Uzasadnienie
W dniu 18 stycznia 2021 r. A. C. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniosek o wymierzenie Dyrektorowi Liceum [...] (zwanego dalej Dyrektorem) grzywny na podstawie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. – za nieprzekazanie do tut. Sądu skargi z dnia 2 grudnia 2020 r. na bezczynność Dyrektora w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 28 września 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej. A. C. wniósł także o rozpoznanie sprawy na podstawie nadesłanego odpisu skargi, jeżeli organ nie przekaże Sądowi skargi mimo wymierzenia grzywny (art. 55 § 2 p.p.s.a.) oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Powołał się na informację z tut. Sądu z dnia 15 stycznia 2021 r. o tym, że do dnia 14 stycznia 2021 r. nie zarejestrowano w tut. WSA skargi z jego udziałem.
W odpowiedzi na wniosek, przesłanej w dniu 4 lutego 2021 r., Dyrektor przyznał, że nie dotrzymał terminu przesłania skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, jednak wniósł o niewymierzanie grzywny i niezasądzanie kosztów postępowania, a także o oddalenie skargi na bezczynność. Jednocześnie w załączeniu nadesłano tę skargę, szczegółowo odnosząc się do podniesionych zarzutów i opisując okoliczności związane z żądaniem informacji publicznej. Uzasadniając swoje stanowisko w zakresie nieprzekazania skargi Dyrektor wskazał, że do zaistniałej sytuacji nie doszło na skutek celowego działania czy bierności – sprawa jest bowiem bardzo skomplikowana, wobec czego nie zdążył przygotować odpowiedzi i wyjaśnień zgodnych z zasadami postępowania administracyjnego. Podkreślił, że po 19 października 2020 r. musiał się skupić na organizacji tzw. nauki zdalnej dla 835 uczniów, a na bieżąco:
- a) "zdalnie" nadzorował pracę 71 nauczycieli,
- b) monitorował i wygaszał powstające konflikty międzyludzkie,
- c) organizował zastępstwa za nieobecnych nauczycieli (w niektórych tygodniach listopada było nieobecnych 25% nauczycieli),
- d) zatrudniał zgodnie z Kodeksem Pracy nowych nauczycieli,
- e) wdrażał nowy system informatyczny do obsługi egzaminów maturalnych,
- f) wdrażał nowy pakiet programów finansowo-kadrowych,
- g) namawiał pracowników do przystąpienia do programu Pracowniczych Planów Kapitałowych,
- h) nadzorował realizację projektu finansowanego ze środków UE,
- i) wypełniał na każde życzenie przełożonych tabelki dotyczące frekwencji uczniów, frekwencji nauczycieli, liczby uczniów uczestniczących w lekcjach religii, etyki, wysokości wynagrodzeń nauczycieli religii, etyki, itp.
Dyrektor wyjaśnił, że ma 58 lat i jest jedynym członkiem rodziny, który w obecnych warunkach musi sprawować opiekę nad starszą siostrą (68 lat, jest po zawale, mieszka poza Kielcami), jej mężem (63 lata, choruje na nowotwór przysadki mózgowej) oraz żoną (57 lat), która w dniu 22 stycznia 2021 r. przeszła skomplikowaną operację kręgosłupa szyjnego. Z tych powodów w dniach 24, 28, 29 grudnia 2020 r. przebywał na urlopie, podobnie w dniach 11-15 stycznia, 25-29 stycznia oraz 1-2 lutego 2021 r. (zaległy urlop), aby zapewnić właściwą opiekę chorej żonie. Końcowo wskazano, że ww. okoliczności nie zwalniają z odpowiedzialności za nieprzesłanie skargi, ale nie uczynił tego celowo, a jedynie dlatego, że zabrakło czasu na przygotowanie właściwej formy odpowiedzi – z przywołaniem podstaw prawnych oraz wyroków sądowych wydanych w podobnych sprawach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek o wymierzenie grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. okazał się zasadny.
Stosownie do art. 54 § 1 i 2 p.p.s.a. wniesienie skargi za pośrednictwem organu, którego bezczynność zaskarżono, skutkuje obowiązkiem przekazania jej właściwemu sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 2176), dalej u.d.i.p., będący w tej sytuacji przepisem lex specialis w stosunku do art. 54 § 2 p.p.s.a., skrócił ten termin, zobowiązując organ do przekazania akt i odpowiedzi na skargę w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi. Zgodnie z art. 55 § 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
W niniejszej sprawie, jak wynika z przedstawionego przez stronę Urzędowego Poświadczenia Przedłożenia, w dniu 2 grudnia 2020 r. A. C. przesłał do Liceum– drogą elektroniczną – skargę na bezczynność tego organu w przedmiocie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej (okoliczność niesporna). Stosownie zatem do cyt. przepisów skutkowało to obowiązkiem organu przekazania powyższej skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach w terminie 15 dni, tj. do dnia 17 grudnia 2020 r.
Tymczasem skarga A. C. a na bezczynność Dyrektora w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej wraz z odpowiedzią – zarówno na wniosek o wymierzenie grzywny złożony w niniejszej sprawie, jak i na przedmiotową skargę – jak też wraz ze związaną z tym dokumentacją została przesłana przez organ dopiero w dniu 4 lutego 2021 r. (data nadania; k. 30-56 akt sądowych).
W rezultacie nie zostały zachowane wymagania, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. i art. 21 pkt 1 u.d.i.p. – gdyż w ustawowym, 15-dniowym terminie od dnia wniesienia skargi nie przekazano jej do tut. Sądu wraz z odpowiedzią na skargę oraz aktami sprawy. Niezastosowanie się zaś do tego obowiązku wypełniło przesłanki wynikające z dyspozycji art. 55 § 1 p.p.s.a., co obliguje Sąd do uwzględnienia wniosku strony skarżącej i wymierzenia Dyrektorowi grzywny na podstawie wskazanego przepisu.
Podkreślić należy, że wyłączną przesłanką orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny jest niewypełnienie przez organ obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. Sformułowanie "sąd może orzec" o wymierzeniu organowi grzywny oznacza, że podejmując rozstrzygnięcie w tej sprawie Sąd powinien wziąć pod uwagę wszystkie jej okoliczności, a więc m.in. przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., a także okoliczność, czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny, organ ten obowiązek wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu. Niemniej jednak, co należy podkreślić, wymierzenie grzywny organowi może nastąpić w każdym przypadku niewypełnienia obowiązków, nawet jeżeli dopełnienie obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. nastąpiło jeszcze przed rozpoznaniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny. Sformułowanie zawarte w art. 55 § 1 nakazuje bowiem przyjąć, że grzywna, o jakiej mowa w tym przepisie, ma charakter mieszany: dyscyplinująco - restrykcyjny (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2006r. sygn. akt II OSK 1024/06, ONSAiWSA, nr 6 z 2006, poz. 156). Samo żądanie strony nadania skardze określonego biegu obliguje bowiem podmiot, do którego skarga ta została skierowana, do uczynienia zadość temu wnioskowi.
Wskazane przez organ okoliczności, które spowodowały nieprzekazanie skargi sądowi w ustawowym terminie, pozostają zatem bez znaczenia w sprawie samego wymierzenia grzywny, a mogą mieć jedynie wpływ na jej wysokość (por. postanowienie NSA z dnia 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OZ 232/13, Lex nr 1309900). Należy przy tym uwzględnić fakt, że organ w dniu 4 lutego 2021 r., odpowiadając na rozpatrywany w niniejszej sprawie wniosek, przesłał skargę oraz odpowiedź na skargę wraz z dokumentacją. W rezultacie w niniejszej sprawie Sąd uznał, że grzywna w kwocie 100 zł będzie adekwatna do stwierdzonego naruszenia prawa przez organ i pozwoli również, zdaniem Sądu, na zapobieżenie takim działaniom (zaniedbaniom) ze strony organu w przyszłości. Wysokość grzywny uwzględnia zarazem okoliczności wskazane w odpowiedzi na wniosek związane z obowiązkami zawodowymi i sytuacją osobistą Dyrektora Liceum, choć należy podkreślić, że organ nie wykonując w terminie obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. i art. 21 pkt 1 u.d.i.p. nie może skutecznie zasłaniać się wewnętrznymi problemami organizacyjnymi (por. m.in. postanowienie NSA z dnia 29 kwietnia 2005 r., sygn. I OZ 360/05).
Zgodnie z art. 55 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., grzywna może zostać wymierzona do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Zauważyć przy tym należy, że ustawodawca nie przewidział jej dolnej granicy oraz nie określił dyrektyw jej wymierzania, pozostawiając decyzję w tej materii Sądowi.
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach na podstawie art. 64 § 3 i art. 55 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie I postanowienia.
O zwrocie kosztów postępowania orzeczono jak w pkt II postanowienia na podstawie art. 200 p.p.s.a., mając na uwadze wysokość uiszczonego przez stronę wpisu sądowego (100 zł).