Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 30 maja 2016 r. odrzucił skargę J., K. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Komendanta Głównego Straży Granicznej w przedmiocie rozpoznania wniosku o wszczęcie postępowań dyscyplinarnych.
Skarżący wnioskiem z dnia 19 września 2016 r. wystąpił o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, w celu oceny zasadności wniesienia skargi kasacyjnej od wydanego w sprawie postanowienia, podnosząc, że nie posiada wolnych środków finansowych na ustanowienie pełnomocnika z wyboru.
W uzasadnieniu wniosku wskazał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną i synem (ur. w 1997 r.), a na dochód rodziny składa się wynagrodzenie jego oraz jego żony z tytułu stosunku służbowego, w łącznej wysokości 6.840 zł netto. Podniósł, że do stałych kosztów utrzymania rodziny należą opłaty za media, spłata rat zaciągniętych kredytów, codzienne utrzymanie - łącznie 6.300 zł miesięcznie, a także opłaty za paliwo - 750 zł oraz leczenie - koszty indywidualnej rehabilitacji. Wskazał, że ma do zapłacenia 4.400 zł należności za pomoc prawną udzieloną przez pełnomocnika z wyboru. Oświadczył, że posiada mieszkanie o powierzchni 31,4 m2 i miejsca postojowe (współwłasność małżeńska), dwa samochody z 2007 r. [...], około 33.000 zł oszczędności oraz papiery wartościowe na kwotę 13.000 zł.
Mając na względzie powyższe zważono, co następuje:
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i winno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona rzeczywiście nie posiada środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący.
Instytucja prawa pomocy jest zatem wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach.
Stosownie do art. 199 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Dlatego też pomoc państwa, wyrażona w przepisach o prawie pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, skierowana jest do osób, które albo mają bardzo niskie dochody, albo ich w ogóle nie posiadają, tj. do osób, które z uwagi na bardzo ciężką sytuację materialną, często nie mają zaspokojonych nawet podstawowych potrzeb życiowych.
Sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiedzialny za zasadność i legalność ich wydatkowania, ma obowiązek zbadania, czy strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy, rzeczywiście spełnia przesłanki do przyznania jej tego prawa.
Ze złożonego w niniejszej sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy, wynika, że wnioskodawca posiada wraz z żoną stałe dochody w łącznej wysokości 6.840 zł netto miesięcznie, a także oszczędności w wysokości 33.000 oraz papiery wartościowe na kwotę 13.000 zł.
Należy również wskazać, że z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, iż zobowiązania cywilnoprawne (m.in. raty kredytu) nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006 r., sygn. akt I OZ 83/06, publ. jw.). Przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym nad publicznoprawnymi nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowań sądowo-administracyjnych na Skarb Państwa (por. Naczelny Sąd Administracyjny, m.in. w orzeczeniach z dnia 25 kwietnia 2006 r., sygn. akt I FZ 150/06, z dnia 9 lutego 2006 r., sygn. akt I FZ 9/06, czy z dnia 14 czerwca 2005 r., sygn. akt II OZ 475/05 dostępne w bazie orzeczeń www. nsa.gov.pl).
Powyższe okoliczności pozwalają na stwierdzenie, że wnioskodawca nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Z tego względu, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono, jak w sentencji.