Uzasadnienie
Przedmiotem kontroli Sądu jest bezczynność Zakładu Karnego w [...] w przedmiocie udostępnienia na wniosek D.T. (dalej: "skarżący") informacji publicznej następującej treści: "Czy Zakład Karny w [...] korzysta z kapelana? Jeśli tak, na podstawie jakiej umowy oraz jakie są miesięczne koszty od stycznia 2020 r."
Jak wynika z akt sprawy wnioskiem tej treści zwrócił się skarżący w dniu 12 września 2021 r. za pośrednictwem poczty elektronicznej, ze wskazaniem również takiego sposobu odpowiedzi. W terminie 14 dni skarżący nie otrzymał odpowiedzi.
W dniu 11 października 2021 r. Zakład Karny w [...] poinformował skarżącego, że w Zakładzie Karnym w [...] na mocy podpisanych umów o wykonanie posług religijnych z dnia 13 września 2019 r. oraz z dnia 9 czerwca 2021 r. oraz z dnia 7 października 20201 r. wykonywane są posługi duszpasterskie przez księży Rzymsko- katolickich, oraz że posługi te wykonywane są nieodpłatnie.
W skardze z dnia 4 października 2021 r., która wpłynęła do organu w dniu 9 października 2021 r. skarżący zarzucił naruszenie:
- - art 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek,
- - art. 10 ust 1 w zw. z art 13 ust 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2020 r., poz.2176; dalej: "u.d.i.p.") w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej.
Na tych podstawach wniósł o:
- - zobowiązanie organu do załatwienia wniosku z dnia 26 sierpnia 2021 roku (powinno być z dnia 12 września 2021 r.),
- - stwierdzenie, że organ administracji publicznej dopuścił się zwłoki w wydaniu odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej,
- - zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych,
- - zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że wniosek został przesłany jako załącznik pt. Zakład Karny w [...] do wiadomości opatrzonej tematem: informacja publiczna, nie zawierającej żadnej treści za wyjątkiem stopki i załącznika na adres poczty elektronicznej [...] - poczty ogólnej zakładu karnego w dniu 12 września 2021 roku (niedziela). Adresatem wiadomości był D.T. Dyrektor ds. administracyjnych i finansowych [...] sp. z o.o. [...].
W dniu 13 września 2021 roku (poniedziałek) w godzinach porannych informacja została wyświetlona bez otwarcia załącznika do wiadomości. Powodem nie otwarcia wiadomości i zapoznania się z jej treścią było przekonanie, iż wiadomość jest wiadomością niebezpieczną, a załącznik do wiadomości może zawierać podejrzane złośliwe oprogramowanie (wirusa, trojana, downloadera itp.). Dodatkowo wskazano, że wiadomość została wysłana w dzień wolny od pracy tj. w niedzielę, z adresu poczty elektronicznej - instytucji niewspółpracującej w szerokim tego znaczeniu ze Służbą Więzienną. Pracownicy i funkcjonariusze Służby Więziennej są przestrzegani przed otwieraniem nieznanych lub podejrzanych załączników w związku z licznymi atakami hakerskimi poprzez pocztę elektroniczną.
Odpowiedzi udzielono pismem z dnia 11 października 2021 roku na wskazany adres poczty elektronicznej.
W replice do udzielonej przez organ odpowiedzi skarżący reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika wskazał, że jeżeli wniosek o udostępnienie informacji publicznej został prawidłowo nadany na oficjalny adres poczty elektronicznej, to oznacza to, że dotarł do adresata. Jednocześnie to adresat zobowiązany jest do zapewnienia bezpieczeństwa funkcjonowania skrzynki email i wykrywania złośliwego oprogramowania. Skutków ewentualnych błędów lub nieprawidłowości w działaniu systemu do obsługi poczty elektronicznej nie można przerzucać na skarżącego. To organ administracji publicznej zobowiązany jest do zapewnienia prawidłowego funkcjonowania poczty elektronicznej umożliwiającej załatwienie sprawy w wyznaczonym terminie bez zbędnej zwłoki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a.") sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a.
Na podstawie art. 119 pkt 4 i 120 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, że przy orzekaniu bierze pod uwagę z urzędu także i takie naruszenia prawa, które nie zostały objęte skargą (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność organów w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Stosownie zaś do § 2 tego przepisu, sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
W sprawie poza sporem pozostaje że żądana informacja stanowi informację publiczną oraz, że organ do którego żądanie skierowano – Zakład Karny w [...] jest organem obowiązanym w myśl u.d.i.p. do jej udostępnienia. Sąd z tym stanowiskiem się zgadza, a w związku z tym, że nie było co do tego wątpliwości poprzestał na stwierdzeniu tego faktu.
Nie ulega również wątpliwości, że na dzień wyrokowania informacji udzielono. Pismem z dnia 11 października 2021 r. organ poinformował, że posługi duszpasterskie są wykonywane na podstawie umowy o wykonywanie posług religijnych oraz, że są one wykonywane nieodpłatnie. Udzielona odpowiedź w pełni odpowiada żądaniu.
Spór sprowadzał się natomiast do zachowania przez organ terminów do udzielenia odpowiedzi. Zgodnie z art. 13 u.d.i.p.: udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2.
2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.
W sprawie nie ulega wątpliwości, że informacji nie udzielono w terminie 14 dni, ani też, że w tym terminie nie poinformowano wnioskodawcy o przyczynie niedochowania terminu, jak też o innym planowanym terminie udostępnienia informacji.
Informacji udzielono w dniu 11 października 2021 r. tj. 29 dni po wpłynięciu wniosku.
Przekroczono zatem 14 dniowy termin do udzielenia odpowiedzi i w tym zakresie zarzuty skargi są uzasadnione.
Rację należy przyznać skarżącemu także w zakresie tego, że uchybienia terminu nie może tłumaczyć obawa organu przed otwarciem ewentualnej wiadomości niebezpiecznej. Orzecznictwo w tym zakresie nie pozostawia wątpliwości, że to zadaniem organu udostępniającego skrzynkę podawczą jest zadbanie o bezpieczne przyjmowanie poczty elektronicznej, a także że ewentualne nieprawidłowości działania systemu obciążają organ. Organ powinien wyposażyć system w mechanizm przechwytywania wiadomości niebezpiecznych, a jeśli takiego nie przewidział to wpłynięcie tego rodzaju wiadomości powinno uruchomić środki weryfikacji tej wiadomości, by nie stało się tak, jak w niniejszej sprawie, że organ pozostał w bezczynności.
Organ nie może skutecznie zasłaniać się brakiem udzielenia odpowiedzi wskazując na ryzyko otwarcia wiadomości z ewentualnym wirusem.
Mając to na uwadze, orzeczono jak w punkcie I wyroku. Jednocześnie Sąd stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Po pierwsze odpowiedzi udzielono z 15 dniowym uchybieniem, które to opóźnienie nie jest znaczne, a ponadto zgodzić się należy z organem, że nie wynikało ono ze złej woli organu, ale obawy o utratę danych bądź innych niepożądanych operacji na posiadanych danych, która ze względu na charakter organu tj. Zakład Karny, była uzasadniona.
O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200, 205 § 2 i 209 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit c. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800).