Uzasadnienie
W dniu 29 grudnia 2022 r. R. P. (dalej także jako: skarżący) zwrócił się do Wójta Gminy Zamość (dalej także jako: Wójt) o udostępnienie informacji publicznej, wskazując, że prosi o "potwierdzenie stosownym dokumentem, że UG Zamość przesłał projekt uchwały w sprawie obniżenia średniej ceny skupu żyta przyjmowanej do obliczenia podatku rolnego na 2023 rok do Lubelskiej Izby Rolniczej celem zaopiniowania".
W dniu 26 stycznia 2023 r. (data prezentaty organu) skarżący wniósł skargę na bezczynność Wójta, zarzucając mu naruszenie:
- – art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek;
- – art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej.
W związku z powyższym wniósł o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku z dnia 29 grudnia 2022 r., uznanie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i nałożenie na organ grzywny w wysokości 100 zł, a ponadto zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Do skargi dołączył m. in. wydruk z poczty elektronicznej, obejmujący wniosek z dnia 29 grudnia 2022 r.
W odpowiedzi na skargę Wójt wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że udzielił odpowiedzi na wniosek skarżącego o dostęp do informacji publicznej w dniu 30 stycznia 2023 r. Zwłoka wynikała z przyczyn technicznych i nie była celowym działaniem organu.
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.
Skarga w części zasługiwała na uwzględnienie, gdyż Wójt dopuścił się bezczynności w zakresie rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 29 grudnia 2022 r.
Należy na wstępie przypomnieć, że bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej będzie miała miejsce w sytuacji, w której podmiot ten w ustawowo określonym terminie nie podejmie w odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji żadnej z czynności określonych w przepisach ustawy o dostępie do informacji publicznej, tj. nie udostępni informacji publicznej w formie czynności materialno-technicznej w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. 2022 r., poz. 902, dalej jako: u.d.i.p.), nie wyda decyzji o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej albo o umorzeniu postępowania (art. 16 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p.), nie powiadomi pisemnie wnioskodawcy o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i nie wskaże, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.).
W sprawie bezsporne jest, że informacje żądane przez skarżącego mają charakter informacji publicznej, a Wójt jest podmiotem zobowiązanym do ich udostępnienia.
Wobec powyższego organ powinien był załatwić wniosek skarżącego w trybie i terminie przewidzianym w u.d.i.p. Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.) w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot zobowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób w formie określonych we wniosku.
W odpowiedzi na skargę Wójt wskazał, że wniosek skarżącego trafił do folderu "spam" na wyznaczonej do obsługi wniosków o udostępnienie informacji publicznej skrzynce poczty elektronicznej. Po wpływie skargi i ustaleniu okoliczności sprawy, organ przesłał odpowiedź na adres poczty elektronicznej skarżącego. Zaistniała zwłoka wynikała z przyczyn technicznych, nie była zaś celowym działaniem organu.
W świetle ugruntowanego stanowiska wyrażanego w orzecznictwie sądów administracyjnych, do obowiązków organu administracji publicznej należy właściwa konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych, oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej organu, aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań, wobec prawnej dopuszczalności ich wnoszenia także drogą elektroniczną (zob. postanowienia NSA z 10 września 2015 r., I OSK 1968/15 i z 3 listopada 2015 r., I OSK 1940/15). Uznaje się, że skutki trudności, błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami (np. poczty elektronicznej, systemu ePUAP) nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów (zob. postanowienie NSA z 5 listopada 2015 r., I OZ 1414/15; wyrok NSA z 16 lutego 2016 r., I OSK 2186/14).
Ryzyko nieodebrania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku, skierowanego na oficjalnie podany adres poczty elektronicznej organu, obciąża ten organ, a nie wnioskodawcę (postanowienie NSA z 18 listopada 2015 r., I OSK 2897/15).
Szczególnego podkreślenia wymaga okoliczność, że Wójt ustalił specjalny adres poczty elektronicznej w celu obsługi wniosków o dostęp do informacji publicznej – jak sam wskazał. Skarżący skorzystał z tego adresu. Organ powinien wykazać się wyższą starannością przy obsłudze korespondencji kierowanej na ten właśnie adres.
W świetle powyższych rozważań nie budzi wątpliwości, że skarżący skutecznie złożył wniosek w dniu 29 grudnia 2022 r.
W związku z powyższym należy stwierdzić, że organ nie udzielił odpowiedzi na wniosek skarżącego z dnia 29 grudnia 2022 r. w terminie 14 dni (ani nie podjął w tym czasie żadnych innych czynności, przewidzianych ustawą), a zatem dopuścił się bezczynności, co znalazło odzwierciedlenie w punkcie pierwszym wyroku.
Zdaniem Sądu organ dopuścił się bezczynności, jednak z pewnością nie miała ona charakteru rażącego. Bezczynność była wynikiem błędu organu przy obsłudze korespondencji wnoszonej drogą elektroniczną, w działaniach organu Sąd nie dostrzega przejawów lekceważenia czy próby bezprawnego uchylenia się od wypełnienia ustawowego obowiązku udzielenia informacji publicznej. Nie bez znaczenia jest również fakt, że udostępnianie informacji publicznej, jakkolwiek istotne, nie jest jednak głównym zadaniem organu. Organ po wpływie skargi zauważył swój błąd i udostępnił żądaną informację. Argumenty te przełożyły się na kształt punktu drugiego wyroku.
Organ udzielił żądanej informacji po wpływie skargi do Sądu. Dokonanie czynności po wniesieniu skargi, ale przed rozpoznaniem sprawy przez sąd administracyjny czyni w oczywisty sposób zbędnym zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) wobec ustania bezczynności na dzień rozpatrywania skargi i uzasadnia umorzenie postępowania, lecz nie w całości, ale w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku - stosownie do art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (punkt trzeci sentencji wyroku).
W punkcie czwartym wyroku Sąd orzekł o kosztach postępowania na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a., przyznając skarżącemu zwrot kosztów w kwocie, obejmującej uiszczony wpis od skargi.