Uzasadnienie
M. K. i R. K. (dalej: skarżący) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę z dnia 24 lutego 2022 r. (data wpływu do organu) na bezczynność Starosty Wałbrzyskiego.
W skardze zarzucono organowi bezczynność w sprawie doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem działki nr [...] obręb S., poprzez wykreślenie z operatu ewidencji gruntów i budynków zmian wynikających z podziału tej działki na [...] i [...] jako nieruchomości rolnej, a tym samym eliminacji tych działek z obrotu prawnego. Podkreślono również, że Starosta niesłusznie odmówił skarżącym prawa strony w postępowaniu. Zaznaczono, że organ pismem z dnia 4 sierpnia 2016 r. poinformował ich o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie "cofnięcia" wprowadzonej w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu S., które powstały z podziału działki nr [...], przeprowadzonego na zasadach podziału nieruchomości rolnej, natomiast do dnia złożenia skargi nie zakończył postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podnosząc jej niezasadność.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada jej dopuszczalność ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej jako "p.p.s.a."). Przesłankami tymi są: niewłaściwość sądu (pkt 1), niezachowanie terminu (pkt 2), nieuzupełnienie braków formalnych (pkt 3), zawisłość sprawy (pkt 4), brak zdolności sądowej lub procesowej (pkt 5), brak interesu prawnego wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a. (pkt 5a) oraz niedopuszczalność skargi z innych przyczyn (pkt 6).
Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Przez dopuszczalność skargi należy rozumieć zarówno jej przesłanki przedmiotowe, a więc określenie od jakiego rodzaju form działalności organów administracji publicznej przysługuje skarga, jak i dopuszczalność skargi w zakresie podmiotowym, to jest określenie, jakim podmiotom przysługuje legitymacja do jej wniesienia. Z kolei warunkami formalnymi skutecznego wniesienia skargi są: złożenie skargi od aktu objętego zakresem właściwości rzeczowej sądu, wniesienie jej po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli przysługiwały one skarżącemu w postępowaniu przed organem oraz wniesienie skargi przez podmiot, któremu przysługuje legitymacja do jej wniesienia. Przesłanki te muszą być spełnione kumulatywnie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z nich prowadzi do stwierdzenia niedopuszczalności skargi, a w konsekwencji do jej odrzucenia bez merytorycznego rozpoznania sprawy.
Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy zaś rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia - taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (§ 2). Ponadto zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.
Z powyższych regulacji prawnych wynika, że droga sądowa jest dopuszczalna dopiero po wyczerpaniu możliwości załatwienia sprawy w trybie postępowania administracyjnego. Ponadto na gruncie art. 35 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej "k.p.a.") organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Zgodnie zaś z art. 37 § 1 k.p.a. strona ma prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w powyższym przepisie (bezczynność), bądź kiedy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość).
Tym samym złożenie skargi na bezczynność, czy też przewlekłość organu jest możliwe dopiero po wniesieniu (odrębnego) ponaglenia z art. 37 k.p.a. na niezałatwienie sprawy. Ponaglenie musi mieć formę podania w rozumieniu art. 63 § 1 k.p.a., a więc musi być wniesione pisemnie, telegraficznie, za pomocą telefaksu lub ustnie do protokołu, a także za pomocą innych środków komunikacji elektronicznej przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu administracji publicznej utworzoną na podstawie ustawy z dnia 17 II 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne.
W przedmiotowej sprawie, Sąd nie miał podstaw do przyjęcia, że skarga na bezczynność Starosty w postępowaniu w przedmiocie wykreślenia z operatu ewidencji gruntów i budynków zmian wynikających z podziału w trybie rolnym działki nr [...] znajdującej się w S. na działki nr [...] i [...] została poprzedzona złożeniem ponaglenia.
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (w tym skargi, przesłanych akt, dokumentów przesłanych przez skarżących) nie wynika aby przed wniesieniem skargi skarżący złożyli ponaglenie. Nadesłane na wezwanie Sądu kserokopie pism datowanych na 22 marca 2019 r. i 9 grudnia 2019 r. nie zarzucają organowi bezczynności, lecz odnoszą się merytorycznie do problematyki prowadzonego postępowania, wnosząc o udzielenie informacji na jakim etapie znajduje się postępowanie wszczęte przez organ z urzędu oraz wskazując na przysługujący skarżącym status strony w toczącym się postępowaniu.
Co więcej przedłożone pisma zostały skierowane do organu I instancji, tj. Starostwa Powiatowego w Wałbrzychu. Wobec powyższego należało przyjąć, że przed wniesieniem skargi nie zostały wyczerpane przysługujące stronie skarżącej środki zaskarżenia. W konsekwencji należało przyjąć, że skarżący, pomimo stosownego wezwania i pouczenia o rygorze odrzucenia skargi w razie zaniechania wykonania wskazanych w wezwaniu czynności, nie przedstawili w wyznaczonym przez Sąd terminie dowodów potwierdzających, że przed wniesieniem skargi kwestionującej bezczynność organu, złożone zostało ponaglenie. W tej sytuacji Sąd uznał, że skarżący nie wyczerpali trybu zaskarżenia przewidzianego w art. 37 p.p.s.a. Brak wniesienia ponaglenia, które to jest warunkiem niezbędnym do prawidłowego wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na bezczynność czy przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej czyni zaś skargę niedopuszczalną.
Mając powyższe na uwadze Sąd odrzucił skargę, uznając ją za niedopuszczalną na zasadzie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a.
Sąd orzekł o zwrocie uiszczonego wpisu na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., w świetle którego sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis w przypadku pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.