Uzasadnienie
J.G. (dalej jako: skarżący) wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży z 13 kwietnia 2022 r. w przedmiocie odmowy pomocy społecznej w formie specjalnego zasiłku celowego, w której zawarł m.in. wniosek o wyłączenie od orzekania sędziów WSA w Białymstoku: Małgorzaty Anny Dziemanowicz, Grażyny Gryglaszewskiej, Elżbiety Lemańskiej, Marka Leszczyńskiego, Pawła Janusza Lewkowicza, Andrzeja Melezini, Jacka Pruszyńskiego, Małgorzaty Roleder, Wojciecha Stachurskiego, Elżbiety Trykoszko, Dariusza Zalewskiego oraz asesorów WSA w Białymstoku: Marcina Kojło, Barbary Romanczuk i Justyny Siemieniako.
W piśmie procesowym z 20 czerwca 2022 r. ustanowiona w sprawie pełnomocnik skarżącego podtrzymała złożony przez niego wniosek o wyłączenie wskazanych wyżej sędziów i asesorów WSA w Białymstoku.
Zarządzeniem z dnia 21 czerwca 2022 r. Przewodnicząca Wydziału II WSA w Białymstoku zarządziła przedstawienie akt sprawy sędziom i asesorom wymienionym we wniosku, tj. Małgorzacie Annie Dziemanowicz, Grażynie Gryglaszewskiej, Elżbiecie Lemańskiej, Markowi Leszczyńskiemu, Pawłowi Januszowi Lewkowiczowi, Andrzejowi Melezini, Małgorzacie Roleder, Elżbiecie Trykoszko, Dariuszowi Marianowi Zalewskiemu, Marcinowi Kojło, Barbarze Romanczuk i Justynie Siemieniako w celu złożenia wyjaśnień, o których mowa w art. 22 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.). Jednocześnie uznano za zbędne składanie wyjaśnień przez sędziego NSA Wojciecha Stachurskiego oraz sędziego NSA Jacka Pruszyńskiego, którzy są sędziami Naczelnego Sądu Administracyjnego i nie orzekają w WSA w Białymstoku.
Wszyscy wskazani wyżej sędziowie 21 czerwca 2022 r. złożyli oświadczenia jednolitej treści, w których wskazali, że nie istnieje między nimi a żadną ze stron tego postępowania okoliczność z art. 19 p.p.s.a. tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w rozpoznaniu wskazanej sprawy. Ponadto oświadczyli, że w niniejszej sprawie nie zachodzi także żaden z powodów wyłączenia z mocy ustawy, wymienionych w art. 18 p.p.s.a.
Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II WSA w Białymstoku z dnia 21 czerwca 2022 r. przedstawiono akta sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w celu wyznaczenia innego sądu do rozpoznania wniosku skarżącego o wyłączenie od orzekania wskazanych we wniosku sędziów i asesorów WSA w Białymstoku.
Postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2022 r., sygn. akt I OW 91/22 Naczelny Sąd Administracyjny wyznaczył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie do rozpoznania przedmiotowego wniosku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Wniosek należy uznać za nieuzasadniony.
Instytucja wyłączenia sędziego jest istotną gwarancją procesową prawidłowego rozpoznania sprawy przez sąd. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się do eliminowania wszelkich przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami odnoszącymi się do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Dlatego wyłączenie sędziego następuje nie tylko z mocy samego prawa w sytuacjach przewidzianych w art. 18 p.p.s.a., ale również wówczas, gdy istniejące okoliczności mogą wywołać wątpliwości, co do bezstronności sędziego - art. 19 p.p.s.a. W takim przypadku wyłączenie może nastąpić na żądanie sędziego lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Należy wskazać, że strona obowiązana jest uprawdopodobnić przyczynę wyłączenia we wniosku zgłoszonym do sądu.
W orzecznictwie przyjmuje się, że strona – domagając się wyłączenia sędziego od udziału w jej sprawie – powinna wskazać rozsądny, zobiektywizowany powód, zdatny wzbudzić realne, również dla obiektywnego obserwatora, wątpliwości co do bezstronności danego sędziego. Wyłączenie sędziego ma bowiem zapewnić obiektywizm sądu i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania z postępowania sądowego sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów (por. postanowienie NSA z dnia 26 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OSK 2274/15; postanowienie NSA z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OZ 340/14, dostępne w CBOSA). Przesłanki wyłączenia sędziego nie może stanowić także okoliczność, że brał on udział w rozpoznawaniu innych spraw skarżącego, wyrażając przy tym określone poglądy prawne, które nie podobają się skarżącemu. Wykonywanie przez sędziów funkcji orzeczniczych - które w przypadku sędziów sądów administracyjnych polega na kontroli zgodności z prawem działalności administracji - zawsze wiąże się z określoną oceną prawną działań organów, a więc wyrażeniem konkretnego poglądu prawnego w danej sprawie.
Przyjęcie więc, że sędzia podlega wyłączeniu od rozpoznania sprawy tylko dlatego, że dokonał oceny prawnej w innych sprawach - nawet między tymi samymi stronami postępowania - byłoby naruszeniem zasady niezawisłości sędziowskiej i prowadziłoby do paraliżu sądownictwa, gdyż z istoty sądowego rozstrzygania spraw wynika, że przynajmniej dla jednej ze stron orzeczenie sądowe lub wyrażony w nim pogląd jest niekorzystne (por. postanowienie NSA z dnia 26 lutego 2020 r., sygn. akt I GSK 262/18, LEX nr 3065516). W konsekwencji stwierdzić należy, że instytucja wyłączenia sędziego nie może służyć umożliwianiu stronie wybierania składów sędziowskich według jej subiektywnych odczuć i przekonań.
Z treści oświadczeń złożonych do akt sprawy przez sędziów i asesorów, których dotyczył przedmiotowy wniosek nie wynika, by w niniejszej sprawie zachodziły okoliczności wymienione w art. 18 p.p.s.a. lub inne, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości, co do ich bezstronności. Ponadto skarżący nie podał żadnych okoliczności, które mogłyby podważyć prawdziwość oświadczeń sędziów i asesorów, co uzasadniało negatywne rozpatrzenie wniosku o ich wyłączenie od orzekania w rozpoznawanej sprawie. Skarżący nie wykazał również, by pomiędzy nim a wskazanymi sędziami i asesorami, o wyłączenie których wnosi, istniał jakiś szczególny stosunek osobisty mogący poddawać w wątpliwość ich bezstronność przy orzekaniu. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowany jest pogląd, że skoro sędzia, którego dotyczy wniosek, złożył oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia od rozpoznawania w sprawie i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości, to wniosek o jego wyłączenie nie zasługuje na uwzględnienie (por. postanowienie NSA z dnia 19 listopada 2010r., sygn. akt I OZ 864/10, CBOSA).
Jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości tego oświadczenia, obowiązana jest zatem wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność tego oświadczenia. Tymczasem w niniejszej sprawie skarżący w żaden sposób nie uzasadnił zgłoszonych we wniosku zarzutów i nie przedstawił jakichkolwiek dowodów, dyskredytujących prawdziwość złożonych przez sędziów oświadczeń. Samo bowiem przeświadczenie skarżącego o działaniu wskazanych we wniosku sędziów na jego niekorzyść nie stanowi wystarczającej przesłanki uzasadniającej, w myśl art. 19 p.p.s.a., ich wyłączenie od orzekania w sprawie.
Wyjaśnić również należy, że wniosek skarżącego w zakresie, w jakim dotyczył sędziego NSA Jacka Pruszyńskiego oraz sędziego NSA Wojciecha Stachurskiego, był bezpodstawny z uwagi na fakt, że obaj wymienieni sędziowie nie orzekają w WSA w Białymstoku, a zatem nie jest możliwy ich udział w postępowaniu zainicjowanym przez skarżącego.
Mając powyższe na uwadze, należy uznać, że złożony w niniejszej sprawie wniosek o wyłączenie sędziów i asesorów WSA w Białymstoku nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż nie zaistniały przesłanki określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a.
Z tego względu, Sąd, na mocy art. 19 i art. 22 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.