Uzasadnienie
- 1. W dniu 8 lipca 2019 r. K. O., dalej przywoływany jako: "Skarżący", wystąpił za pośrednictwem operatora pocztowego do Prezesa Sądu Rejonowego w Ł., (dalej przywoływanego jako: "Prezes Sądu", "Organ" bądź "Podmiot zobowiązany") o udzielenie informacji publicznej dotyczącej informacji statystycznej w przedmiocie:
- - ilości wydanych zarządzeń w sprawie możliwości zapoznania się z aktami sprawy przez stronę w postępowaniu karnym na podstawie art. 156 § 1 k.p.k. w latach od 2015 r. do 2018 r. oraz czy dostęp ten był warunkowany merytorycznym rozpoznaniem takiego wniosku przez Sąd, a jeżeli tak, to kiedy następowało jego merytoryczne rozpoznanie;
- - ilości wydanych zarządzeń w sprawie możliwości zapoznania się z aktami sprawy przez stronę w postępowaniu cywilnym na podstawie art. 9 § 1 k.p.c. w latach od 2015 r. do 2018 r. oraz czy dostęp ten był warunkowany merytorycznym rozpoznaniem takiego wniosku przez Sąd, a jeżeli tak, to kiedy następowało jego merytoryczne rozpoznanie.
- 2. Pismem z dnia 15 lipca 2019 r., przesłanym Skarżącemu pocztą elektroniczną w tym dniu Organ poinformował, że Sąd Rejonowy w Ł. nie prowadzi ewidencji statystycznej i nie przetwarzał danych w przedmiocie udostępniania akt w latach 2015 – 2018 r.
- 3. Skarżący, pismem z dnia 8 października 2020 r. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Ł., w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, wskazując, że wskutek zaniechań Organu doszło do naruszenia:
- - art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, dalej przywoływanej jako "u.d.i.p.", w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku, poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej;
- - art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek.
Wobec powyższego wniósł o:
- 1) zobowiązanie Prezesa Sądu do załatwienia wniosku o udzielenie informacji publicznej z dnia 8 lipca 2019 roku,
- 2) stwierdzenie, iż bezczynność Organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
- 3) wymierzenie Prezesowi Sądu grzywny w kwocie [...]zł;
- 4) przyznanie Skarżącemu od Organu sumy pieniężnej w kwocie [...]zł;
- 5) zasądzenie od Prezesa Sądu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych w tym zwrotu opłaty sądowej w kwocie [...]zł.
W uzasadnieniu Skarżący wyjaśnił, że odpowiedź Organu nie mogła zostać uznana za poprawną. W Jego ocenie a contrario Organ wskazał, że Skarżący domaga się informacji przetworzonej. Ponadto, Prezes Sądu nie wezwał Wnioskodawcy do wykazania szczególnej doniosłości żądanej informacji dla dobra interesu społecznego, aby przedmiotową informację Wnioskodawcy wydać w terminie 14 dni. Prezes Sądu, nie odmówił Wnioskodawcy wydania żądanej informacji publicznej, ani nie umorzył postępowania administracyjnego, wydając przy tym decyzję administracyjną zawierającą elementy wymienione w art. 107 § 1 k.p.a.
W ocenie Strony termin do udostępnienia przedmiotowej informacji publicznej upłynął, zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., po 14 dniach od złożenia wniosku. Pomimo tego Podmiot zobowiązany, do którego skierowano wniosek, nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi. Prezes Sądu nie wskazał również, iż informacja zostanie przygotowana w czasie późniejszym nie dłuższym niż 2 miesiące, choć i ten termin upłynął. W ocenie Skarżącego Prezes Sądu całkowicie zbagatelizował złożony przez Niego wniosek, co jest, Jego zdaniem, zachowaniem niezasługującym na jakąkolwiek społeczną akceptację.
Skarżący przy tym zauważył, iż do Prezesa Sądu Rejonowego w G., w tym samym czasie złożono wniosek tożsamy, a jego reakcja była zgoła odmienna i - zdaniem Strony - prawidłowa albowiem po pierwsze, wezwał on Wnioskodawcę do wykazania szczególnej doniosłości żądanej informacji dla interesu publicznego, po wtóre po upływie tego czasu, w formie decyzji administracyjnej wydał zaskarżalne rozstrzygnięcie - choć zapomniał on o doręczeniu Wnioskodawcy obligatoryjnego pouczenia.
Skarżący nie ma zatem jakiejkolwiek wątpliwości, iż Podmiot zobowiązany dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa albowiem, po pierwsze w sposób całkowicie zignorował złożony przez Skarżącego wniosek o udostępnienie informacji publicznej, a ponadto nie poinformował Skarżącego, iż ma zamiar skorzystać ze swojego uprawienia i termin przedłużyć do 2 miesięcy. W końcu, nawet po upływie 2 miesięcy nie udostępnił Skarżącemu zawnioskowanej przez niego informacji publicznej, nie odmawiając jej udzielenia ani nie umarzając postępowania administracyjnego w formie decyzji administracyjnej.
Odnośnie wymierzenia grzywny i zasądzenia sumy pieniężnej na rzecz Skarżącego, Strona podała, że w dzisiejszych czasach, gdy sądy powszechne przechodzą największy kryzys w historii powojennej polski, niezbędnym jest uczynienie ich w pełni transparentnymi, co wszak w pełni aprobują sami ich orzecznicy. Nieprzestrzeganie zasad transparentności w zestawieniu z postulatami sędziów o zagwarantowanie obywatelowi właśnie pełnej transparentności procesu, w tym procesu karnego, w sposób bezsprzeczny spowodować może podważenie zaufania obywatela do sądownictwa, a tym samym struktury te narazić na śmieszność, czego należy unikać.
W ocenie Skarżącego działanie, a w zasadzie zaniechanie Prezesa Sądu, w sposób znaczący osłabiło Jego zaufanie do wymiaru sprawiedliwości, tym samym doprowadzając do naruszenia podstawowych praw konstytucyjnych co ma dla Strony szczególny wymiar emocjonalny i społeczny, a w związku z tym podlega ochronie szczególnej.
4. W piśmie z dnia 22 października 2020 r. Organ wskazał, że w odpowiedzi na wniosek z dnia 8 lipca 2019 r. Prezes Sądu nie pozostał bezczynny, bowiem w dniu 15 lipca 2019 r. skierowano do Skarżącego drogą poczty elektronicznej odpowiedź skutecznie doręczoną, w której podano, że Sąd Rejonowy w Ł. nie prowadzi ewidencji statystycznej i nie przetwarzał danych, o których mowa we wniosku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje
Skarga jest zasadna.
5. Złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej "p.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
6. Na wstępie wywodu należy nakreślić ramy prawne sprawy. Należy podkreślić, że prawo dostępu do informacji publicznej wywodzi się wprost z Konstytucji, która w art. 61 ust. 1 stanowi, iż obywatel ma prawo do uzyskiwania "informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne", a ponadto "informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa". Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (art. 61 ust. 2 Konstytucji). Ograniczenie tego prawa może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (art. 61 ust. 3 Konstytucji). Tryb udzielania informacji, o jakich mowa w art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji, określają ustawy (art. 61 ust. 4 Konstytucji).
Procedurę dostępu do informacji publicznej w kompleksowy sposób reguluje ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2020 r., poz. 2176, dalej "u.d.i.p."), która kształtuje prawo do informacji publicznej, a także określa zasady i tryb jej udostępniania.
Pojęcie informacji publicznej ustawodawca unormował w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. wskazując, że informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, zaś art. 6 u.d.i.p. zawiera przykładowy katalog takich spraw. Natomiast katalog podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej został określony w art. 4 u.d.i.p.
Stosownie do art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek winno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust.
2. W myśl art. 13 ust. 2 u.d.i.p., jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.
Powyższe reguły doznają pewnej modyfikacji w przypadku, gdy wniosek o udostępnienie informacji publicznej, w ocenie jego adresata, dotyczy "informacji przetworzonej" w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1. Wiąże się to z doniosłym na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej rozróżnieniem na informację publiczną "prostą" oraz "przetworzoną".
Ustawodawca nie określił kryteriów, które pozwalałyby na precyzyjne odróżnienie informacji publicznej "prostej" od "przetworzonej". W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że "informacją prostą" jest informacja, którą podmiot zobowiązany może udostępnić w takiej formie, w jakiej ją posiada (z zachowaniem ewentualnych ograniczeń wynikających z art. 5 u.d.i.p.) – a więc informacja, której zasadnicza treść nie ulega zmianie przed jej udostępnieniem – z tym wszakże dodawanym niekiedy zastrzeżeniem, że o ile jej wyodrębnienie ze zbiorów informacji (rejestrów, akt postępowań itp.) nie jest związane z koniecznością poniesienia kosztów osobowych lub finansowych trudnych do pogodzenia z bieżącymi działaniami podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji (zob. np. wyrok NSA z 9 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OSK 792/11, wszystkie przytaczane przeczenia dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl)
Natomiast "informacja przetworzona" jest – w myśl powszechnie akceptowanego poglądu – jakościowo nową informacją, która w chwili złożenia wniosku nie istnieje w żądanej i ukształtowanej ostatecznie treści i postaci, chociaż jej źródłem są materiały znajdujące się w posiadaniu zobowiązanego (por. wyrok NSA z 12 grudnia 2012 r., sygn. akt I OSK 2149/12). Wytworzenie takiej informacji wymaga przeprowadzenia przez podmiot zobowiązany pewnych czynności analitycznych, organizacyjnych i intelektualnych w oparciu o posiadane materiały źródłowe (informacje proste). Może tu chodzić o konieczność wykonania pewnych analiz, obliczeń, zestawień statystycznych, wyciągów itp., połączonych z zaangażowaniem w ich pozyskanie określonych środków osobowych i finansowych. Musi więc istnieć informacja źródłowa, podstawowa (prosta), której wykorzystanie w postaci zestawienia, obliczenia i tym podobne, spowoduje powstanie informacji jakościowo nowej, "przetworzonej" właśnie (por. wyrok WSA z 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SAB/Kr 21/13) – w związku z żądaniem wnioskodawcy i na podstawie kryteriów przez niego wskazanych – a więc informacji, która zostanie przygotowana specjalnie dla wnioskodawcy wedle określonych przez niego kryteriów i której wytworzenie wymagać będzie, co do zasady, intelektualnego zaangażowania podmiotu zobowiązanego (por. wyrok WSA z 11 czerwca 2013 r., II SA/Bk 230/13, dostępny w Internecie).
7. Doniosłość przedstawionego podziału na informację publiczną prostą i informację publiczną przetworzoną wynika z faktu, że o ile dostęp do informacji "prostej" ma właściwie nieograniczony charakter – co wynika z przepisów art. 2 ust. 1 i 2 u.d.i.p., w świetle których każdemu przysługuje prawo dostępu do informacji publicznej, a od osoby wykonującej to prawo nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego, ani też stosować praktyk i procedur utrudniających dostęp do informacji publicznej – to już udostępnienie informacji publicznej "przetworzonej" wymaga wykazania po stronie wnioskodawcy, że jej uzyskanie jest "szczególnie istotne dla interesu publicznego" w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.
Zwraca uwagę, że w świetle tego przepisu nie wystarczy, iż uzyskanie informacji przetworzonej będzie dla interesu publicznego "istotne" – ma ono być dla tego interesu "szczególnie istotne". Przepis ten ma przeciwdziałać zalewowi wniosków zmierzających do uzyskania informacji przetworzonej dla realizacji celów "niepublicznych", np. prywatnych lub komercyjnych. Celem omawianej ustawy nie jest bowiem zaspokajanie indywidualnych (prywatnych) potrzeb w postaci pozyskiwania informacji wprawdzie publicznych, lecz przeznaczonych dla celów handlowych, edukacyjnych, zawodowych itp. Takie informacje mogą być uzyskiwane na zasadach przyjętych dla danego rodzaju stosunków (zob. J. Drachal, Prawo do informacji publicznej w świetle wykładni funkcjonalnej [w:] Sądownictwo administracyjne gwarantem wolności i praw obywatelskich 1980–2005, s. 147).
Należy podkreślić, że jeżeli występowanie "szczególnie istotnego interesu publicznego" w uzyskaniu żądanej informacji nie wynika już z samej treści wniosku, organ winien wezwać wnioskodawcę do jego wykazania, z jednoczesnym zaznaczeniem, że dana informacja jest w jego ocenie informacją przetworzoną. Brak (niewykazanie przez wnioskodawcę, pomimo wezwania) interesu publicznego powoduje, że należy wydać decyzję odmawiającą udostępnienia przetworzonej informacji publicznej, opartą na art. 16 ust. 1 u.d.i.p. (por. np. wyroki NSA: z 11 września 2012 r., I OSK 1015/12; z 5 kwietnia 2013 r., I OSK 89/13; a także wyroki WSA: z 17 maja 2005 r., II SA/Wa 481/05; z 24 listopada 2011 r. II SA/Go 667/11; z 7 marca 2013 r., II SA/Po 1060/12; z 17 czerwca 2014 r., IV SA/Po 316/14 – dostępne w Internecie).
8. Dotychczasowe uwagi prowadzą do konkluzji, że prawidłowe załatwienie wniosku o udostępnienie informacji publicznej wymaga od jego adresata przeprowadzenia wieloaspektowej, gruntownej analizy wniosku. W pierwszej kolejności – pod kątem zidentyfikowania przedmiotu żądania, oraz ustalenia, czy adresat wniosku posiada żądane informacje oraz czy są one informacjami publicznymi w rozumieniu u.d.i.p. Jeżeli zaś żądane informacje - wszystkie lub choćby tylko niektóre z nich - stanowią informację publiczną, to sprawdzenia wymaga czy są one ogólnodostępne (np. w Internecie, na stronach BIP), czy może podlegają udostępnieniu tylko w trybie wnioskowym przewidzianym w u.d.i.p., ewentualnie w trybie szczególnym unormowanym w innej ustawie. Jeśli zaś właściwy okaże się tryb wnioskowy z u.d.i.p., to należy rozważyć czy zachodzą przesłanki ograniczające dopuszczalność udostępnienia żądanej informacji na przykład z uwagi na to, iż informacja ta ma charakter przetworzony w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., ewentualnie na przeszkodzie jej udostępnieniu stoją ustawowo chronione tajemnice, bądź zachodzą inne przesłanki określone w art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p. Taka wstępna weryfikacja i klasyfikacja żądanych informacji jest niezbędna, gdyż, jak to wynika z wcześniejszych uwag, w zależności od sposobu odpowiedzi na powyższe pytania inaczej będzie się przedstawiać właściwy tryb oraz forma załatwienia odnośnego wniosku.
Ponadto, przepisy omawianej ustawy nie przewidują żadnej szczególnej formy udzielenia informacji publicznej, stąd jej udostępnienie realizowane jest w formie czynności materialno-technicznej. Ustawa przewiduje też załatwienie wniosku poprzez wydanie decyzji administracyjnej w przypadku odmowy udostępnienia informacji publicznej lub umorzenia postępowania (art. 16 ust. 1). Z kolei, jeśli żądanie strony nie dotyczy informacji publicznej, bądź zastosowanie ma odmienny tryb dostępu do informacji lub zobowiązany podmiot nie jest w jej posiadaniu, to wniosek podlega załatwieniu poprzez pisemne powiadomienie wnioskodawcy o przyczynach uzasadniających nieudostępnienie informacji.
9. W świetle powyższego wskazać należy, że na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej o bezczynności możemy mówić, jeżeli w terminie wskazanym w art. 13 u.d.i.p. adresat wniosku (jako podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej) w ogóle nie zareagował na wniosek, ale także wówczas, gdy udziela on informacji niebędącej przedmiotem wniosku lub informacji niepełnej, niejasnej czy niewiarygodnej oraz gdy odmawia jej udzielenia w nieprzewidzianej do tej czynności formie, a ponadto gdy nie informuje wnoszącego podanie, że nie posiada wnioskowanej informacji (zob. wyrok NSA z 17 lutego 2016 r. sygn. akt I OSK 2321/14).
Przy badaniu zasadności skargi na bezczynność organu administracji nie ma znaczenia z jakich powodów określony akt, czy czynność nie została dokonana przez organ. Przy czym Sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Skarga na bezczynność organu ma bowiem na celu wymuszenie na organie załatwienia sprawy. Dlatego też dla uznania bezczynności organu konieczne jest ustalenie, że organ administracji był zobowiązany, na podstawie obowiązujących przepisów prawa, do wydania decyzji, aktu lub podjęcia określonych czynności i mimo to nie podejmuje działań mających na celu uczynienie zadość temu obowiązkowi.
10. W sprawie bezsporne jest, że Skarżący dnia 8 lipca 2019 r. zwrócił się drogą przesyłki listowej rejestrowanej do Prezesa Sądu z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej wskazania informacji statystycznej o ilości wydanych zarządzeń w sprawie możliwości zapoznania się z aktami sprawy przez stronę w postępowaniu karnym i cywilnym w latach 2015 – 2018 oraz czy dostęp ten był warunkowany merytorycznym rozpoznaniem takiego wniosku przez Sąd.
Nie budzi także żadnych wątpliwości, że Prezes Sądu Rejonowego w Ł. jako organ władzy publicznej należy do podmiotów, na których ciąży obowiązek udostępnienia informacji publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.). Natomiast spór sprowadza się do oceny, czy organ faktycznie nie zrealizował żądania skarżącego i nie rozpoznał jego wniosku w formie przewidzianej ustawą. Skarżący stoi bowiem na stanowisku, że organ dopuścił się bezczynności, gdyż nie przesłał informacji w zakresie zgłoszonego żądania.
11. Zdaniem Sądu, analiza akt sprawy dowodzi, że argumentacja Skarżącego zasługuje na uwzględnienie, bowiem w rozpoznawanej sprawie Organ udzielił odpowiedzi niepełnej i niejasnej. Co prawda jej udzielenie nastąpiło w terminie ustawowym – pismem z dnia 15 lipca 2019 r., jednak odpowiedź ta była lakoniczna i wskazywała prócz podstawy prawnej (art. 10 ust. 1 u.d.i.p.), że Podmiot zobowiązany nie prowadzi ewidencji statystycznej i nie przetwarzał danych w przedmiocie udostępniania akt w latach 2015 – 2018. Z tak udzielonej odpowiedzi można jedynie wywnioskować, posiłkując się treścią powołanego przepisu, że Podmiot zobowiązany zakwalifikował żądanie wniosku Strony jako dotyczące informacji publicznej, co w sprawie nie jest sporne, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium i jest udostępniana na wniosek.
W tym miejscu należy podkreślić, że Sąd nie jest władny zastępować organu administracji w dokonaniu niezbędnych ustaleń, analiz i ocen, gdyż ustrojową rolą sądu administracyjnego nie jest rozpoznawanie i rozstrzyganie ("załatwianie" w rozumieniu art. 104 § 1 k.p.a.) spraw administracyjnych, lecz – jak wynika z treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych – kontrola działalności administracji publicznej, i to w zasadzie tylko pod względem zgodności z prawem. Tym samym nie jest rolą sądu administracyjnego uzupełnianie w jakimkolwiek zakresie aktów i czynności podejmowanych przez organy administracji, a w szczególności prowadzenie brakujących analiz, tudzież ustalanie lub przedstawianie "w zastępstwie" tych organów motywów, jakimi się one kierowały lub mogły się kierować przy załatwianiu danej sprawy (tu: wniosku o udostępnienie informacji publicznej).
12. W konsekwencji Sąd stwierdził, że Prezes Sądu, dopuścił się zarzucanej bezczynności, rozumianej ogólnie jako niezałatwienie sprawy w przepisanym terminie, w załatwieniu wniosku i stan ten nie ustał do dnia wydania niniejszego wyroku.
Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
- 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Jednocześnie, w myśl art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).
Mając wszystko to na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 13 ust. 1 u.d.i.p. w związku z art. 286 § 2 p.p.s.a., zobowiązał Prezesa Sądu do rozpoznania wniosku Skarżącego z dnia 8 lipca 2019 r. w terminie 14 dni od doręczenia Organowi prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi (pkt I sentencji wyroku).
- 13. Sąd stwierdził również, stosownie do art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., że Organ dopuścił się zarzucanej bezczynności (pkt II sentencji wyroku).
Z kolei oceniając charakter zaistniałej bezczynności – jak tego wymaga art. 149 § 1a p.p.s.a. – Sąd uznał, że miała ona charakter rażący. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. oznacza wadliwość działania organu administracji o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, co ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania wymaganych czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Dokonując więc oceny czy naruszenie prawa ma charakter rażący, nie można poprzestać na prostym zestawieniu terminów, ale należy wziąć pod uwagę wszelkie uwarunkowania danej sprawy (por. wyroki NSA z dnia: 4 czerwca 2019 r. sygn. akt II OSK 3374/18; 17 maja 2019 r. sygn. akt I OSK 2171/17).
Oczywiste jest bowiem, że taki charakter należy przypisać nie tylko w sytuacji braku przewidzianej przepisami u.d.i.p. reakcji na wniosek z dnia 8 lipca 2019 r. i upływu znacznego czasu od jego złożenia, ale również niepodejmowania jakichkolwiek czynności zmierzających do zadośćuczynienia obowiązkom ustawowym już po otrzymaniu skargi - do czasu wydania rozstrzygnięcia z dnia 18 stycznia 2021 r.
Ma to szczególnie negatywny wydźwięk w sytuacji, gdy adresatem wniosku jest podmiot reprezentujący instytucję wymiaru sprawiedliwości, powołaną w szczególności do stosowania prawa i jego znajomości. Wnioskodawca ponadto w skardze wskazywał Organowi, że tożsamy wniosek skierował do innego sądu powszechnego i reakcja podmiotu zobowiązanego w tamtym przypadku była odmienna – odpowiadająca obowiązującym uregulowaniom w tej materii.
14. Uwzględniając rażący charakter naruszenia prawa w niniejszej sprawie, Sąd, na podstawie art. 149 § 2 w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a., wymierzył organowi grzywnę w kwocie [...]złotych. Wysokość wymierzonej grzywny odpowiada kryteriom wskazanym w art. 154 § 6 p.p.s.a., a nadto jest adekwatna do nieuzasadnionego okresu bezczynności Organu (punkt III sentencji wyroku).
15. Natomiast w stanie faktycznym tej sprawy Sąd nie znalazł podstaw do przyznania Skarżącemu sumy pieniężnej we wnioskowanej przez Niego wysokości. Wskazać bowiem należy, że przyznawana stronom suma pieniężna ma charakter mieszany, kompensacyjny i represyjny (por. wyrok NSA z dnia 3 lipca 2018 r. sygn. akt II OSK 2954/17).
W orzecznictwie zwraca się też uwagę na jej prewencyjny charakter, przy czym przyznanie sumy pieniężnej na rzecz strony skarżącej ma przede wszystkim na celu zadośćuczynienie za ignorowanie jej interesu w terminowym załatwieniu sprawy oraz za wszelkiego rodzaju niedogodności, jakich strona doznała na skutek przewlekłego prowadzenia postępowania lub bezczynności organu administracji (por. wyrok NSA z dnia: 22 listopada 2017 r. sygn. akt I OSK 1905/16; 16 stycznia 2018 r. sygn. akt I OSK 2156/17; 6 sierpnia 2019 r. sygn. akt II OSK 532/19). Ponieważ na obecnym etapie sprawy interes Skarżącego w terminowym jej załatwieniu nie został jeszcze zbadany przez Podmiot zobowiązany oraz nie został wskazany w treści wniosku, a ponadto Strona nie wykazała jakich niedogodności na skutek bezczynności Podmiotu zobowiązanego doznała, tym samym nie orzeczono wskazanego wyżej środka kompensacyjno-represyjnego (punkt IV sentencji wyroku).
16. W przedmiocie kosztów zasądzono na rzecz Strony zgodnie z art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. uwzględniając okoliczności, że koszty te sprowadzały się wyłącznie do uiszczonego przez Skarżącego wpisu sądowego od skargi, kwotę [...]zł (punkt V wyroku).