Uzasadnienie
W dniu 26 lutego 2010 r. E. Ż. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego "wniosek o wymierzenie kary grzywny organowi, który nie wywiązał się z obowiązku prawnego wynikającego z art. 54", zarzucając Radzie Miejskiej S. naruszenie następujących przepisów: art. 78 Konstytucji RP poprzez pozbawienie stron prawa do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji, zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, art. 35 k.p.a., art. 237 k.p.a., art. 3 ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz szeregu przepisów kodeksu karnego. Skarżąca jednocześnie wniosła o "zawiadomienie Prokuratury Rejonowej w B. o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez Przewodniczącego Rady Miejskiej i wznowienie postępowania bądź wszczęcie nowego postępowania na podstawie dołączonej skargi na burmistrza z dnia 2 lipca 2009 r."
W uzasadnieniu skargi Skarżąca wskazała następujące okoliczności faktyczne. 3 lipca 2009 r. Skarżąca złożyła, w Kancelarii Urzędu Miejskiego w S. skargę do Rady Miejskiej "na Burmistrza S., na nienależyte wykonywanie zadań z zakresu Prawa Ochrony Środowiska, zadań z zakresu Statutu Uzdrowiska S., poprzez odmowę wskazania miejsca istniejącego przykanalika, bądź wykonania przykanalika kolektora sanitarnego położonego przy ich domu celem umożliwienia podłączenia ścieków". Skarżąca powołała się na treść uchwały z dnia 5 czerwca 2000 r. podjętej przez pięcioosobowy skład Naczelnego Sądu Administracyjnego (OPK -7/00), który uznał, iż stworzeniem warunków do podłączenia nieruchomości do urządzenia kanalizacyjnego jest wykonanie kanału sanitarnego wraz z przykanalikami do poszczególnych nieruchomości znajdujących się w zasięgu tego urządzenia.
Następnie Skarżąca została zawiadomiona przez Przewodniczącego Rady Miejskiej o przesunięciu terminu rozpatrzenia skargi na Burmistrza ze względu na okres wakacyjnym, w którym nie planowano sesji Rady Miejskiej.
Kolejnym pismem Przewodniczący Rady Miejskiej poinformował Skarżącą o przekazaniu pisma do rozpatrzenia Burmistrzowi S. W dniu 3 sierpnia 2009 r. Skarżąca otrzymała pismo od Burmistrza, informujące, że: "Przykanaliki są realizowane w przypadku budowy nowej kanalizacji do działek zabudowanych tub przeznaczonych na cele budowlane na terenach objętych aktualnym planem zagospodarowania W roku 2009 nie zagwarantowano środków na realizację przykanalików w ulicy Osiedle Robotnicze".
Zdaniem Skarżącej, takie załatwienie sprawy wynikało z prywatnych powiązań Przewodniczącego Rady Miejskiej i Burmistrza oraz miało na celu pozbawienie możliwości wniesienia skutecznego środka odwoławczego.
Skarżąca zarzuciła również jednemu z sędziów tutejszego Sądu, że postanowieniem wydanym w sprawie o sygnaturze II SAB/Bk 4/10 "przekroczył swoje uprawnienia nie mieszczące się w granicach swobodnej oceny, gdyż przedmiot skargi nie podlegał merytorycznemu rozpatrzeniu przez WSA lecz przez radę, która zobowiązana była podjąć uchwałę, a Sad obowiązany był uwzględnić skargę i nakazać podjęcie uchwały w sprawie skargi na burmistrza".
Skarżąca wskazała, że jej skarga nie była skargą powszechną o której mowa w art. 238 k.p.a., a pismo Burmistrza z 3 sierpnia 2009 r., na które powołał się sędzia, absolutnie tez nie może stanowić odpowiedzi organu, gdyż burmistrz nie jest właściwym do udzielenia odpowiedzi na skargę kierowaną do Rady.
W dniu 28 stycznia 2010 r. Skarżąca otrzymała odpowiedź na skargę, w której Przewodniczący Rady Miejskiej stwierdził, iż "Rada Miejska nie otrzymała skargi na Burmistrza S., wobec czego nie zajmuje stanowiska w tej sprawie", przez co – w opinii Skarżącej – poświadczył nieprawdę oraz naruszył art. 271 § 1 kk: "Funkcjonariusz lub inna osoba uprawniona do wystawienia dokumentu, która poświadcza w nim nieprawdę co do okoliczności mającej znaczenie prawne, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5". Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny powinien zgodnie z art. 304 kpk zawiadomić o tym Prokuratora lub Policję.
Skarżąca, powołując się na wyrok WSA w Białymstoku 11 kwietnia 2006 r. podkreśliła, iż tutejszy Sąd wymierzył już grzywnę Radzie Miasta S. w związku z faktem "przetrzymywania skargi mieszkańców wsi O.".
Skarżąca stwierdziła również, że "Przewodniczący Rady Miejskiej w S. jako kolega burmistrza, działał wspólnie i w porozumieniu z burmistrzem, o czym dowodzi przedstawiona chronologicznie w kolejnych punktach korespondencja".
Zdaniem Skarżącej, Sąd powinien najpierw ukarać Radę za przetrzymanie przez 7 miesięcy skargi i zażądać jej odszukania i przesłania do WSA w Białymstoku, a następnie powiadomić Prokuraturę Rejonową w B. o popełnieniu przestępstwa przez Przewodniczącego Rady Miejskiej oraz "w przypadku dalszego ukrywania lub zniszczenia skargi na burmistrza, rozpoznać sprawę na podstawie odpisu skargi".
Końcowo Skarżąca podniosła, iż działania organu samorządowego naruszają art. 7 i 8 k.p.a. oraz wniosła o uwzględnienie wniosku z uwagi na "konieczność zdyscyplinowania Rady, wzmocnienie praworządności w gminie, usprawnienie pracy, ochronę środowiska i przyspieszenie załatwienia zablokowanej skargi".
W odpowiedzi na skargę Przewodniczący Rady Miejskiej wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podniósł, że w przedmiotowej sprawie pismo Skarżącej z dnia 2 lipca 2009 r. nie było skargą do sadu administracyjnego, o której mowa w art. 54 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, wiec nie można w tym przypadku mówić o wymierzeniu organowi kary grzywny na podstawie art. 55 § 1 tej ustawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje
Skarga jako niedopuszczalna musiała ulec odrzuceniu.
Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a.
Kontroli sądu administracyjnego nie podlegają natomiast rozstrzygnięcia wydane w tzw. trybie skargowym uregulowanym w rozdziale VIII Kodeksu postępowania administracyjnego. Przedmiotem skargi w ww. zakresie może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub słusznych interesów obywateli, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwienie sprawy (art. 227 k.p.a.).
Zasadą jest, że organem właściwym do rozpatrzenia i załatwienia skarg jest organ wyższego stopnia lub organy sprawujące bezpośredni nadzór.
Zgodnie z art. 229 § 3 k.p.a. organem właściwym do rozpatrzenia skargi dotyczącej zadań lub działalności burmistrza miasta jest rada gminy.
Załatwienie skargi zgodnie z art. 238 § 1 k.p.a. następuje poprzez zawiadomienie o załatwieniu skargi. Zawiadomienie stanowi formę działania, będącą czynnością materialno - techniczną, a więc taką czynnością, która skutki prawne wywołuje przez fakty (vide: Czynności faktyczne administracji państwowej, Z. Kmieciak, SP-E t. XXXIX, Łódź 1987, s. 74-86).
Zawiadomienie o załatwieniu skargi w trybie postępowania skargowego w ocenie Sądu nie daje podstaw do złożenia skargi, albowiem nie mieści się ono w kognicji sądu administracyjnego określonej w art. 3 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tak też Naczelny Sąd Administracyjny – Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu, postanowienie z dnia 15 stycznia 2001 r., sygn. akt II SA/Wr 1704/2000, niepubl.).
Zatem w ocenie Sądu nadal aktualny będzie pogląd wyrażony w uzasadnieniu postanowienia NSA z 13 lipca 1983 r. sygn. akt IISA 983/83 (opubl. ONSA 1983, nr 2, poz. 57, str. 90), iż zawiadomienie może być kwestionowane jedynie nową skargą, która ma za przedmiot - w rozumieniu art. 227 k.p.a. - właściwość organu do załatwienia skargi, wskazania sposobu jej załatwienia oraz uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli było zamieszczone w uzasadnieniu.
Odnosząc się do podstawowej kwestii, tj. wniosku skarżącej o wymierzenie grzywny, wskazać należy, że możliwość wymierzenia organowi grzywny przed sąd administracyjny przewidziana została jedynie w dwóch przypadkach: na mocy art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. oraz na mocy art. 154 § 1 p.p.s.a. Na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. wymierzenie grzywny organowi powinno nastąpić w związku z nieprzekazaniem sądowi skargi wraz z aktami sprawy w terminie trzydziestu dni od dnia jej złożenia. Jednakże skarga z dnia 26 lutego 2010 r. adresowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku została przekazana do sądu, zaś Rada Miejska w S. złożyła odpowiedź "na wniosek" i nadesłała akta administracyjne(pismo z 25 marca 2010 r. – k. 44). Stąd też nie zachodzi przesłanka z art. 55 § 1 w związku z art. 54 § 2 p.p.s.a. do ukarania organu grzywną.
Skarga na bezczynność Rady Miejskiej w S. została odrzucona prawomocnym postanowieniem tutejszego Sądu z dnia 9 lutego 2010 r. w sprawie o sygnaturze II SAB/Bk 4/10, a zatem to postanowienie Sądu nie miało atrybutu wykonalności i ukaranie organu grzywną w trybie art. 154 § 1 p.p.s.a. nie miało zastosowania.
Z uwagi na fakt, że sprawa skarżącej została załatwiona w trybie skargowym, Sąd nie może zbadać prawidłowości tego postępowania, gdyż – jak już wcześniej wskazano – sprawy z tego zakresu nie należą do kognicji sądu administracyjnego.
Na marginesie w odniesieniu do zarzutów dotyczących naruszenia przez organy przepisów Kodeksu karnego, stwierdzić należy, że sąd administracyjny nie rozpatruje spraw z tego zakresu, gdyż należą one do właściwości sądów powszechnych – sądów karnych. Natomiast Skarżąca osobiście może powiadomić organy ścigania, jeżeli dopatruje się cech przestępstwa w działaniu organów.
Z tych też względów na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.
O wysokości kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, przyznawanych ustanowionemu z urzędu radcy prawnemu Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 250 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz przepisów § 2 ust. 3, § 14 ust. 2 pkt lit. c oraz § 15 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz.1349 ze zm.). Obejmują one opłatę za czynności radcy prawnego w kwocie 240 zł powiększoną o należny podatek od towarów i usług, wyliczony według 22 % stawki w kwocie 52,80 zł.