Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] maja 2013 r. M. J. zwrócił się do Ministra Edukacji Narodowej o poinformowanie go pisemnie o pełnej wysokości wynagrodzenia rzecznika prasowego Ministerstwa Edukacji Narodowej.
Wobec braku udzielenia przez organ odpowiedzi, M. J. w dniu 4 listopada 2013 r. wniósł za pośrednictwem organu skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Ministra Edukacji Narodowej w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na jego wniosek.
W skardze wniesiono o:
- – zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku z dnia [...] maja 2013 r. o udzielenie informacji publicznej, w przedmiocie wysokości wynagrodzenia netto Rzecznika Prasowego w Ministerstwie Edukacji Narodowej, w terminie 14 dni od otrzymania odpisu wyroku wraz ze stwierdzeniem jego prawomocności;
- – stwierdzenie, że bezczynność organu nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa;
- – zasądzenie od organu władzy publicznej - Ministra Edukacji Narodowej - na rzecz skarżącego wszelkich kosztów postępowania wg norm przepisanych.
Uzasadniając skargę M. J. wskazał, że informacja, której udostępnienia się domagał, stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2001 r. Nr 112, poz. 1198). Wynika to z faktu, iż rzecznik prasowy ministerstwa jest funkcjonariuszem publicznym w rozumieniu przepisów art. 115 § 19 Kodeksu karnego w zw. z art. 115 § 13 pkt 4 Kodeksu karnego w zw. z art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. - Prawo prasowe i w zw. z § 1, § 5 i § 6 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 stycznia 2002 r. w sprawie organizacji i zadań rzeczników prasowych w urzędach organów administracji rządowej.
Wynagrodzenie zaś funkcjonariuszy publicznych jest finansowane ze środków publicznych przez Skarb Państwa i jest to informacja jawna. Przywołując orzecznictwo sądów administracyjnych, skarżący wskazał, że informacje dotyczące wydatkowania środków publicznych są informacjami objętymi regulacją ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Jednocześnie, zdaniem skarżącego, w niniejszej sprawie nie może być mowy o zastosowaniu wyjątku zawartego w treści przepisu art. 5 ust. 2 u.d.i.p., albowiem osoba pełniąca funkcje publiczne musi liczyć się z pewnymi ograniczeniami wynikającymi z zainteresowania opinii publicznej, co zostało stwierdzone w orzecznictwie sądów administracyjnych, Sądu Najwyższego, a nawet Trybunału Konstytucyjnego.
Ponadto skarżący wskazał na naruszenie przez Ministra art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p. oraz art. 16 ust. 1 u.d.i.p., poprzez w pierwszej kolejności przekroczenie ustawowych terminów udzielenia odpowiedzi na wniosek o udostępnienia informacji, jak również niewydanie w tej materii decyzji o odmowie jej udzielenia.
M. J. podkreślił, że na odpowiedź oczekiwał przez 5 miesięcy, co uzasadnia twierdzenie, iż organ w sposób opieszały podszedł do żądania skarżącego.
W odpowiedzi na skargę Minister Edukacji Narodowej wniósł o umorzenie postępowania, uzasadniając to faktem udzielenia skarżącemu odpowiedzi na jego wniosek z dnia [...] maja 2013 r. pismem z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...], dotyczący wynagrodzenia rzecznika prasowego Ministerstwa Edukacji Narodowej. Zdaniem organu, świadczy to o bezprzedmiotowości postępowania.
Pismem z dnia 27 lutego 2014 r. do postępowania zgłosił się pełnomocnik skarżącego, wnosząc o umorzenie postępowania wobec udostępnienia przez Ministra Edukacji Narodowej informacji żądanej wnioskiem z dnia [...] maja 2013 r., a także wnosząc o zasądzenie kosztów postępowania według załączonego spisu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Skarga analizowana pod kątem bezczynności Ministra Edukacji Narodowej w zakresie udzielenia żądanej informacji publicznej do dnia złożenia skargi, była zasadna.
Na wstępie wyjaśnić należy, iż stosownie do treści art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1. decyzje administracyjne;
- 2. postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3. postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4. inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
4a. pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
- 5. akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6. akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5 podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7. akty nadzoru nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego;
- 8. bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a.
Z bezczynnością organu mamy zatem do czynienia wówczas, gdy organ zobowiązany do podjęcia czynności, nie podejmuje jej w terminie określonym przez przepisy prawa. Powyższe oznacza więc, że zarzut bezczynności powinien się pojawić wówczas, gdy organ, będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia czynności, pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność ma na celu bowiem spowodowanie wydania przez organ administracji publicznej oczekiwanego aktu.
Mówiąc natomiast o dostępie do informacji publicznej i ewentualnej bezczynności w tym zakresie stwierdzić na samym początku należy, że Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w art. 61 ust. 1 stanowi, iż obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa, zaś według ust. 2, prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu, przy czym tryb udzielania informacji, o których mowa w ust. 1 i 2, określają ustawy (ust. 3).
Konkretyzacją zaś tego prawa zajmuje się m.in. ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.), gdzie w myśl art. 1, każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonym w tym akcie prawnym. Ponadto na podstawie art. 2 ust. 1, każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej, co jednocześnie nie oznacza, że każdy podmiot jest zobligowany do jej udostępniania. Realizacja bowiem tego prawa spoczywa na określonych w ustawie podmiotach. I tak, zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy, obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności:
- 1) organy władzy publicznej,
- 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych,
- 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa,
- 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego,
- 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.
Zobowiązanymi do udostępnienia informacji publicznej są również organizacje związkowe i pracodawców reprezentatywne, w rozumieniu ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego (Dz. U. Nr 100, poz. 1080 z późn. zm.), oraz partie polityczne (ust. 2).
W świetle zatem powyższych uregulowań prawnych, tj. art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy, Minister Edukacji Narodowej jest niewątpliwie podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej.
W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest natomiast pogląd, w myśl którego informacją publiczną jest każda informacja dotycząca sfery faktów i danych, wykonywana lub odnosząca się do władz publicznych, a także odnosząca się do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne, w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej. Informacją publiczną jest zatem w świetle przepisów art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 ustawy, każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 ust. 1 ustawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 2006 r., sygn. akt I OSK 123/06, Lex nr 291357). W wyroku z dnia 7 stycznia 2004 r. (sygn. akt K 14/03), Trybunał Konstytucyjny stwierdził, iż udostępnienie informacji publicznej następuje w formie czynności materialno – technicznej, a tylko wyjątkowo w sytuacjach określonych w przepisach art. 14 ust. 2 (umorzenie postępowania) i art. 16 ust. 1 (odmowa udostępnienia informacji), wymagana jest forma decyzji administracyjnej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 września 2012 r., sygn. akt II SAB/Wa 312/12).
W rozpoznawanej sprawie wnioskowana przez skarżącego informacja dotycząca pełnej wysokości wynagrodzenia rzecznika prasowego Ministerstwa Edukacji Narodowej, jest zatem informacją publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, bowiem dotyczy wydatkowania środków publicznych i mieści się w pojęciu zasad funkcjonowania organu władzy publicznej (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy).
Jednocześnie jednak należy zauważyć, że w przedmiotowej sprawie poza sporem pozostaje fakt, że po wniesieniu skargi z dnia 4 listopada 2013 r., organ udzielił żądanej informacji z wniosku skarżącego z dnia [...] maja 2013 r. pismem z dnia 18 listopada 2013 r.
Wobec zatem udzielenia skarżącemu przez Ministra Edukacji Narodowej żądanych informacji publicznych na podstawie art. 54 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd w oparciu o art. 161 § 1 pkt 3 tejże ustawy, umorzył w tym zakresie postępowanie sądowoadministracyjne, bowiem w dacie orzekania nie było podstaw do zobowiązania organu do rozpoznania wniosku o informację publiczną, skoro został on już rozpoznany (vide: uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, ONSA i WSA 2009/4/63).
Odnośnie natomiast stwierdzenia bezczynności organu na dzień wniesienia skargi to bezspornie, o czym była już mowa na wstępie niniejszych rozważań, doszło do niej, przy czym miała ona miejsce – w ocenie Sądu – z rażącym naruszeniem prawa. Wskazać należy, na tle ustawy o dostępie do informacji publicznej, że bezczynność podmiotu zachodzi wtedy, gdy posiadając określoną informację nie udostępnia jej, nie wydaje też decyzji o odmowie jej udostępnienia.
W rozpoznawanej sprawie Minister Edukacji Narodowej, od momentu złożenia wniosku do organu przez skarżącego w dniu [...] maja 2013 r., do dnia złożenia przez niego skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w dniu 4 listopada 2013 r., to jest przez okres 6 miesięcy, nie udzielił wnioskodawcy żadnej odpowiedzi świadczącej o tym, iż rozpoznał przedmiotowy wniosek. Nie udostępnił żądanej informacji, nie wydał też decyzji o odmowie udostępnienia takiej informacji, ani nie poinformował skarżącego o tym, że żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej.
W przekonaniu Sądu wspomniana bezczynność miała zatem miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ma to miejsce wówczas, gdy stan bezczynności jest oczywisty, widoczny nawet przy wstępnej ocenie akt sprawy. Przy braku jakiejkolwiek odpowiedzi powyższa ocena jest zatem w pełni usprawiedliwiona. Sąd uznał jednak, przy braku stosownego wniosku ze strony skarżącej, że nie zachodzi konieczność wymierzenia organowi grzywny.
W tym stanie rzeczy, na mocy art. 149 § 1 ust. 1 w zw. z art. 161 § 1 pkt 3) i w zw. z art. 132, a w sprawie kosztów na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 cytowanej już wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.