Uzasadnienie
E. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na bezczynność Wojewody w L. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] r. w sprawie nadesłania (udostępnienia) akt z postępowania administracyjnego nr [...] dotyczącego decyzji Starosty [...] z dnia [...] r., nr [...] w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego inwestycji i udzielenia inwestorowi - [...] z siedzibą w W. pozwolenia na budowę stacji bazowej telefonii komórkowej TML 4411A z wieżą kratową wg projektu indywidualnego, kategoria obiektu XXIX na działce nr [...], ark. 1, obręb 10 P. położonej w miejscowości P. gm. K..
Skarżący wskazał, że w dniu [...] r. za pośrednictwem e-PUAP złożył wniosek do Wojewody, jako organu odwoławczego, na podstawie art. 73 § 3 w związku z art. 73 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257), dalej "k.p.a." o umożliwienie zapoznania się z aktami sprawy w systemie teleinformatycznym bądź – w razie nieuwzględnienia wniosku - o nadesłanie akt sprawy do Delegatury L. Urzędu Wojewódzkiego, która ma siedzibę w Z..
Podniósł, że w dniu [...] r. wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa, jednak do dnia wniesienia skargi nie otrzymał akt sprawy.
Wyjaśnił, że w sprawie zapadły wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia [...]. i [...]., sygn. akt II SAB/Lu 135/16, które potwierdzają bezczynność Wojewody.
Wskazał, że obecnie skargę wniósł poprzedzając ją ponagleniem skierowanym do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, które zostało przekazane do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, który odmówił wyznaczenia Wojewodzie dodatkowego terminu do załatwienia sprawy.
Skarżący wyjaśnił, że wprawdzie Wojewoda wzywał go w dniach [...] r. i [...] r. do sprecyzowania zakresu swojego wniosku, ale wezwanie nadesłał na zwykły adres e-mail, a nie za pośrednictwem platformy e – PUAP, co stanowi naruszenie art. 46 § 3 i 4 k.p.a. i nie może być uznane za skuteczne. Następnie w dniu [...] r., a więc bez zapewnienia skarżącemu udziału w postępowaniu, bez uwzględnienia jego wniosku o nadesłanie akt sprawy, organ wydał decyzję udzielającą inwestorowi pozwolenia na budowę.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, przedstawiając następujący stan faktyczny sprawy:
Postępowanie zostało wszczęte na wniosek inwestora [...] Spółki z o.o. z siedzibą w W. o zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielnie pozwolenia na budowę spornej inwestycji.
W związku z zebraniem całości materiału dowodowego i zakończeniem postępowania wyjaśniającego, organ zawiadomieniem z dnia [...] r. poinformował strony o możliwości zapoznania się z zebranymi materiałami w sprawie - E. K. otrzymał powyższe zawiadomienie w dniu [...] r.
W odpowiedzi na zawiadomienie skarżący w dniu [...] r. wystąpił z wnioskiem na Elektronicznej Platformie Usług Administracji Publicznej o umożliwienie zapoznania się z aktami sprawy w systemie teleinformatycznym. We wniosku wskazał jako sposób odpowiedzi drogę elektroniczną.
W dniach 20 i [...] r. organ odwoławczy skierował do skarżącego, za pośrednictwem poczty e-mail wniosek o sprecyzowanie zakresu swojego wniosku, czego jednak nie uczynił.
W dniu [...] r. organ wydał decyzję, którą utrzymał w mocy decyzję organu I instancji zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę.
Następnie w dniu [...] r. do Wojewody wpłynął kolejny wniosek skarżącego za pośrednictwem e – PUAP o usunięcie naruszenia prawa i rozpatrzenie wniosku z dnia [...] r.
W związku z tym, w dniu [...] r. wysłano do skarżącego pismo o uszczegółowienie zakresu materiałów jakie organ ma udostępnić - ze zwrotnego potwierdzenia dostarczenia wynika, że wnioskodawca otrzymał to pismo w dniu [...] r. Takie samo pismo wysłano również w formie papierowej w dniu [...] r. Z akt wynika, że było ono dwukrotnie awizowane, a odebrane zostało dopiero w dniu [...] r.
W dniu [...] r. E. K. za pośrednictwem platformy e PUAP przesłał dwie skargi skierowane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego: na decyzję Wojewody z dnia [...] r. oraz na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania w przedmiocie udostępnienia akt z postępowania administracyjnego zakończonego tą decyzją.
W dniu [...] r. skarżący wystąpił natomiast bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie ze skargą na bezczynność i przewlekłość postępowania prowadzonego przez Wojewodę w tym samym przedmiocie – skarga została przekazana Wojewodzie w dniu [...] r., który następnie w dniu [...] r. ponownie przekazał ją do tego Sądu.
Postanowieniem z dnia [...] r., sygn. akt II SAB/Lu 9/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę na bezczynność, zaś postanowieniem z dnia [...] r., sygn. akt II SAB/Lu 10/16 odrzucił skargę na przewlekłość.
Następnie E. K. wystąpił bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z wnioskiem w sprawie wymierzenia Wojewodzie grzywny za nieprzekazanie do Sądu jego wcześniejszej skargi z dnia [...]. na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania w przedmiocie udostępnienia akt z postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] r.
Dnia [...] r. do organu wpłynęło postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia [...] r., sygn. akt II SO/Lu 1/16, którym wymierzono Wojewodzie grzywnę w wysokości [...] zł, jednak postanowieniem z dnia [...] r., sygn. akt II OZ 780/16 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił to postanowienie.
Następnie postanowieniem z dnia [...] r., sygn. akt II SO/Lu [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił wniosek o wymierzenie grzywny Wojewodzie.
Rozpatrując skargę E. K. z dnia [...] r., sygn. akt II SAB/Lu 135/16 Sąd ten, pismem z dnia [...] r., wezwał Wojewodę do nadesłania odpowiedzi na skargę, co organ uczynił w dniu [...] r. Następnie wyrokiem z dnia [...] r. Sąd zobowiązał Wojewodę do załatwienia wniosku skarżącego z dnia [...] r. w terminie 30 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku.
W następstwie złożonej przez Wojewodę skargi kasacyjnej od powyższego orzeczenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia [...] r., sygn. akt II SAB/Lu 135/16, uchylił własny wyrok z dnia [...] r.
W międzyczasie, w dniu [...] r. do organu wpłynął prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia [...] r., sygn. akt II SA/Lu 420/15, oddalający skargę E. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd stwierdził, że "Niezasadny również jest zarzut naruszenia art. 73 k.p.a. Wojewoda w piśmie z dnia [...] r., stosownie do treści art. 10 k.p.a., zawiadomił stronę o możliwości zapoznania się z aktami administracyjnymi sprawy. Wobec faktu, że skarżący żądał umożliwienia mu zapoznania się z aktami w systemie teleinformatycznym, wskazując, że sposób odpowiedzi na powyższe pismo ma zostać przekazane również drogą elektroniczną, w dniu [...] r. organ administracji wezwał skarżącego do uszczegółowienia, z którą częścią akt skarżący chciałby się zapoznać wobec faktu, że postępowanie toczyło się wiele lat. Skarżący nie udzielił odpowiedzi".
Wojewoda wskazał również, że Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w W., po rozpatrzeniu zażalenia skarżącego wniesionego w trybie art. 37 k.p.a., postanowieniem z dnia [...] r. odmówił wyznaczenia Wojewodzie dodatkowego terminu do załatwienia wniosku skarżącego o wydanie akt postępowania administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
- 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a).
Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. - sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
Rozpatrując wniesioną skargę wskazać należy, że zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie utrwalił się pogląd, że z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia to, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został wydany, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Okoliczności, jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznania sprawy (jak też zaniechanie) oraz stopień przekroczenia terminów mają natomiast znaczenie przy ocenie przez Sąd, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., czy też nie.
Rozpatrując niniejszą skargę, Sąd uznał, że mamy do czynienia z bezczynnością organu w powyższym rozumieniu.
Nie ulega bowiem wątpliwości, że wniosek skarżącego z dnia [...]. o umożliwienie zapoznania się z aktami sprawy w systemie teleinformatycznym bądź – w razie nieuwzględnienia wniosku - o nadesłanie akt sprawy do Delegatury L. Urzędu Wojewódzkiego, która ma siedzibę w Z., nie został załatwiony, a sprawa zakończyła się wydaniem ostatecznej decyzji z dnia [...] r., gdyż wyrokiem z dnia [...] r., sygn. akt II SA/Lu 420/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę E. K. od tej decyzji.
Z akt sprawy wynika, że wniosek został złożony na podstawie art. 73 k.p.a.
Zgodnie z tym przepisem:
§ 1. Strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania.
§ 1a. Czynności określone w § 1 są dokonywane w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu.
§ 2. Strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony.
§ 3. Organ administracji publicznej może zapewnić stronie dokonanie czynności, o których mowa w § 1, w swoim systemie teleinformatycznym, po uwierzytelnieniu strony w sposób określony w art. 20a ust. 1 albo 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne.
Obowiązkiem organu było załatwienie tego wniosku. "W sytuacji uznania wniosku jako czytelne żądanie z art. 73 §1 i § 2 k.p.a. organ winien załatwić taki wniosek niezwłocznie (nie wymaga on przeprowadzenia postępowania dowodowego), albo przez dokonanie żądanego sposobu dostępu do akt, albo - w sytuacji negatywnej decyzji - przez wydanie postanowienia odmawiającego na podstawie art. 74 § 2 k.p.a." (zob. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 26 maja 2011 r., sygn. akt II SAB/Bk 18/11).
Wojewoda nie załatwił wniosku skarżącego w żaden z tych sposobów.
Również okoliczność, że postępowanie zostało prawomocnie zakończone, nie zwalniała organu z tego obowiązku. Strona postępowania administracyjnego ma bowiem prawo złożyć wniosek w trybie art. 73 k.p.a. na każdym etapie postępowania, a nawet po jego zakończeniu.
Wbrew stanowisku organu wyrażonego w odpowiedzi na skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 9 lutego 2016 r., II SA/Lu 420/15, nie potwierdził braku podstawy prawnej do załatwienia wniosku skarżącego z dnia [...] r. Przedmiotem skargi w tamtej sprawie była bowiem decyzja Wojewody z dnia [...] r., a nie bezczynność tego organu w postępowaniu poprzedzającym wydanie tej decyzji. Sąd, uznając w tamtej sprawie, że "niezasadny jest zarzut naruszenia art. 73 k.p.a.", gdyż Wojewoda w piśmie z dnia [...] r. stosownie do treści art. 10 k.p.a. zawiadomił stronę o możliwości zapoznania się z aktami administracyjnymi sprawy" stwierdził wyłącznie to, że organ nie naruszył zasady czynnego udziału strony tj. skarżącego w postępowaniu. Sąd nie stwierdził natomiast, że organ rozpatrzył w wymaganej prawem formie sporny wniosek skarżącego z dnia [...] r.
Niezależnie od tego, Sąd rozpatrując niniejszą sprawę, nie jest związany stanowiskiem Sądu wyrażonym w sprawie II SA/Lu 420/15, gdyż – jak wskazano – jest to odrębna sprawa, dotycząca innego przedmiotu.
W świetle powyższego uznać należy, że skarga na bezczynność Wojewody jest uzasadniona, gdyż organ ten dotychczas nie rozpatrzył wniosku skarżącego z dnia [...] r. Mimo tego, że nie stanowiło to istotnej wadliwości postępowania, w którym Wojewoda wydał decyzję z dnia [...] r., nie zwalniało to organu z obowiązku rozpatrzenia wniosku. Jak bowiem wyżej wskazano, strona postępowania ma prawo złożyć w trybie art. 73 k.p.a. wniosek w każdym stadium toczącego się postępowania, jak również po jego zakończeniu.
Z tych względów Sąd - na podstawie art. 149 p.p.s.a. - zobowiązał Wojewodę do załatwienia wniosku skarżącego z dnia [...] r. w terminie 30 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku.
Jednocześnie Sąd uznał, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Wojewoda wzywał bowiem skarżącego w dniach 20 i [...] r. za pośrednictwem poczty e-mail do sprecyzowania zakresu swojego wniosku, a następnie w związku z wydaniem decyzji kończącej postępowanie z dnia [...] r. i zaskarżeniem tej decyzji do Sądu, organ pozostawał w przeświadczeniu, że nie zachodzi już konieczność rozpatrzenia spornego wniosku. W ocenie Sądu, okoliczności te świadczą o tym, że organ nie zlekceważył swojego obowiązku, lecz pozostawał w błędnym przekonaniu, że podjął względem spornego wniosku wystarczające czynności procesowe.