Uzasadnienie
H. Z., zastępowana przez pełnomocnika – Z. Z., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na bezczynność Wojewody D. w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (miejscowość S., powiat G.).
Odpowiadając na skargę Wojewoda Dolnośląski wniósł o jej odrzucenie, argumentując, że skarżąca nie wyczerpała trybu wskazanego w art. 37 Kodeksu postępowania administracyjnego.
W odpowiedzi na wezwanie Sądu o wyjaśnienie, czy przed wniesieniem skargi skarżąca złożyła do zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie, skarżąca oświadczyła, że 31 stycznia 2016 r. wystąpiła z zażaleniem na bezczynność do Prezesa Rady Ministrów.
W związku z wezwaniem Sądu skierowanym do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, Dyrektor Departamentu Spraw Obywatelskich wyjaśnił w piśmie z dnia 28 listopada 2017 r., że na skrzynkę mailową tego urzędu wpłynął e-mail zawierający zażalenie na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w ww. sprawie, jednak e-mailowi temu nie nadano biegu, bowiem wiadomość nie była podpisana kwalifikowanym podpisem elektronicznym, a ponadto Prezes Rady Ministrów nie był organem właściwym do rozpatrzenia zażalenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje
Zgodnie z art. 53 § 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Jak wynika z art. 37 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.; dalej: k.p.a.), ponaglenie wnosi się do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie. Przed zmianą dokonaną w przepisach k.p.a. i p.p.s.a., które weszły w życie z dniem 1 czerwca 2017 r., na mocy ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 935), środkiem zaskarżenia poprzedzającym skargę na bezczynność było zażalenie wnoszone do organu wyższego stopnia. Zażalenie jako środek zaskarżenia pozostaje jednak aktualne w ramach postępowań administracyjnych wszczętych przed dniem 1 czerwca 2017 r., o czym stanowi art. 16 ww. ustawy z dnia 7 kwietnia 2007 r.
Uwzględniając powyższe Sąd stwierdził, że zmiana nazwy omawianego środka zaskarżenia z zażalenia na ponaglenie nie zmienia istoty trybu wnoszenia skargi do sądu administracyjnego, która musi być poprzedzona wyczerpaniem służących skarżącemu środków prawnych przed organami administracji publicznej (art. 52 § 1 p.p.s.a.). Wobec tego Sąd wskazuje, że przed wniesieniem skargi do Sądu skarżąca nie wyczerpała służących jej środków zaskarżenia. W związku z niezałatwieniem sprawy w terminie skarżącej służyło zażalenie do organu wyższego stopnia, którego skarżąca skutecznie nie wniosła.
Wskazać należy, że organem wyższego stopnia w stosunku do Wojewody D. w ramach postępowania w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami RP był do dnia 1 stycznia 2017 r. Minister Skarbu Państwa, a od dnia 1 stycznia 2017 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji. Skarżąca zażalenia do żadnego z tych organów nie wniosła. Za zażalenie tego rodzaju Sąd nie mógł uznać przy tym wiadomości skierowanej na skrzynkę e-mailową Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, bowiem wiadomość ta nie była opatrzona kwalifikowanym podpisem elektronicznym albo podpisem potwierdzonym profilem zaufanym ePUAP, lub uwierzytelnianym w sposób zapewniający możliwość potwierdzenia pochodzenia i integralności weryfikowanych danych w postaci elektronicznej (zob. art. 63 § 3a pkt 1 k.p.a.).
Innymi słowy, Sąd twierdził, że skarżąca nie wyczerpała trybu opisanego w art. 37 k.p.a., skutkiem czego skarga wniesiona do Sądu jest – na obecnym etapie – niedopuszczalna, a odniesienie się przez Sąd do argumentacji zawartej w skardze jest niemożliwe. Dopiero bowiem wyczerpanie środków zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym (skuteczne wniesienie zażalenia do właściwego ministra) może otworzyć skarżącej drogę do ewentualnego skutecznego złożenia skargi do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.