Uzasadnienie
P. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Dyrektora Zakładu Karnego w B. w przedmiocie jego wniosku z 9 września 2024 r. dotyczącego dowiezienia na konsultację chirurgiczną oraz skierowania na ponowne badanie USG jamy brzusznej, przekazanego Dyrektorowi Zakładu Karnego w B. do załatwienia według właściwości przez Sąd Okręgowy w O. Wydział Penitencjarny i Nadzoru nad Wykonywaniem Orzeczeń Karnych pismem z 25 września 2024 r., sygn. akt [...].
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zakładu Karnego w B. wniósł o jej oddalenie, wskazując, że wniosek w zakresie wykonania konsultacji chirurgicznej został zrealizowany 8 października 2024 r., natomiast badanie USG jamy brzusznej wykonano w listopadzie 2024 r., a tym samym żądania strony zostały spełnione.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Skarga podlegała odrzuceniu.
Na wstępie wskazać należy, że sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada dopuszczalność skargi, ustalając m.in. czy sprawa ze skargi mieści się w katalogu spraw należących do właściwości sądu administracyjnego.
Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne został określony w ustawie z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.").
Zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
- 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 3 § 2a p.p.s.a.), a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.).
Mając na uwadze tak określony zakres właściwości sądów administracyjnych, stwierdzić należy, że zaskarżone niniejszą skargą przewlekłe prowadzenie postępowania przez Dyrektora Zakładu Karnego w B. w sprawie leczenia skarżącego nie mieści się w zakresie właściwości rzeczowej sądów administracyjnych. Skarga na bezczynność organu jest pochodną skargi na określone prawne formy działania organów administracji publicznej i przysługuje tylko w tych sprawach, w których wydawane są decyzje, postanowienia oraz akty lub czynności określone w art. 3 § 2 pkt 4 i pkt 4a p.p.s.a. Złożona zaś w niniejszej sprawie skarga dotyczy załatwienia wniosku skarżącego z 9 września 2024 r. zawierającego żądanie skierowania na konsultację lekarską oraz badanie medyczne, które nie stanowi czynności z zakresu administracji publicznej.
Stosownie zaś do art. 32 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2023 r., poz. 127), dalej: "k.k.w.", nadzór nad legalnością i prawidłowością wykonywania kary pozbawienia wolności, zastępczej kary pozbawienia wolności, kary aresztu wojskowego, kary aresztu lub zastępczej kary aresztu, kary porządkowej, tymczasowego aresztowania, zatrzymania, środka przymusu skutkującego pozbawienie wolności oraz środka zabezpieczającego związanego z umieszczeniem w zakładzie psychiatrycznym sprawuje sędzia penitencjarny.
W art. 2 pkt 5 k.k.w. jako organy postępowania wykonawczego wskazano dyrektora zakładu karnego, aresztu śledczego, a także dyrektora okręgowego i Dyrektora Generalnego Służby Więziennej albo osobę kierującą innym zakładem przewidzianym w przepisach prawa karnego wykonawczego oraz komisję penitencjarną.
Zgodnie z art. 6 § 2 k.k.w., skazany może składać wnioski, skargi i prośby do organów wykonujących orzeczenie. Skazany, składając wniosek, skargę lub prośbę, jest obowiązany do uzasadnienia zawartych w niej żądań w stopniu umożliwiającym jej rozpoznanie, w szczególności do dołączenia odpowiednich dokumentów.
Kwestię rozpoznania skarg dotyczących działalności organów postępowania wykonawczego normują przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 września 2022 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1960).
Skazany może także, na podstawie art. 7 § 1 k.k.w., zaskarżyć do sądu decyzję organu wymienionego w art. 2 pkt 3-6 i 10 (w tym decyzje dyrektora zakładu karnego) z powodu jej niezgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie jednak z art. 7 § 2 k.k.w. skargi rozpoznaje sąd właściwy zgodnie z art.
3. W sprawach dotyczących odbywania kary pozbawienia wolności, zastępczej kary pozbawienia wolności, kary aresztu wojskowego, kary aresztu lub zastępczej kary aresztu, kary porządkowej oraz środka przymusu skutkującego pozbawienie wolności, wykonywania orzeczenia o warunkowym przedterminowym zwolnieniu oraz środka zabezpieczającego polegającego na umieszczeniu w zakładzie psychiatrycznym sądem właściwym jest sąd penitencjarny. Stosownie do art. 3 § 1 k.k.w. sąd, który wydał orzeczenie w pierwszej instancji, jest właściwy również w postępowaniu dotyczącym wykonania tego orzeczenia, chyba że ustawa stanowi inaczej.
Jak wynika z powyższego, powołane przez skarżącego we wniesionej skardze okoliczności winny być więc skierowane do właściwych w tym zakresie organów. Sądy administracyjne nie sprawują kontroli nad sposobem załatwiania wnoszonych przez osoby osadzone skarg i wniosków do administracji zakładów karnych i aresztów śledczych (postanowienie NSA z 15 czerwca 2021 r., sygn. akt III OSK 4453/21; CBOSA; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie sądowym utrwalone jest stanowisko, że dyrektor zakładu karnego nie jest organem administracji publicznej, lecz organem postępowania karnego wykonawczego, a rozpoznawana przez niego sprawa nie jest sprawą z zakresu administracji publicznej (postanowienia: WSA we Wrocławiu z 20 września 2022 r., sygn. akt IV SAB/Wr 764/22; WSA w Warszawie z 17 stycznia 2022 r., sygn. akt VII SAB/Wa 274/21; WSA w Białymstoku z 30 grudnia 2021 r., sygn. akt II SAB/Bk 177/21, CBOSA).
Reasumując, sądy administracyjne nie są uprawione do rozpoznawania skarg na działalność dyrektora zakładu karnego w kwestiach związanych z wykonywaniem kary pozbawienia wolności, w związku z czym wniesiona w niniejszej sprawie skarga podlegała odrzuceniu.
Z powyższych względów Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.