Uzasadnienie
W dniu 22 maja 2023 r. (data nadania) P. R. (dalej jako: skarżący), złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na bezczynność Wójta Gminy Firlej w udostępnieniu informacji publicznej.
W jej uzasadnieniu wskazał, że 23 grudnia 2022 r. zwrócił się drogą elektroniczną do Wójta Gminy Firlej (dalej jako: organ) z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej poprzez przesłanie mu na wskazany adres poczty elektronicznej:
- - informacji oraz dokumentów o kwotach dofinansowania do programów zdrowotnych i programów profilaktyki zdrowotnej dotyczących profilaktyki chorób wraz z ich wskazaniem, w tym COVID -19 za okres od 1 stycznia 2020 r. do 31 grudnia 2021 r.
- - informacji oraz dokumentacji wewnętrznej gminy wytworzonej w latach 2019, 2020,2021 w związku ze wspieraniem pozaszkolnych programów profilaktycznych adresowanych do dzieci i młodzieży zagrożonej uzależnieniem od używania środków psychoaktywnych,
- - dokumentacji zawierających ocenę efektów programów profilaktyki zdrowotnej wynikających z rozpoznanych potrzeb zdrowotnych i stanu zdrowia mieszkańców gminy za okres od 1 stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2021 r.
- - notatek i pism urzędowych potwierdzających działania organów gminy wskutek rozeznanych potrzeb zdrowotnych i stanu zdrowia mieszkańców w latach 2019, 2020, 2021.
Następnie podał, że do dnia wniesienia skargi organ nie odpowiedział na wniosek w jakikolwiek sposób, czym naruszył art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 i art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Wskazując na powyższe wniósł o zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku, stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę, organ wyjaśnił, że przedmiotowy wniosek, który wpłynął droga mailową do organu 26 grudnia 2022 r. o godz. 16:23 nie został rozpoznany w przepisanym ustawowo terminie. Odpowiedź na ten wniosek została bowiem udzielona dopiero po złożeniu przedmiotowej skargi i jej wpływie do organu, tj. 6 czerwca 2023 r., co nie wynikało z jakiegokolwiek celowego działania organu, lecz z uwagi na przeoczenie wywołane prawdopodobnie wpływem wniosku w dzień świąteczny (26 grudnia 2022 r.). Ponadto wnioskodawca do dnia złożenia skargi nie zwracał się z jakimkolwiek ponagleniem lub w inny sposób zwracał się o rozpatrzenie wniosku.
Wskazując na powyższe wniósł o uznanie, że bezczynność nie miała miejsca bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa i nie wymierzanie organowi grzywny z tytułu bezczynności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje
W pierwszej kolejności należy wskazać, że sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej powoływanej jako "p.p.s.a.". Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest między innymi bezczynność organu. Pojęcie bezczynności wiąże się z sytuacją, gdy organ będąc właściwym i zobowiązanym do załatwienia sprawy, nie czyni tego w terminie określonym przepisami prawa.
W kontrolowanej sprawie skarżący domagał się udostępnienia informacji w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902, dalej jako: "u.d.i.p."). Ustawa ta reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania, jak i procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej.
Nie ulega wątpliwości, że informacje żądane przez skarżącego mają charakter informacji publicznej, a Wójt Gminy Firlej jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. Kwestie te nie są zresztą przedmiotem sporu pomiędzy stronami.
Skoro zatem obie przesłanki udostępnienia informacji publicznej zostały spełnione, oczywistym jest, że organ, do którego skierowano przedmiotowy wniosek, winien był podjąć działania prawem przewidziane w celu jego załatwienia.
Ustawodawca przewidział, że jeżeli adresat wniosku dysponował żądaną informacją, winien on - zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. - udostępnić tę informację bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku. Jeżeli natomiast informacja publiczna nie mogła być udostępniona w tak ustalonym terminie, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia wnioskodawcę o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Stosownie do treści art. 14 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji następuje w formie czynności materialno-technicznej, w sposób i w formie określonych we wniosku, i nie wymaga podjęcia jakiegokolwiek rozstrzygnięcia. Dopiero stwierdzenie, że dana informacja nie może zostać udostępniona, bądź też postępowanie podlega umorzeniu, nakłada na organ obowiązek wydania decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.).
Natomiast w formie zwykłego pisma informuje się wnioskodawcę o tym, że podmiot nie jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznych, dana informacja nie jest informacją publiczną, organ lub podmiot zobowiązany informacją taką nie dysponuje, ze wskazaniem przyczyn takiego stanu rzeczy, czy też zachodzi sytuacja wskazana w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., a więc że informacja publiczna podlega udostępnieniu na podstawie innych ustaw, które ten tryb odmiennie regulują.
Bezczynność organu w sytuacji określonej przepisami u.d.i.p. polega na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje i jednocześnie nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia, albo też udziela informacji niepełnej, czy też niezgodnej z wnioskiem, niejasnej, czy niewiarygodnej, oraz gdy odmawia jej udzielenia w nieprzewidzianej do tej czynności formie, ponadto nie informuje strony o tym, że nie posiada wnioskowanej informacji.
Przechodząc do analizy niniejszej sprawy stwierdzić trzeba, co bezspornie wynika z akt, że organ nie podjął, w reakcji na wniosek o udostępnienie informacji publicznej, przepisanego regulacjami u.d.i.p. działania, pozostawał zatem wobec tego wniosku w bezczynności i bezczynność ta trwała również w momencie wniesienia skargi do sądu. W konsekwencji doszło do przekroczenia czternastodniowego terminu na załatwienie wniosku o udostępnienie informacji publicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 u.d.i.p.
W/w okoliczności obligowały Sąd do uwzględnienia skargi przy jednoczesnym stwierdzeniu, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., iż rozpatrując sprawę organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego z 26 grudnia 2022 r.
Sytuacja procesowa w niniejszej sprawie ukształtowała się jednak w ten sposób, że po wniesieniu skargi na bezczynność organu, udzielił on skarżącemu odpowiedzi na złożony wniosek. Uczynił to pismem z 6 czerwca 2023 r., stanowiącym odpowiedź na wniosek o udostępnienie informacji, a zarazem go załatwiającym.
Z racji zakończenia przez organ postępowania przed dniem rozpoznania skargi, bezprzedmiotowym stało się stosowanie obecnie przez Sąd instrumentu przewidzianego w art.149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., tj. nakładanie na organ zobowiązania do rozpoznania dochodzonego skargą wniosku w określonym terminie. W tej sytuacji postępowanie sądowe dotyczące nakazania organowi rozpatrzenie wniosku podlegało umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
Jednocześnie oceniając przebieg postępowania objętego skargą, Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność (aczkolwiek bezspornie niepożądana i naruszająca interes skarżącego) ostatecznie nie nosi znamion rażącego naruszenia prawa. Rażącym naruszeniem prawa określa się bowiem wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, która ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak też w sytuacji ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ terminów załatwienia sprawy.
W ocenie Sądu, nieudostępnienia w terminie wnioskowanej informacji nie można oceniać jako przejawu złej woli organu, czy też próby bezprawnego uchylenia się od wypełnienia ustawowego obowiązku udzielenia informacji publicznej. Opóźnienie w załatwieniu wniosku było bowiem najprawdopodobniej wyłącznie wynikiem przeoczenia pracownika organu wywołanej prawdopodobnie faktem wpływu wniosku w dzień świąteczny, wolny od pracy (26 grudnia 2022 r.). Zaistniałe uchybienie w przedmiocie rozpatrzenia wniosku organ po otrzymaniu skargi, natychmiast usunął, udzielając skarżącemu odpowiedzi.
Jednoczęści, Sąd na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800) orzekł o kosztach postępowania uwzględniając uiszczony wpis od skargi (100 zł), wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika (480 zł) oraz opłatę od pełnomocnictwa (17 zł).