Uzasadnienie
W kierowanej do Sądu skardze M. H. wskazał, że skarży "działania i bezczynność Starosty [...] w związku z niewykonaniem od 3,5 roku zaleceń decyzji Ministra Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] grudnia 2012 r., wyroku WSA z dnia 10 września 2013 r. oraz wyroku sądu kasacyjnego z dnia 5 grudnia 2014 r." W uzasadnieniu podniósł, ze Starosta [...] pomimo wymienionych rozstrzygnięć nie płaci za dzierżawę należącej do niego nieruchomości, nie wydaje nieruchomości, a jedynie podejmuje działania zmierzające do wykupu gruntu nakazując zwrot zwaloryzowanego odszkodowania.
Sąd wezwał Skarżącego do sprecyzowania skargi przez określenie czy jej przedmiotem jest:
- - niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 września 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 358/13,
- - bezczynność Starosty [...],
- - przewlekłe prowadzenie postępowania przez Starostę [...] czy też
- - dochodzenie roszczeń cywilnoprawnych z tytułu umowy użytkowania działki, odszkodowania z tym związanego. W przypadku sprecyzowania, że przedmiotem skargi jest bezczynność, bądź przewlekłe prowadzenie postępowania, Sąd wezwał o wskazanie, którego z wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") przypadków dotyczy oraz czy przed wniesieniem skargi do Sądu składał zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie z art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.; alej: "K.p.a.").
W odpowiedzi Skarżący wyjaśnił, że przedmiotem wniesionej przez niego skargi jest przewlekłe prowadzenie postępowania przez Starostę [...], żąda wydania decyzji o zwrocie/wydaniu wywłaszczonych nieruchomości, a w przypadku wydania decyzji o odmowie, przyznania słusznego, odpowiadającego faktycznej wartości odebranej mu bezprawnie ziemi, a także wyciągnięcia konsekwencji dyscyplinarnych za nieprzestrzeganie przepisów prawa materialnego jak i procesowego. Wskazał, że przed wniesieniem skargi wielokrotnie wyzywał organ (starostę) do usunięcia naruszenia prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje
skarga podlega odrzuceniu z powodu nie wyczerpania administracyjnego toku instancji.
Przedmiotem skargi, jest przewlekłe prowadzenie postępowania przez Starostę [...] w sprawie zwrotu nieruchomości. Skarżący wskazał, że po wydaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyroku z dnia 21 lutego 2003 r., sygn. akt I SA 2152/01 przesądzona została kwestia prowadzenia postępowania wywłaszczeniowego w warunkach nieważności, czego konsekwencją była decyzja Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] grudnia 2012 r., stwierdzająca nieważność decyzji Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Wojewódzkiego w [....] z dnia [...] marca 1989 r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w [...] z dnia 26 stycznia 1989 r., Nr [...] o wywłaszczeniu za odszkodowaniem działki nr 2753/2, stanowiącej własność M. H. i K. H. oraz działki nr 2802/1 stanowiącej własność M. H.. Wyrokiem z dnia 10 września 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 358/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na powyższą decyzję, a Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 179/14 oddalił skargę kasacyjną od powyższego wyroku.
W kolejno kierowanych do Starosty [...] pismach Skarżący żądał:
- - w piśmie z dnia 30 marca 2015 r. zajęcia stanowiska i podjęcia rokowań w sprawie wykupu gruntów budowlanych w związku z unieważnieniem decyzji wywłaszczeniowych,
- - w piśmie z dnia 13 maja 2015 r. naprawienia krzywd wyrządzanych niezgodnym z prawem wywłaszczeniem działek i sporządzenia przez Starostę [...] wniosku o wpis prawa własności spornych działek do Ksiąg Wieczystych,
- - w piśmie z dnia 5 września 2016 r. wydania z urzędu decyzji o wydaniu lub zwrocie wywłaszczonych nieruchomości lub wypłaty stosownego odszkodowania.
Bezwzględnym warunkiem przystąpienia przez Sąd do merytorycznej kontroli postępowania organów administracji publicznej jest wyczerpanie administracyjnego toku instancji. Stanowi o tym art. 52 §1 P.p.s.a., zgodnie z którym skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia.
W przypadku skargi na przewlekłość postępowania, jak w niniejszej sprawie, stronie przysługuje zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie.
Zgodnie z art. 37 § 1 K.p.a. na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35, w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu – wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.
Organem wyższego stopnia w sprawach określonych w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm.,; dalej: "u.g.n."), rozstrzyganych w drodze decyzji przez starostę wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, jest wojewoda.
W niniejszej sprawie M. H. chcąc skutecznie zaskarżyć do Sądu przewlekłość postępowania Starosty [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości powinien był poprzedzić wniesienie skargi zażaleniem na niezałatwienie sprawy skierowanym do Wojewody Podkarpackiego. Wymogu tego nie spełniają wysyłane przez Skarżącego "wielokrotne wezwania do usunięcia naruszenia prawa", kierowane do Starosty [...]. Wynika z nich, że były to kolejno kierowane żądania do organu I instancji a nie środek zaskarżenia o jakim mowa w art. 37 K.p.a. Nie można w związku z tym przyjąć, jak chce tego skarżący, działający bez fachowego pełnomocnika, że treść kierowanych przez niego pism, pomimo nieprawidłowego, oznaczenia spełniała wymogi zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie.
W świetle powyższego stwierdzić należy, że przed wniesieniem skargi nie wyczerpano administracyjnego toku instancji, w związku z czym Sąd nie mógł merytorycznie odnieść się do skargi i był obowiązany ją odrzucić.
Sąd informuje również, że gwarantem skutecznego dochodzenia praw, wnoszenia środków zaskarżenia jest skuteczne zainicjowanie postępowania. Postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, jest wbrew twierdzeniom Skarżącego postępowaniem wszczynanym na wniosek, nie z urzędu. W związku z powyższym w interesie Skarżącego leży prawidłowe formułowania żądania. Tymczasem Skarżący w kolejno kierowanych do Starosty [...] pismach występował: z żądaniem podjęcia rokowań, z żądaniem naprawienia szkód, oraz z żądaniem podjęcia z urzędu decyzji o zwrocie.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 52 P.p.s.a.