Uzasadnienie
Pismem z dnia 6 października 2011 r. M. i L.M. (zwani dalej skarżącymi) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na przewlekłość postępowania Starosty J. w przedmiocie pozwolenia na budowę inwestycji określonej jako rozbudowa i nadbudowa istniejącego budynku mieszkalnego jednorodzinnego położonego w Sz.P..
Zdaniem autorów skargi organ prowadzi to postępowanie opieszale i przewlekle, gdyż – pomimo, że postępowanie trwa już pięć lat – starosta nie ustalił nawet prawidłowo stron postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ samorządu powiatowego wniósł o jej oddalenie, twierdząc, że postępowanie prowadzone jest prawidłowo, zgodnie z obowiązującymi przepisami procedury administracyjnej.
W dniu 1 grudnia 2011 r. wezwano skarżących do oświadczenia, czy przed skierowaniem skargi, złożyli do organu wyższego stopnia zażalenie na przewlekłość postępowania starosty. Opis wezwania skierowano do pełnomocnika skarżących A.M. – J. (k.
- 10) na adres wskazany przez stronę skarżącą w piśmie procesowym z dnia 14 listopada 2011 r. (k. 16). Pomimo upływu zakreślonego w wezwaniu terminu nie udzielono na nie odpowiedzi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje
Skarga podlega odrzuceniu z przyczyn procesowych bez badania jej zarzutów merytorycznych.
W myśl art. 54 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) – zwanej dalej p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi.
Organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy (§ 3 art. 54 p.p.s.a.). Działanie organu dokonane po wniesieniu skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, które ową przewlekłość usuwa, należy oceniać i kwalifikować, jako działanie samokontrole skutkujące zaistnieniem przesłanki bezprzedmiotowości postępowania.
Przepisy normujące postępowanie sądowoadministracyjne uzależniają dopuszczalność skargi od wyczerpania przez stronę skarżącą środków zaskarżenia służących jej w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie(art. 51 § 1 p.p.s.a.). Co kryje się pod pojęciem wyczerpania środków zaskarżenia wyjaśnia art. 52 § 1 p.p.s.a., stanowiący, że należy przez to rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Stosownie natomiast do art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę jeżeli wniesienie skargi jest niedopuszczalne.
Ustawa z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011r., Nr 6, poz.18) wprowadziła nowelizację art. 37 Kodeksu postępowania administracyjnego rozszerzając katalog uprawnień strony postępowania administracyjnego o możliwość zaskarżenia również przewlekle prowadzonego postępowania przez organ. Organ wyższego stopnia może wyznaczyć dodatkowy termin na załatwienie sprawy, zarządzić wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, a w razie potrzeby także podjęcie środków zapobiegających naruszaniu terminów załatwiania spraw w przyszłości. Organ stwierdza jednocześnie, czy niezałatwienie sprawy w terminie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art.37 § 2 kpa). Dopiero po wyczerpaniu tego trybu strona może wnieść skargę zarówno na bezczynność danego organu, jak i na przewlekłe prowadzenie przez ten organ postępowania.
Zgodnie z poglądem przyjętym w orzecznictwie i doktrynie skarga jest dopuszczalna niezależnie od pozytywnego czy negatywnego stanowiska zajętego przez organ wyższego stopnia. Dla uznania wyczerpania toku zażaleniowego przez stronę wystarczające jest zatem wykazanie składania przez nią stosownego zażalenia do organu wyższego stopnia. Przy ocenie dopuszczalności skargi na bezczynność organu lub na przewlekłe prowadzenie postępowania nie ma zatem znaczenia sposób rozpoznania takiego zażalenia przez właściwy organ wyższego stopnia (por. postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 18 stycznia 2012 r. sygn. akt IV SAB/Po 40/11, niepub.). Omawiana instytucja weszła jednak w życie dopiero z dniem 11 kwietnia 2011 r.
Kluczowym dla niniejszej sprawy jest zatem uprawnienie strony do wniesienia – gdy w jej opinii organ działa przewlekle, opieszale lub nie załatwia sprawy w terminie określonym przepisami prawa – zażalenia do organu wyższego stopnia na niezałatwienie sprawy w terminie lub na przewlekłość postępowania zgodnie z art. 37 § 1 Kpa.
Ponadto z art.149 p.p.s.a. wynika a contrario, że wydanie przez organ decyzji lub innego aktu wyłącza możliwość uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania nawet wówczas, gdy ta decyzja lub akt podjęte zostały z naruszeniem terminu przewidzianego do ich wydania (tak wyrok WSA w Białymstoku z dnia 30 listopada 2010r., II SAB/Bk 66/10, Lex 756026).
W kontekście wcześniejszego wywodu dotyczącego konieczności wyczerpania wszelkich środków zaskarżenia w administracyjnym toku instancji, przed skierowaniem skargi do sądu administracyjnego, uznać trzeba, że i skarżący winni byli najpierw z uprawnienia tego skorzystać. W ocenie Sądu nie wyczerpali jednak oni skutecznie trybu zażaleniowego z art. 37 § 1 Kpa. Za zażalenie na przewlekłe prowadzenie postępowania z pewnością nie można uznać pism skarżących z dnia 30 listopada 2010 r., 30 lipca 2010 r., 4 września 2009 r., 24 marca 2009 r., czy wcześniejszych, znajdujących się w aktach administracyjnych przesłanych do sprawy II SA/Wr 688/11 (w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę dla opisanej na wstępie inwestycji). Wniesione one bowiem zostały przed wejściem w życie skargi na przewlekłość postępowania tj. przed dniem 11 kwietnia 2011 r.
Tymczasem w skardze, odpowiedzi na skargę, czy też w aktach administracyjnych załączonych do sprawy sygn. akt II SA/Wr 688/11 brak jest jakiekolwiek informacji, że strona wnosząca skargę złożyła zażalenie na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Starostę J. (nie na bezczynność). Również i sami skarżący wezwani do złożenia oświadczenia, czy z tego uprawnienia skorzystali przed wniesieniem skargi, nie ustosunkowali się do wezwania.
Skoro zatem skarżący nie wyczerpali przysługujących im środków zaskarżenia i w ten sposób nie spełnili jednego z niezbędnych warunków wniesienia skargi, skarga jako przedwczesna podlegała odrzuceniu na podstawie powołanego na wstępie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.
Orzeczenie zawarte w punkcie drugim niniejszego postanowienia znajduje umocowanie w art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.