Uzasadnienie
1. Pismem z dnia [...] października 2022 r. D.W. wniósł do tutejszego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosek o wymierzenie Prezesowi Sądu Rejonowego grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej p.p.s.a.), w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., za niewypełnienie obowiązku ustawowego, wynikającego z przepisów art. 54 § 2 p.p.s.a. oraz art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 902, dalej jako u.d.i.p.), czyli za nieprzekazanie tutejszemu sądowi skargi oraz odpowiedzi na skargę w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi.
W jej uzasadnieniu powołał stosowne przepisy i podkreślił, że na chwilę wniesienia wniosku jego skarga nie została jeszcze przekazana.
2. W odpowiedzi na tę skargę Prezes Sądu Rejonowego wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że rzeczywiście skarga dotycząca załatwienia wniosku D.W. o dostęp do informacji publicznej została przekazana do WSA w Gorzowie Wlkp. przez organ w 30 dniu od jej wpływu, a nie w ciągu dni 15, co wynikało z błędnego zastosowania przez organ do obliczenia terminu przepisu ogólnego – art. 54 § 2 p.p.s.a., zamiast przepisu art. 21 pkt 1 u.d.i.p. Przekroczenie to, zdaniem organu, nie miało wpływu na sytuację i prawa skarżącego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
3. Zgodnie z art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Stosownie do art. 55 § 1 p.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 tej ustawy. Tryb ten ma również zastosowanie do niezastosowania się do obowiązku wskazanego w art. 21 pkt 1 u.d.i.p., w którym zawarto odesłanie do przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, jak i uregulowano krótszy, bo 15 dniowy termin na przesłanie sądowi skargi w przedmiocie dostępu do informacji publicznej.
4. Z akt sprawy II SAB/Go 110/22, które dotyczą tej właśnie sprawy wynika, że skarga została przekazana do tutejszego sądu w dniu 28 października 2022 r. i tego tez samego dnia do sądu wpłynęła. Wymagany przepisem szczególnym 15 dniowy termin do jej przekazania upłynął z dniem 13 października 2022 r., zatem skarga została przekazana 15 dni po tym terminie (wnioskujący złożył wniosek o wymierzenie grzywny 15 października 2022 r.).
5. Przewidziana w art. 55 § 1 p.p.s.a. instytucja grzywny ma na celu przede wszystkim wyegzekwowanie od organu wypełnienia przezeń obowiązków terminowego przekazywania skarg do sądu. Obok funkcji dyscyplinującej polegającej na przymuszeniu organu grzywną do przesłania skargi, odpowiedzi na skargę oraz akt sprawy, występuje dodatkowo także funkcja represyjna grzywny. Ta funkcja znajduje uzasadnienie w potrzebie ochrony konstytucyjnego prawa do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki.
Z powołanego wyżej przepisu wynika, że orzeczenie sądu ma charakter uznaniowy, albowiem ustawodawca przewidział, że sąd "może" orzec o wymierzeniu organowi grzywny. Powyższe oznacza, że sąd winien, nawet przy przekroczeniu terminu, uwzględniać specyfikę i charakter danej sprawy, a także rozmiary zwłoki w przekazaniu skargi, zwłaszcza przy skróconym ustawowo terminie jej przekazania. Wymierzenie grzywny jest bowiem elementem władzy dyskrecjonalnej sądu, co oznacza, że w sytuacji, gdy skarga nie została przekazana przez organ w określonym w przepisie terminie, sąd ma wybór pomiędzy wymierzeniem grzywny (i określeniem jej wysokości) a odstąpieniem od jej wymierzenia.
6. Odpowiedzialność organu wynikająca z art. 55 § 1 p.p.s.a. nie jest odpowiedzialnością automatyczną, lecz zależną od specyfiki i charakteru okoliczności danej sprawy, w tym przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., czasu jaki upłynął od wniesienia skargi, a także, czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie grzywny organ wypełnił ten obowiązek i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu.
W konsekwencji należy przyjąć, że od zasady, iż wyłączną przesłanką orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny jest niewypełnienie przez organ obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. w terminie przewidzianym w tym przepisie dopuszczalne są wyjątki (por. postanowienie NSA z dnia 31 marca 2009 r., sygn. akt I OZ 274/09).
7. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy, w szczególności niewielkie przekroczenie terminu, to że skarga została przekazana przez organ niezależnie od wniosku, tyle że w ogólnym terminie oraz przede wszystkim to, że przekroczenie terminu nie miało żadnego negatywnego wpływu na prawa strony Sąd uznał, iż mimo stwierdzonego uchybienia przez organ obowiązkowi przekazania skargi w terminie określonym w art. 21 pkt 1 u.d.i.p., wymierzenie grzywny organowi należy uznać za nieuzasadnione z punktu widzenia wszystkich funkcji jakie pełni tenże środek.
Niewątpliwie grzywna nie pełniłaby już funkcji dyscyplinującej z uwagi na to, że skarga została przesłana zanim wnioskowi został nadany bieg po uzupełnieniu jego braków przez wnioskodawcę. Nieprzekazanie skargi w ustawowym terminie nie było również celowym działaniem organu, podjętym w zamiarze niedopuszczenia do szybkiego rozpoznania sprawy sądowoadministracyjnej, lecz błędnej oceny przedmiotu skargi i uznania, iż zastosowanie będzie miał termin ogólny wynikający z art. 54 § 2 p.p.s.a.
Oczywiście sądowi powszechnemu również termin szczególny powinien być z urzędu znany, ale można przypuszczać, że wniesienie wniosku spełni swoją funkcję tak samo jak grzywna i kolejny taki przypadek już się nie powtórzy.
W ocenie sądu nie było potrzeby uruchamiania trybu "wymuszenia" przesłania skargi do tutejszego sądu już dwa dni po upływie terminu do jej przekazania. Również dla skarżącego, wyspecjalizowanego w skargach dotyczących dostępu do informacji publicznej, kierowanych przez niego do różnych organów istotniejsze jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, niż kwestia grzywny, która nie ma na to wpływu.
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.