Uzasadnienie
Fundacja E. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wniosek o wymierzenie "P." S.A. na podstawie art. 55 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej w skrócie p.p.s.a.) grzywny za nieprzekazanie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wlkp. skargi. Wnioskodawca podniósł, że w dniu [...] listopada 2021 r. za pośrednictwem poczty elektronicznej zwrócił się do "P." S.A. z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej. Następnie, w dniu [...] listopada 2021 r. wniósł za pośrednictwem w/w Przedsiębiorstwa, pocztą elektroniczną poprzez platformę ePUAP, skargę na bezczynność w/w Przedsiębiorstwa w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Do dnia wniesienia wniosku o wymierzenie grzywny (18 maja 2022 r.) skarga nie została jednak przekazana Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wlkp.
Zarządzeniem z dnia 26 maja 2022 r. (k. 20 akt sądowych niniejszej sprawy) wezwano w/w Przedsiębiorstwo do udzielenia odpowiedzi na wniosek w terminie 14 dni, jak również doręczono odpis wniosku o wymierzenie grzywny.
Pismem z dnia [...] czerwca 2022 r. "P." S.A. wniosło o oddalenie wniosku wskazując, iż po otrzymaniu w dniu 18 listopada 2021 r. skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej podjęto działania w celu jak najszybszego załatwienia wniosku, co nastąpiło w dniu 30 listopada 2021 r. i co skutkowało brakiem konieczności przekazywania skargi na bezczynność do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Nieprzekazanie w terminie skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią nie wpłynęło negatywnie na prawo strony do sądu ani nie naruszyło jej interesu, bowiem strona otrzymała żądaną informację publiczną. W ocenie Przedsiębiorstwa, z uwagi na fakultatywny charakter grzywny wymierzanej za nieprzekazanie skargi, Sąd powinien wziąć tę okoliczność pod uwagę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Wniosek o wymierzenie grzywny podlegał uwzględnieniu.
Stosownie do treści art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi. Organ przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania (art. 54 § 2 p.p.s.a.). Przewidziany w art. 54 § 2 p.p.s.a. obowiązek przekazania sądowi skargi, akt sprawy i odpowiedzi na skargę ma charakter bezwzględny.
Z kolei w myśl art. 55 § 1 p.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 tej ustawy, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (art. 154 § 6 p.p.s.a.). Przepis art. 55 § 1 p.p.s.a., na mocy którego złożono wniosek o wymierzenie grzywny, ma na celu zdyscyplinowanie organów administracji publicznej do terminowego wykonania obowiązków określonych w art. 54 § 2 omawianej ustawy i zapobieganie przetrzymywaniu przez nie skarg skierowanych do sądu administracyjnego.
Przedmiotem skargi Fundacji E. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wniesionej w dniu 17 listopada 2021 r., zarejestrowanej pod sygn. akt II SAB/Go 49/22 była bezczynność Prezesa Przedsiębiorstwa "P." S.A. w przedmiocie rozpoznania wniosku Fundacji z dnia [...] listopada 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej (k. 28-29 akt sądowych sprawy II SAB/Go 49/22). Z uwagi na przedmiot skargi, której nieprzekazania dotyczy wniesiony w niniejszej sprawie wniosek o wymierzenie grzywny, należy również mieć na uwadze treść art. 4 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r. poz. 902, dalej w skrócie u.d.i.p.) stanowiący, że do udostępniania informacji publicznej obowiązane są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, przy czym katalog podmiotów wyliczonych w art. 4 ust. 1 pkt 1-5 u.d.i.p. nie jest katalogiem zamkniętym.
Ustawodawca posłużył się w tym przepisie zwrotem "w szczególności". Ponadto art. 4 ust. 3 u.d.i.p. przewiduje, że obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2 u.d.i.p., będące w posiadaniu takich informacji. W myśl art. 21 pkt 1 u.d.i.p. do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy p.p.s.a., z tym że przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi.
Wprawdzie skarga Fundacji na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej została skierowana (jak wynika z jej treści) przeciwko Prezesowi Przedsiębiorstwa "P." S.A., jednakże w rozpatrywanym przypadku właściwym adresatem rozstrzygnięcia sądowego w przedmiocie wymierzenia grzywny za nieprzekazanie skargi w terminie jest jednostka organizacyjna wykonująca zadania publiczne, nie zaś organ tej jednostki organizacyjnej (por. postanowienie NSA z 10 grudnia 2013 r., II OZ 1155/13, orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie bowiem wskazane Przedsiębiorstwo jest jednostką organizacyjną wyposażoną w osobowość prawną, działającą w formie spółki akcyjnej i wykonuje zadania publiczne z zakresu gospodarki komunalnej poprzez zaspokajanie zbiorowych potrzeb lokalnej wspólnoty samorządowej (co wynika ze znajdującej się w aktach sprawy informacji odpowiadającej odpisowi pełnemu z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego).
Ponadto Przedsiębiorstwo jako osoba prawna ma zgodnie z art. 25 § 1 p.p.s.a. zdolność występowania przed sądem administracyjnym jako strona (zdolność sądowa) czyli zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków procesowych w tym postępowaniu. Natomiast w myśl art. 28 § 1 p.p.s.a. osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Podmiotem, który realizuje wskazane w Krajowym Rejestrze Sądowym, jako przedmiot działalności spółki, zadania z zakresu gospodarki komunalnej jest Przedsiębiorstwo jako spółka akcyjna, którą reprezentuje jej prezes. Nie ma zatem przesłanek do przyznawania w niniejszym postępowaniu zdolności sądowej odrębnie organowi Przedsiębiorstwa będącego spółką, a nie osobie prawnej, której jest organem.
Ponadto nie można pominąć faktu, iż to Przedsiębiorstwo jako spółka akcyjna prowadzi samodzielną gospodarkę finansową i dysponuje środkami publicznymi, co ma znaczenie dla właściwej identyfikacji podmiotu, do którego powinno być skierowane rozstrzygnięcie sądowe o wymierzeniu grzywny i z którego środków finansowych grzywna taka powinna zostać uiszczona.
Tym samym Przedsiębiorstwo, do którego Fundacja wystąpiła z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej – z uwagi na wykonywanie zadań publicznych, a także z uwagi na fakt, iż jedynym jego akcjonariuszem jest Gmina o statusie miejskim, miało ustawowy obowiązek w sposób terminowy, tzn. 15 dni od dnia otrzymania skargi – przekazać ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. i to bez względu na to, czy objęta wnioskiem informacja publiczna została stronie udostępniona, czy też nie. Już samo złożenie skargi do sądu administracyjnego stanowi żądanie strony do nadania skardze określonego biegu i obliguje podmiot, do którego skarga zostanie skierowana do uczynienia zadość temu żądaniu.
Tym samym Przedsiębiorstwo jako podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej miało obowiązek przekazać Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wlkp. skargę wraz z odpowiedzią na skargę w terminie wynikającym z art. 21 pkt 1 u.d.i.p. (por. np. postanowienia NSA z 30 czerwca 2010 r., I OZ 495/10; z 11 stycznia 2011 r., I OZ 996/10; z 21 sierpnia 2013 r., I OZ 698/13, z 15 maja 2018 r., I OZ 454/18, orzeczenia.nsa.gov.pl).
W uzasadnieniu uchwały z dnia 3 listopada 2009 r., sygn. akt II GPS 3/09 Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, iż na wysokość wymierzanej z tego tytułu grzywny wpływa m.in. rażący charakter uchybienia terminu wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. Natomiast w sytuacjach, gdy uchybienie temu terminowi było nieznaczne, w praktyce orzeczniczej sądów administracyjnych przyjęło się wymierzanie grzywny w dolnych granicach ustawowego przedziału.
Przechodząc do oceny zasadności wniesionego w niniejszej sprawie wniosku o wymierzenie grzywny wskazać należy, iż omawiana skarga na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej została wniesiona za pośrednictwem organu, poprzez platformę ePUAP w dniu [...] listopada 2021 r. (k. 28-29 akt sądowych sprawy II SAB/Go 49/22, jak również k. 11 oraz 63 i 72 akt niniejszej sprawy). Z uwagi na treść przywołanego wyżej art. 21 pkt 1 u.d.i.p. powinna ona zostać przekazana Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wlkp. najpóźniej dnia 2 grudnia 2021 r., jednakże Przedsiębiorstwo nie uczyniło zadość temu obowiązkowi. Dnia 18 maja 2022 r. Fundacja złożyła stanowiący przedmiot rozpoznania w niniejszej sprawie wniosek o wymierzenie grzywny za nieprzekazanie skargi, który został doręczony Przedsiębiorstwu w dniu 2 czerwca 2022 r. Dnia 14 czerwca 2022 r. (data stempla pocztowego, k. 14 akt sądowych II SAB/Go 49/22) Przedsiębiorstwo przekazało skargę Fundacji na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wlkp., gdzie została ona zarejestrowana pod wskazaną wyżej sygn. akt II SAB/Go 49/22. Uchybienie terminu w zakresie ustawowego obowiązku przekazania skargi do sądu wyniosło zatem 6 miesięcy i 12 dni.
Z uwagi na obligatoryjność wymogu przekazania skargi do sądu administracyjnego, jak również dyscyplinującą funkcję grzywny wymierzanej na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a., podniesiony w odpowiedzi na wniosek fakt udostępnienia objętej żądaniem informacji publicznej nie mógł stanowić podstawy do odstąpienia od wymierzenia tej grzywny. Został on natomiast wzięty pod uwagę przez Sąd przy wymiarze wysokości grzywny, o czym będzie mowa niżej. Dodatkowo na kwestię wymierzenia grzywny z omawianego tytułu nie ma wpływu sposób rozpoznania skargi, której dotyczy wniosek złożony na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. W konsekwencji w rozpatrywanej sprawie zaistniała podstawa do nałożenia na Przedsiębiorstwo grzywny za nieprzekazanie skargi Fundacji z dnia [...] listopada 2021 r.
Ze względu na znaczne uchybienie terminu w zakresie ustawowego obowiązku przekazania skargi (ponad 6 miesięcy) nie było możliwe wymierzenie Przedsiębiorstwu grzywny w najniższej wysokości orzekanej przez sądy administracyjne, tzn. przykładowo w kwocie 100 czy 200 zł. Grzywny w takich wysokościach orzekane są bowiem w przypadkach o wiele mniej znacznego uchybienia tego terminu. Jednocześnie przy wymiarze grzywny Sąd wziął pod uwagę podniesioną przez Przedsiębiorstwo okoliczność udostępnienia żądanej informacji publicznej, co nastąpiło dnia 30 listopada 2021 r. (k. 40-42 akt sądowych sprawy II SAB/Go 49/22). Wymierzając grzywnę we wskazanej w sentencji wysokości 400 zł Sąd miał również na względzie rosnące w okresie rozpoznania niniejszej sprawy koszty funkcjonowania przedsiębiorstw, wynikające ze znacznego wzrostu cen surowców i nośników energii (co jest okolicznością powszechnie znaną). W tej sytuacji grzywna w kwocie wyższej stanowiłaby niepotrzebne obciążenie budżetu Przedsiębiorstwa, wykonującego zadania z zakresu gospodarki komunalnej, zaspokajającego zbiorowe potrzeby lokalnej wspólnoty samorządowej.
Grzywna w wysokości 400 zł z jednej strony spełni swą funkcję dyscyplinującą i prewencyjną (co ma na celu potrzebę ochrony konstytucyjnego prawa do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki – por. uchwała NSA z 3 listopada 2009 r., II GPS 3/09), z drugiej natomiast strony nie będzie skutkować nadmiernym obciążeniem finansowym Przedsiębiorstwa i zakłóceniem wykonywania jego zadań publicznych.
W świetle powyższych okoliczności, na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 1 sentencji postanowienia.
Zawarte w pkt 2 sentencji rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania znajduje oparcie w treści art. 64 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 200, 205 § 1 p.p.s.a. oraz § 4 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 535 ze zm.).