Postanowienie WSA w Lublinie z 10 maja 2023 r., II SO/Lu 8/23

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie

Rozpoznanie

w dniu 10 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym

Sprawa

sprawy z wniosku M. W. o wymierzenie grzywny Prezesowi Zarządu Mir-Eko Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Mirczu za nieprzekazanie do sądu skargi wraz z aktami sprawy postanawia I. wymierzyć Prezesowi Zarządu Mir-Eko Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Mirczu grzywnę w wysokości 150 (sto pięćdziesiąt) złotych; II. zasądzić od Prezesa Zarządu Mir-Eko Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Mirczu na rzecz M. W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Skład

Sędzia WSA Grzegorz Grymuza przewodniczący

Uzasadnienie

Wnioskiem z dnia 10 marca 2023 r., M. W. (dalej także jako: "wnioskodawczyni") wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie o wymierzenie Prezesowi Zarządu Mir-Eko Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Mirczu (dalej także jako "organ" lub "Prezes Mir-Eko") grzywny na podstawie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259; dalej jako: "p.p.s.a."), za nieprzekazanie ww. Sądowi skargi na bezczynność tego organu w sprawie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 21 października 2022 r.

Wnioskodawczyni wskazała, że w dniu 23 stycznia 2023 r., skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, skargę na bezczynność Prezesa Mir-Eko w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej datowaną na dzień 16 stycznia 2023 r., jednak dotychczas nie została ona przekazana do sądu.

W ocenie skarżącej, w zaistniałej sytuacji organ pozostaje w zwłoce w przekazaniu skargi. W przypadku skarg w postępowaniu o udostępnienie informacji publicznej, obowiązkiem organu jest bowiem przekazanie skargi w terminie 15 dni. Konsekwencją zaniechania przekazania skargi jest zaś możliwość wymierzenia grzywny podmiotowi zobowiązanemu, na co wskazuje art. 55 § 1 p.p.s.a.

W odpowiedzi na wniosek o wymierzenie grzywny, pełnomocnik organu wniósł o oddalenie wniosku w całości. W uzasadnieniu wyjaśnił, że skarga wnioskodawczyni, doręczona organowi w dniu 24 stycznia 2023 r., została przesłana do Sądu w dniu 6 marca 2023 r. i zarejestrowana pod sygn. akt II SAB/Lu [...]. Pełnomocnik przyznał, że przedmiotowa skarga została przekazana do sądu z nieznacznym opóźnieniem, jednak nie było to spowodowane intencjonalnym działaniem Spółki, a nastąpiło z przyczyn niezawinionych przez organ. Wyjaśnił, że doręczenie organowi skargi spowodowało potrzebę ponownego przygotowania i przeanalizowania materiału sprawy w zakresie w niej objętym. W tym celu Spółka musiała wyznaczyć pracownika do wykonania tych czynności, przy jednoczesnym utrzymaniu dotychczasowego zakresu obowiązków tego pracownika. Pełnomocnik podniósł, że z uwagi na bardzo małą obsadę pracowniczą (trzy osoby), kilkanaście skarg złożonych przez M. W. w sposób istotny zakłóciło funkcjonowanie działalności Spółki i realizowania jej podstawowych obowiązków. Z tego względu, skarga została przekazana do Sądu niezwłocznie lecz w późniejszym, nieodległym terminie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Wniosek jest zasadny, albowiem Prezes Mir-Eko nie przekazał do sądu skargi M. W. z dnia 16 stycznia 2023 r. na bezczynność organu w sprawie wniosku z dnia 21 października 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej.

Zgodnie z art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Stosownie zaś do treści § 2 cytowanego artykułu, organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Należy przy tym zaznaczyć, że w przypadku skarg składanych w sprawach o udostępnienie informacji publicznej na podstawie ustawy z dnia 6 września 2001 r., o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 902, ze zm; dalej jako: "u.d.i.p.") trzydziestodniowy termin na wykonanie przez organ obowiązku, o którym mowa w powyższym przepisie, został skrócony przez ustawodawcę do 15 dni, o czym stanowi przepis szczególny art. 21 pkt 1 u.d.i.p.

W myśl zaś art. 55 § 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 tej ustawy, czyli do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Ratio legis komentowanej normy jest zabezpieczenie sfery praw i interesów skarżącego przed dezorganizowaniem postępowania sądowoadministracyjnego przez organ administracji publicznej (zob. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda, w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2019, s. 385).

Przewidziany w art. 54 § 2 p.p.s.a. obowiązek terminowego przekazania Sądowi skargi, akt sprawy i odpowiedzi na skargę ma charakter bezwzględny. Chodzi tu o przekazanie wszystkich akt sprawy, koniecznych wszak do jej rozpoznania, a więc kompletnych, uporządkowanych, ponumerowanych, opisanych, odpowiednio połączonych. Niepełne, choćby w niewielkiej części, niewykonanie dyspozycji wskazanego przepisu pozostaje naruszeniem obowiązku z niego wynikającego, uzasadniającym wymierzenie grzywny (por. W. Sawczyn, Środki dyscyplinowania administracji publicznej w prawie o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2010, s. 207; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda, jw., s. 328). W konsekwencji organ, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi, musi w taki sposób wykonać nałożony na niego obowiązek przekazania powyższych dokumentów sądowi administracyjnemu, aby w sytuacji, gdy skarżący skorzysta z przyznanego mu na mocy art. 55 § 1 p.p.s.a. uprawnienia, móc skutecznie udowodnić dochowanie ustawowego terminu i wypełnienie dyspozycji art. 54 § 2 p.p.s.a.

Wspomnieć także należy, że grzywna, o której mowa w powołanym wyżej przepisie, ma charakter mieszany: dyscyplinująco-restrykcyjno-prewencyjny. Jest to zatem środek, którego zastosowanie ma doprowadzić do wykonania przez organ obowiązku z art. 54 § 1 p.p.s.a., jednakże wyłączną, materialnoprawną przesłanką takiego orzeczenia jest niewypełnienie tego obowiązku w terminie przewidzianym w tym przepisie (por. post. Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2006 r. o sygn. akt II OSK 1024/06, publ. "Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych", 2006, Nr 6, poz. 156). Zabezpiecza on konstytucyjne prawo jednostki do rozpoznania jej sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej), do czego konieczne jest otrzymanie przez sąd skargi wraz z wszystkimi, uporządkowanymi aktami sprawy. Podkreślenia wymaga zatem, że dla wymierzenia grzywny nie mają znaczenia powody nieprzekazania przez organ skargi, wraz z aktami sprawy sądowi administracyjnemu (por. post. Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 2012 r. o sygn. akt I OZ 868/12, publ. LEX nr 1239526; post. Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2011 r. o sygn. akt I OZ 597/11, publ. LEX nr 896315).

Rozpoznając wniosek o wymierzenie grzywny sąd winien zatem ocenić wszystkie istotne okoliczności sprawy, a nie tylko fakt, że do jego naruszenia w ogóle doszło. Do takich okoliczności należy zaliczyć czas jaki upłynął od wniesienia skargi i przyczyny niewykonania wspomnianego obowiązku w terminie, a także czy zobowiązany przed rozpatrzeniem wniosku obowiązek ten wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu. Te ostatnie względy nie uwalniają jednak - jak wspomniano o tym wyżej - od konsekwencji, o jakich stanowi art. 55 § 1 p.p.s.a.

Przechodząc do rozważań merytorycznych, w pierwszej kolejności wskazać należy, że z informacji z Krajowego Rejestru Sądowego dotyczącego Mir-Eko Sp. z o.o. z siedzibą w Mirczu (nr KRS: 0000484970), wynika, że właścicielem całości udziałów tej spółki jest Gmina Mircze. Przedmiotem działalności ww. spółki gminnej jest natomiast (m.in.) zbieranie i usuwanie odpadów. Nie budzi zatem wątpliwości, że spółka ta jest jednostką organizacyjną, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., wykonującą zadania publiczne i dysponującą majątkiem publicznym, w której jednostka samorządu terytorialnego posiada pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Tym samym Prezes Mir-Eko – jako podmiot reprezentujący tę spółkę – z mocy ww. przepisu należy do podmiotów zobowiązanych do udostępniania informacji publicznych. Jeżeli więc jego działania lub bezczynność w tym zakresie staną się przedmiotem skargi złożonej do wojewódzkiego sądu administracyjnego, na Prezesie Mir-Eko ciąży obowiązek przekazania skargi sądowi, zaś w zainicjowanym postępowaniu sądowoadministracyjnym przysługuje mu przymiot strony przeciwnej.

W rozpatrywanej sprawie bezspornym również jest, że wnioskodawczyni pismem z dnia 16 stycznia 2023 r. (doręczonym organowi w dniu 24 stycznia 2023 r.) wniosła do Sądu za pośrednictwem Prezesa Mir-Eko, skargę na bezczynność tego organu w zakresie nierozpatrzenia wniosku z dnia 21 października 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej. Przekazanie powyższej skargi do Sądu nastąpiło dopiero w dniu 6 marca 2023 r. (data nadania w Urzędzie pocztowym). Skarga została zarejestrowana pod sygn. akt II SAB/Lu 40/23.

Powyższe ustalenia potwierdzają zatem, że organ przekroczył termin do przekazania skargi, który - w myśl art. 21 pkt 1 u.d.i.p. upływał z dniem 14 lutego 2023 r. Okres zwłoki w przekazaniu skargi wyniósł w tym wypadku 20 dni, a zatem przekroczył niemal o trzy tygodnie okres przewidziany na przekazanie skargi.

Wniosek o wymierzenie grzywny Prezesowi Zarządu Mir-Eko, na podstawie art. 55 § 1 w zw. z art. 154 § 1 pkt 6 p.p.s.a. za nieprzekazanie skargi do sądu jest zatem zasadny. Zgodnie bowiem z art. 54 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 21 pkt 1 u.d.i.p., przedmiotowa skarga powinna zostać przekazana do tut. Sądu w terminie 21 dni od dnia jej otrzymania. Nie ma przy tym znaczenia argumentacja organu, wskazująca, że opóźnienie w przekazaniu skargi jest spowodowane zakłóceniem prawidłowego działania Spółki z uwagi na liczne skargi złożone przez wnioskodawczynię. Nie mniej jednak zauważenia wymaga, że skarga została przekazana do Sądu przed złożeniem przez M. W. wniosku o wymierzenie organowi grzywny, co z kolei nastąpiło w dniu 15 marca 2023 r.

Ustalając wysokość grzywny Sąd miał na względzie opisaną wyżej skalę uchybienia organu, a także wyjaśnienia przedstawione przez organ. Jednakże dodatkowo dostrzec należy, że sąd administracyjny - rozważając zasadność grzywny i miarkując jej wysokość – zwraca także uwagę na takie okoliczności, jak m.in. charakter, pozycję i sytuację organu administracji; przykład, jaki postępowanie tego organu daje innym; wagę uchybienia w świetle standardów państwa prawnego; potrzebę kształtowania autorytetu wymiaru sprawiedliwości w optyce organów; a wreszcie i to, czy wnioskujący o wymierzenie grzywny będzie mógł mieć obiektywne poczucie, że wymierzona grzywna i związana z nią dolegliwość dla organu jest proporcjonalna do negatywnych konsekwencji, jakie wnioskującemu o wymierzenie grzywny przyniosło niedopełnienie przez organ dyspozycji art. 54 § 2 p.p.s.a., a więc, czy grzywna spełni wymogi sprawiedliwości naprawczej.

Mając na uwadze tą okoliczność Sąd uznał, że w realiach niniejszej sprawy grzywna w wysokości 150 złotych będzie adekwatna do skali stwierdzonego naruszenia prawa, a przy tym wystarczająca dla osiągnięcia tak jej dyscyplinującego i represyjnego, jak i prewencyjnego celu. Podkreślić należy, że orzeczona kwota grzywny mieści się w granicach wyznaczonych przepisem art. 154 § 1 pkt 6 p.p.s.a.

O zwrocie na rzecz wnioskodawcy kosztów postępowania, które w niniejszej sprawie ograniczyły się do uiszczonego wpisu od wniosku w kwocie 100 zł, orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.

Z tych względów orzeczono jak w sentencji.