Uzasadnienie
K.S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na bezczynność Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w przedmiocie wpisu na listę radców prawnych.
Skarżąca, wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek podała, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i nie uzyskuje jakichkolwiek dochodów. Wnioskodawczyni oświadczyła, że posiada mieszkanie spółdzielcze własnościowe o pow. [...] nie posiada żadnych oszczędności.
Zarządzeniem z dnia [...] Sąd zobowiązał skarżącą do przedłożenia, w terminie 7 dni:
- - dowodów potwierdzających wydatki poniesione na utrzymanie mieszkania i garaż, w okresie ostatnich trzech miesięcy,
- - wyciągów lub wykazów z wszystkich rachunków bankowych, z okresu ostatnich trzech miesięcy,
- - odpisu zeznania podatkowego [...],
- - zaświadczenia z powiatowego urzędu pracy potwierdzającego, że skarżąca jest osobą bezrobotną,
- - zaświadczenia z właściwej jednostki organizacyjnej gminy dotyczącego korzystania z pomocy opieki społecznej w okresie ostatniego roku.
W odpowiedzi na wezwanie K. S. przedłożyła kserokopię zeznania podatkowego [...]. Jednocześnie oświadczyła, że nie dokonała opłat za mieszkanie za ostatnie trzy miesiące, dlatego nie przedkłada dowodów wpłat. Ponadto, nie posiada rachunku bankowego, statusu osoby bezrobotnej, nie pobiera żadnych świadczeń ZUS i nie korzysta z jakiegokolwiek wsparcia finansowego ze środków publicznych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 2), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 3).
W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2).
Powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście art. 199 cyt. ustawy. Zgodnie z tym przepisem strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem regułą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie, a zwolnienie od tego obowiązku jest wyjątkiem od tej zasady i może mieć miejsce tylko w ściśle określonych sytuacjach.
Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy zobowiązana jest złożyć na urzędowym formularzu oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym (art. 252 § 1 p.p.s.a.). Oświadczenie to powinno odzwierciedlać rzeczywistą sytuację majątkową i rodzinną wnioskodawcy.
Skarżąca podała w urzędowym formularzu, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie ma żadnych dochodów ani oszczędności, ale posiada mieszkanie spółdzielcze własnościowe o pow. [...] garaż. Z przedłożonego zeznania podatkowego [...] wynika, że przychód wnioskodawczyni z pozarolniczej działalności gospodarczej w ubiegłym roku wyniósł [...], a koszty uzyskania tego przychodu wyniosły [...]. Skarżąca nie wyjaśniła z jakich środków ponosi koszty swojego utrzymania, mimo wezwania nie przedłożyła dowodów potwierdzających wydatki na utrzymanie jej mieszkania i garażu. Nie przedłożyła też dowodów potwierdzających, że faktycznie zalega z opłatami za mieszkanie. Mimo deklarowanego braku jakichkolwiek dochodów wnioskodawczyni nie ubiegała się o wsparcie ze środków opieki społecznej i jak oświadczyła w piśmie z dnia [...] zrzekła się wszelkich świadczeń ZUS mimo tego, że jest w wieku emerytalnym.
Oceniając złożony wniosek należało stwierdzić, że skarżąca nie wykazała w sposób przekonujący, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Oświadczenie złożone na urzędowym formularzu nie pozwalało na ocenę sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawczyni, a w odpowiedzi na wezwanie Sądu przedłożyła ona jedynie kopię zeznania podatkowego [...], z którego wynika, że w roku ubiegłym nie uzyskała dochodów. Mimo braku jakichkolwiek dochodów i prowadzenia samodzielnego gospodarstwa domowego wnioskodawczyni nie korzysta z żadnej formy pomocy. K. S. nie dołożyła starań mających na celu wykazanie, jak rzeczywiście wygląda jej sytuacja finansowa i majątkowa, co pozwoliłoby Sądowi na ocenę jej możliwości poniesienia kosztów sądowych w sprawie zainicjowanej jej skargą. Nie wykazała, by rzeczywiście miała zaległości w opłatach za utrzymanie mieszkania czy garażu, ani że posiadała inne zadłużenie. Treść wniosku ani przedłożonych dowodów nie pozwoliła Sądowi na ocenę rzeczywistej sytuacji majątkowej wnioskodawczyni. Uniemożliwiło to uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Należy mieć także na uwadze, że w razie gdy skarga okaże się uzasadniona, skarżąca będzie mogła żądać od organu zwrotu poniesionych kosztów sądowych w całości (art. 200 p.p.s.a.). Wniosek w tej sprawie należy złożyć najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku, pod rygorem utraty tego uprawnienia (art. 210 § 1 p.p.s.a.).
Z powyższych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.