Uzasadnienie
A. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skargę na przewlekłe prowadzenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu postępowania dotyczącego rozpatrzenia odwołania od decyzji w sprawie zasiłku celowego. W skardze zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy. Z powyższych względów, przy piśmie z dnia 2 listopada 2016 r. przesłano skarżącemu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy i wezwano do wypełnienia oraz odesłania formularza wniosku, w terminie 7 dni od dnia jego otrzymania, pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania.
Wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 8 listopada 2016 r., o czym świadczy adnotacja na pocztowym zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki (k-37 akt sądowych). Przesyłką pocztową nadaną w dniu 14 listopada 2016 r. (data stempla), skarżący przesłał do tut. Sądu wypełniony formularz wniosku, a także pismo z dnia 13 listopada 2016 r., w których oświadczył, że domaga się prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego bądź adwokata. Uzasadniając żądanie wskazał na złą sytuację materialną spowodowaną starszym wiekiem skarżącego ([...] lat), jego złym stanem zdrowia oraz faktem posiadania statusu osoby bezrobotnej, bez prawa do zasiłku.
Skarżący podał, że wprawdzie posiada 35-letni staż pracy, ale ze względu na wiek nie nabył jeszcze prawa do świadczenia emerytalnego, lub przedemerytalnego. Stwierdził, że nie posiada żadnych środków do życia, ani innych źródeł utrzymania oprócz jednorazowych zasiłków z OPS-u, które w 2015 r. zostały wstrzymane z uwagi na złożony środek zaskarżenia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu. Wobec powyższego, obecnie nadal nie posiada żadnych źródeł dochodu, a w konsekwencji także środków na pokrycie kosztów pełnomocnika z wyboru. Podniósł także, że jest osobą samotną z orzeczoną niepełnosprawnością w stopniu lekkim, [...], [...] i [...]. Oświadczył, że mieszka w lokalu komunalnym o powierzchni [...] m² i ponosi stałe wydatki z tytułu opłat mieszkaniowych, za energię i wodę, w wysokości ok. 140 zł miesięcznie. Skarżący nie wykazał żadnych innych źródeł dochodu, ani składników majątkowych, będących w jego posiadaniu.
Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718, ze zm.) – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje:
Stosownie do art. 245 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Strona może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy po spełnieniu określonych przesłanek warunkujących przyznanie jej tego prawa.
Wśród przesłanek tych wyróżnić należy tzw. przesłanki formalne oraz przesłanki materialne, zawarte w 246 P.p.s.a. Do przesłanek formalnych zalicza się złożenie wniosku na urzędowym formularzu i wypełnienie go według zasad określonych w pouczeniu. W niniejszym postępowaniu skarżący nie złożył wniosku na wymaganym urzędowym formularzu, wobec czego został wezwany do uzupełnienia jego braków formalnych. Wezwanie zawierało pouczenie, że niezastosowanie się do żądania Sądu w terminie 7 dni, spowoduje pozostawienie wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Wezwanie zostało doręczone w dniu 8 listopada 2016 r., a w dniu 14 listopada 2016 r. złożono prawidłowo wypełniony formularz wniosku. Tym samym skarżący spełnił wymóg formalny określony w art. 252 § 2 P.p.s.a.
Wniosek został złożony na urzędowym formularzu, a z jego treści wynika żądanie ustanowienia dla A. K. adwokata, bądź radcy prawnego z urzędu. Zakres żądania został wprawdzie określony w uzasadnieniu wniosku i w piśmie z dnia 13 listopada 2016 r., do wniosku dołączonego, a nie w odpowiedniej rubryce formularza, niemniej nie budzi wątpliwości czego domaga się strona. Wskazują na to jednoznacznie sformułowania użyte w samym formularzu i cytowanym piśmie. Zgodnie więc z zasadą wolnej woli strony w wyborze formy pomocy jakiej się domaga (zasada nie działania sądu z urzędu, lecz na żądanie), referendarz uznał za skuteczne uszczegółowienie zakresu wniosku dokonane przez samego skarżącego w ww. pismach procesowych, w których wnioskodawca wskazał o jaki rodzaj pomocy się ubiega (por.: postanowienie WSA w Warszawie z dnia 18 sierpnia 2004 r., sygn. akt III SA/Wa 632/04; dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach Sądów Administracyjnych).
Nie bez znaczenia dla przyjęcia takiej konkluzji ma również fakt, że A. K. jest zwolniony od obowiązku uiszczania kosztów sądowych w sprawie, na zasadzie art. 239 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., jako skarżący przewlekłe prowadzenie postępowania w zakresie zasiłku celowego. Tym samym uznanie zakresu wniosku jako żądania ustanowienia wyłącznie pełnomocnika z urzędu, nie wpłynie negatywnie na sytuację procesową skarżącego.
Referendarz w powyższych okolicznościach faktycznych sprawy, uznał wniosek strony za złożony prawidłowo. Rozpoznaniu podlegał zatem wniosek o przyznanie prawa pomocy, obejmujący ustanowienie pełnomocnika z urzędu, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie więc do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., skarżący powinien wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym kosztami "koniecznego utrzymania" w rozumieniu przywołanego wyżej przepisu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., są niezbędne wydatki zmierzające do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, głównie mające charakter wydatków okresowych. Do kosztów tych należy więc bezspornie zaliczyć wydatki na żywność, odzież, środki czystości, leczenie, edukację oraz wydatki związane z zaspokojeniem potrzeb mieszkaniowych, czyli koszty stałych opłat z tytułu czynszu, opłat za gaz, energię elektryczną, wodę, wywóz śmieci (por. postanowienie NSA z dnia 13 lutego 2009 r., sygn. akt II OZ 127/09, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Systematyzując przedstawioną sytuację materialną skarżącego, referendarz zważył, że obecnie skarżący nie uzyskuje dochodu z uwagi na toczące się postępowanie związane z rozpatrzeniem jego wniosku o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej. We wcześniejszym okresie skarżący otrzymywał dochód jedynie ze środków pomocy społecznej, w wysokości 160,23 zł miesięcznie. Wykazywane przez skarżącego niezbędne koszty utrzymania miesięcznego w łącznej wysokości 140 zł, na które składają się opłaty mieszkaniowe, niewątpliwie mieszczą się w kategorii niezbędnych kosztów utrzymania, o jakich mowa w przywołanym wyżej art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.
W związku z tymi ustaleniami, wynikającymi także z innych spraw toczących się przed tut. Sądem ze skarg A. K. (np. o sygn. akt II SA/Op 356/16, II SA/Op 357/16), mając na uwadze sytuację majątkową wnioskodawcy oraz jego zły stan zdrowia (orzeczenie o niepełnosprawności), referendarz uznał, że skarżący posiada trudności z wygospodarowaniem środków na opłacenie pełnomocnika z wyboru. Spełnia zatem przesłankę warunkującą przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym.
Orzekający w sprawie postanowił w związku z tym przyznać skarżącemu prawo pomocy w tym zakresie i ustanowić dla niego radcę prawnego z urzędu, co postanowił działając na zasadzie przywołanych powyżej przepisów art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a.