Uzasadnienie
J. B., reprezentowana przez córkę S. I., pismem z dnia 30 listopada 2017 r. wniosła skargę do sądu administracyjnego na przewlekłość postępowania Wojewody Zachodniopomorskiego w przedmiocie rozpoznania wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu mienia pozostawionego poza granicami kraju.
W treści skargi skarżąca wniosła o zwolnienie z opłat sądowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje
W świetle art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi. Nawet zatem, jeśli zachodzą przesłanki związane z trudną sytuacją materialną strony, określone w art. 246 p.p.s.a., oczywista bezzasadność skargi wyłącza możliwość przyznania stronie prawa pomocy.
O oczywistej bezzasadności skargi można mówić wtedy, gdy bez konieczności dokonywania gruntownej analizy stanu faktycznego i prawnego sprawy, jest zupełnie oczywiste, że skarga nie może zostać uwzględniona. Wskazany przepis nie różnicuje przyczyn bezzasadności skargi, należy zatem stwierdzić, że prawo pomocy nie przysługuje zarówno w razie oczywistej bezzasadności skargi z przyczyn procesowych, jak i z przyczyn uregulowanych w przepisach materialnoprawnych (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 2.; M. Wierzbowski, A. Wiktorowska, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, str. 1034 i nast.). Oczywista bezzasadność skargi z przyczyn procesowych ma miejsce w sytuacji gdy upłynął termin do jej wniesienia, gdy strona nie wyczerpała toku instancji, czy też gdy strona nie uzupełniła braków skargi w terminie (por. post. NSA z dnia 18 czerwca 2008 r., sygn. akt II OZ 608/08, z dnia 22 listopada 2012 r., sygn. akt I OZ 864/12, publ. na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl.).
W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że art. 247 p.p.s.a. może znaleźć zastosowanie w sytuacjach, gdy skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 p.p.s.a., w szczególności w przypadkach, gdy skarga została wniesiona bez wyczerpania środków zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym (por. postanowienie NSA z dnia 5 marca 2014 r., sygn. akt I OZ 143/14. Brak wyczerpania środków zaskarżenia przed wniesieniem skargi do sądu jest równoznaczny z oczywistą bezzasadnością skargi w rozumieniu art. 247 p.p.s.a. Uzasadnia to więc oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy z powołaniem się na ten przepis. (M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2011 r., s. 805).
W niniejszej sprawie zachodzi przesłanka oczywistej bezzasadności skargi z uwagi na niewyczerpanie środków zaskarżenia.
Strona skarżąca została wezwana do wykazania, że przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Z., wyczerpała środek zaskarżenia poprzez wniesienie ponaglenia do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie. W odpowiedzi na powyższe strona skarżąca nadesłała kopie następujących dokumentów:
- - zażalenie skarżącej z dnia 15 lutego 2017 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na przewlekłość i naruszenie prawa, na bezczynność organu administracji publicznej;
- - zawiadomienie SKO w S. z dnia 28 lutego 2017 r. o przekazaniu skargi J. B. na przewlekłość i naruszenie prawa oraz bezczynność organu Ministrowi Skarbu Państwa jako organowi właściwemu;
- - wezwanie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 4 maja 2017 r. do sprecyzowania przez J. B. charakteru prawnego jej żądania, tj. czy składa skargę w trybie art. 227 k.p.a. na opieszałość pracowników oraz przewlekłe i biurokratyczne załatwienie sprawy czy też zażalenie na bezczynność Wojewody w trybie art. 37 k.p.a.;
- - odpowiedź J. B. na pismo Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 4 maja 2017 r., w którym skarżąca precyzuje, iż jest to skarga na opieszałość, przewlekłe biurokratyczne załatwianie sprawy,
- - pismo Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 maja 2017 r., kwalifikujące skargę J. B. jako skargę złożoną w trybie art. 227 k.p.a. i przekazujące do rozpatrzenia Wojewodzie.
Analiza powyższych pism wskazuje, że skarżąca nie wyczerpała trybu zaskarżenia w niniejszej sprawie poprzez wniesienie środka zaskarżenia o którym mowa w art. 37 k.p.a.
Stosownie do treści przepisu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść do sądu administracyjnego w przypadkach określonych w pkt 1-4a powołanego przepisu.
Jednakże warunkiem dopuszczalności skargi na przewlekłość jest wyczerpanie służących stronie w postępowaniu administracyjnym środków zaskarżenia (art. 52 p.p.s.a.), do których należy ponaglenie do organu wyższego stopnia na niezałatwienie sprawy w terminie, bądź na przewlekłość organu, stosownie do art. 37 k.p.a. Stosownie do art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Oznacza to, że postępowanie sądowoadministracyjne w odniesieniu do skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, musiało być poprzedzone postępowaniem przewidzianym w art. 37 k.p.a.
Instytucja ponaglenia, została wprowadzona przez ustawodawcę do Kodeksu postępowania administracyjnego oraz do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- z dniem 1 czerwca 2017 r. przepisami ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U z 2017 r. poz. 935).
Do dnia 31 maja 2017 r. wyczerpanie środków zaskarżenia w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłość organu następowało poprzez złożenie zażalenia do organu wyższego stopnia.
W przypadku skarg na bezczynność organu od dnia 1 czerwca 2017 r., wyczerpanie środków zaskarżenia następuje poprzez wniesienie przez stronę ponaglenia przewidzianego w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem stronie przysługuje prawo do wniesienia ponaglenia jeżeli: nie załatwiono sprawy w terminie określonym w terminie w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność) lub gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość).
Stosownie do brzmienia art. 37 § 3 k.p.a. ponaglenie wnosi się do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie (pkt 1); do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia (pkt 2).
W niniejszej sprawie, skarżąca w odpowiedzi na wezwanie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 4 maja 2017 r., w swoim piśmie z dnia 17 maja 2017 r. sprecyzowała, iż jej skarga jest skargą na opieszałość, przewlekłe, biurokratyczne załatwiane sprawy przez pracownika Z. Urzędu Wojewódzkiego w S., a więc jak słusznie zakwalifikował Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji jest to skarga w trybie art. 227 k.p.a.
Powyższe oznacza, że skarżąca nie wyczerpała trybu zaskarżenia przewlekłości postępowania w niniejszej sprawie, gdyż jej pismo z dnia 15 lutego 2017 r. zatytułowane "zażalenie na przewlekłość i naruszanie prawa na bezczynność organu administracji publicznej" stanowiło zwykłą skargę w trybie art. 227 k.p.a., która nie stanowiła zażalenia na bezczynność z art. 37 k.p.a. Tylko takie zażalenie, (obecnie ponaglenie), stanowiłoby o wyczerpaniu przez skarżącą środków zaskarżenia o którym mowa w art. 53 § 2b p.p.s.a. jak wyjaśniono na wstępie.
W tej sytuacji należy stwierdzić, że skarżąca nie wyczerpała przysługujących jej środków zaskarżenia, a tym samym nie spełniła jednego z niezbędnych warunków do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, co uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu.
Sąd uznał zatem, że z okoliczności niniejszej sprawy wynika oczywista bezzasadność skargi J. B., która uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy stosownie do art. 247 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tej sytuacji, Sąd odstąpił od przesłania skarżącej urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy (druk "PPF") obowiązującego w postępowaniu przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi, ze względu na bezcelowość tej czynności.
Mając na uwadze powyższe Sąd, działając na podstawie art. 247 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.