Uzasadnienie
1. Pismem z [...] listopada 2019 r. K.G. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wniosek o wymierzenie Okręgowej Radzie Adwokackiej grzywny w maksymalnej wysokości za nieprzekazanie do sądu jego skargi na bezczynność Rady w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oraz orzeczenie, że bezczynność organu w przekazaniu tej skargi miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
We wniosku wskazał, że w dniu 9 października 2019 r. złożył skargę na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Skarga ta wpłynęła do organu w dniu 14 października 2019 r. Mimo upływu 15 dniowego terminu określonego w art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 1429; dalej u.d.i.p.), organ nie przekazał skargi sądowi administracyjnemu wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. Brak reakcji organu uniemożliwia rozpatrzenie skargi przez sąd.
2. W odpowiedzi na wniosek organ wniósł o jego oddalenie wskazując, że w dniu 7 listopada 2019 r. udzielił wnioskującemu żądanej informacji publicznej. Skarga wnioskującego na bezczynność organu wraz z odpowiedzią i aktami sprawy została przesłana do sądu w dniu 8 listopada 2019 r., to jest 10 dni po upływie ustawowego terminu do przekazania skargi, który minął 29 października 2019 r.
Zdaniem organu przekroczenie terminu do przekazania skargi sądowi wynikało z obiektywnych okoliczności i było spowodowane opracowywaniem odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej, w którym to postępowaniu organ działał w interesie skarżącego. Nadto zwłoka była "relatywnie" krótka i nie wydłużyła czasu rozpoznania skargi przez sąd.
Dalej organ podniósł, że przedmiotowa sprawa jest pierwszą tego typu sprawą, w której organ jest stroną, a skarżący jest członkiem Rady. Zdaniem organu w takiej sytuacji nie zachodzi potrzeba dyscyplinowania organu. Również żądanie wymierzenia grzywny w maksymalnej wysokości jest oderwane od realiów sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
3. Skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej p.p.s.a.).
Co do zasady organ przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania (art. 54 § 2 p.p.s.a.). Na zasadzie wyjątku w przypadku skarg rozpatrywanych w postępowaniu o udostępnienie informacji publicznej przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi (art. 21 pkt 1 u.d.i.p.).
Zgodnie z art. 55 § 1 p.p.s.a. w razie niezastosowania się przez organ do obowiązku przekazania w terminie skargi, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny.
4. Grzywna, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a., ma charakter mieszany, tj. dyscyplinująco-restrykcyjny. Kara finansowa służy zapobieganiu naruszeniom prawa przez organ w przyszłości. Rolą grzywny jest jednocześnie ukaranie organu za jego nieprawidłowe działania. W ten sposób organ ponosi odpowiedzialność za uniemożliwienie albo utrudnienie realizacji prawa do sądu. Funkcja represyjna służy ochronie konstytucyjnego prawa do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki, wyrażonej w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, z tego względu, że działanie sądu jest w tym wypadku uzależnione od wykonania przez organ obowiązków, o których mowa w art. 21 pkt 1 u.d.i.p. w związku z art. 54 § 2 p.p.s.a. Z tej przyczyny organ ponosi odpowiedzialność za uniemożliwienie albo utrudnienie realizacji tego prawa przez stronę. Grzywna z art. 55 § 1 p.p.s.a. pełni również funkcję prewencyjną, albowiem ukaranie grzywną służy zapobieganiu naruszeniom prawa polegającym na przewlekaniu postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienie NSA z 11 maja 2012 r., I OZ 328/12, CBOSA).
5. Wzgląd na te funkcje grzywny przewidzianej w art. 55 § 1 p.p.s.a. sprawia, że użyte w tym przepisie sfomułowanie "sąd może orzec o wymierzeniu grzywny", nie da się rozumieć w ten sposób, że sąd w ramach uznania może odstąpić od wymierzenia grzywny w sytuacji, gdy stwierdzi naruszenie w sprawie terminu do przekazania skargi. Samo niewywiązanie się z obowiązku przekazania skargi do sądu w terminie wynikającym z ustawy prowadzi do wymierzenia grzywny, bowiem wyłączną przesłanką orzeczenia o wymierzeniu grzywny jest niewypełnienie obowiązków wynikających z art. 54 § 2 p.p.s.a, czy jak w niniejszej sprawie z art. 21 pkt 1 u.d.i.p. Wymierzenie grzywny organowi następuje zatem w każdym przypadku niewypełnienia obowiązków, nawet jeżeli dopełnienie obowiązku wynikającego z przepisów ustawy nastąpiło przed rozpoznaniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny. Przekroczenie terminu wiąże się z funkcją represyjną rozważanej grzywny, niezależnie od tego, czy organ przesłał skargę, odpowiedź na skargę i akta przed posiedzeniem sądu, czy też nie. W obu przypadkach spotyka go represja za niedopełnienie tej czynności w przepisanym terminie (por. uchwała NSA 3 listopada 2009 r., II GPS 3/09, CBOSA).
6. W kontrolowanej sprawie skarga na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej dotarła do organu w dniu 14 października 2019 r., a do sądu została przesłana w dniu 8 listopada 2019 r., to jest 10 dni po upływie ustawowego terminu do przekazania skargi (jest to niesporne).
Przyczyny, o których mowa jest w odpowiedzi na wniosek, usprawiedliwiające - zdaniem organu - przekroczenie terminu przekazania skargi do sądu są nieistotne dla samego wymierzenia sankcji, bo nie są spowodowane zdarzeniami nadzwyczajnymi, które uniemożliwiłyby funkcjonowanie organu i to organu z założenia dysponującego kwalifikowaną wiedzą prawniczą. To jak organ procedował w sprawie udzielenia informacji publicznej skarżącemu i czy udzielił informacji podlegało kontroli w ramach odrębnej skargi na bezczynność (por. sprawa rozstrzygnięta przez tutejszy sąd wyrokiem z dnia 22 stycznia 2020 r., II SAB/Go 192/19, CBOSA). Żadnego znaczenia dla zasady wniosku nie ma również to, jakie są intencje skarżącego, jego członkostwo w ORA oraz to, że organ wcześniej nie był sankcjonowany za podobne zaniechania.
7. Okoliczności te, zwłaszcza związane z niewielkim przekroczeniem terminu i incydentalnym charakterem sprawy, mają natomiast istotny wpływ na wysokość wymierzanej grzywny. Ustalenie wysokości wymierzonej grzywny pozostawione zostało bowiem miarkowaniu sądu, a jedynie jej górną granicę określono w art. 154 § 6 p.p.s.a.
W niniejszej sprawie określając wysokość grzywny należało uwzględnić rozmiar przekroczenia terminu, jakiego dopuścił się organ (10 dni), jak również okoliczność, iż stan opóźnienia w realizacji obowiązku przekazania skargi został ostatecznie usunięty, bo skarga została przez sąd już rozpoznana, jak i tło wyżej wzmiankowanej sprawy II SAB/Go 192/19. Nadto uwzględnić na korzyść organu należało jednorazowy i z pewnością nieumyślny charakter przypadku. W tej perspektywie trudno nie zgodzić się ze stwierdzeniem zawartym w odpowiedzi na skargę, że żądanie wymierzenia grzywny w maksymalnej wysokości jest "oderwane" od realiów sprawy.
W ocenie sądu grzywna w kwocie 100 zł, choćby ze względu na uznanie zasady wniosku w odniesieniu do specyfiki i pozycji organu, na który sankcja została nałożona, jest adekwatna do stopnia naruszenia obowiązku przekazania skargi i jednocześnie spełnia wszystkie cele represyjno-prewencyjne, dla których została ustanowiona. Z tychże względów, na podstawie art. 55 § 1 w zw. art. 154 § 6 p.p.s.a., orzeczono jak w punkcie I postanowienia.
8. Odnosząc się do zawartego we wniosku żądania stwierdzenia "rażącego stanu bezczynności" wskazać należy, że ustawowa konstrukcja orzeczenia w przedmiocie grzywny za nieprzekazanie skargi do sądu nie zawiera możliwości dokonania takiej kwalifikacji, jaką przewiduje art. 149 § 1a p.p.s.a. Natomiast, zgodnie z art. 55 § 3 p.p.s.a., o rażących przypadkach naruszenia obowiązków, o których mowa w art. 55 § 2 lub w art. 54 § 2 p.p.s.a., skład orzekający lub prezes sądu zawiadamia organy właściwe do rozpatrywania petycji, skarg i wniosków. Jednak rozpatrywana sprawa, w ocenie sądu, nie jest z pewnością takim przypadkiem.
9. O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie II postanowienia, stosownie do art. 200, art. 205 § 2 i 209 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie 480 zł, wpis sądowy od wniosku w wysokości 100 zł, oraz opłata od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.