Uzasadnienie
J. G. (dalej jako: "skarżący", "strona") wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży z dnia 18 lutego 2022 r. w przedmiocie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku. W skardze zawarto również wniosek o wyłączenie od orzekania sędziów i asesorów WSA w Białymstoku – tj. sędziów: Małgorzaty Anny Dziemanowicz, Grażyny Gryglaszewskiej, Elżbiety Lemańskiej, Marka Leszczyńskiego, Pawła Janusza Lewkowicza, Andrzeja Meleziniego, Jacka Pruszyńskiego, Małgorzaty Roleder, Wojciecha Stachurskiego, Elżbiety Trykoszko, Dariusza Zalewskiego oraz asesorów: Marcina Kojło, Barbary Romanczuk i Justyny Siemieniako.
W piśmie procesowym z dnia 14 czerwca 2022 r. (data wpływu do Sądu – 20 czerwca 2022 r.) ustanowiona w sprawie pełnomocnik skarżącego podtrzymała złożony przez niego wniosek o wyłączenie sędziów.
Zarządzeniem z dnia 20 czerwca 2022 r. Przewodnicząca Wydziału II WSA w Białymstoku zarządziła przedstawienie akt sprawy sędziom i asesorom wymienionym we wniosku, tj. Małgorzacie Annie Dziemanowicz, Grażynie Gryglaszewskiej, Elżbiecie Lemańskiej, Markowi Leszczyńskiemu, Pawłowi Januszowi Lewkowiczowi, Andrzejowi Meleziniemu, Małgorzacie Roleder, Elżbiecie Trykoszko, Dariuszowi Marianowi Zalewskiemu, Marcinowi Kojło, Barbarze Romanczuk i Justynie Siemieniako w celu złożenia wyjaśnień, o których mowa w art. 22 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm., dalej jako: "p.p.s.a."). Jednocześnie uznano za zbędne składanie wyjaśnień przez sędziego NSA Jacka Pruszyńskiego i sędziego NSA Wojciecha Stachurskiego, którzy są sędziami Naczelnego Sądu Administracyjnego, wobec czego nie orzekają oni w tutejszym sądzie.
Wszyscy ww. sędziowie i asesorzy w dniu 20 czerwca 2022 r. złożyli oświadczenia jednolitej treści, że w sprawie nie występują przesłanki z art. 18 oraz art. 19 p.p.s.a.
Zarządzeniem z dnia 20 czerwca 2022 r. Przewodniczącej Wydziału II WSA w Białymstoku przedstawiono akta sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w celu wyznaczenia innego sądu do rozpoznania wniosku skarżącego o wyłączenie od orzekania wskazanych we wniosku sędziów i asesorów WSA w Białymstoku. Jednoczenie poinformowano, że uznano za zbędne składanie wyjaśnień, o których mowa w art. 22 § 2 p.p.s.a. przez sędziego NSA Jacka Pruszyńskiego oraz sędziego NSA Wojciecha Stachurskiego, którzy są sędziami Naczelnego Sądu Administracyjnego i nie orzekają w WSA w Białymstoku.
Postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2022 r., sygn. akt I OW 86/22 Naczelny Sąd Administracyjny postanowił wyznaczyć Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie do rozpoznania przedmiotowego wniosku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
W postępowaniu sądowoadministracyjnym przyczyny wyłączenia sędziego z mocy prawa zostały enumeratywnie wymienione w art. 18 § 1 p.p.s.a.
Stosownie do tego przepisu sędzia jest wyłączony w sprawach:
- 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki;
- 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia;
- 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli;
- 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron;
- 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą;
- 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator;
6a) dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie;
- 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej.
Podobnie sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (§ 3 art. 18 p.p.s.a.). Przepisy p.p.s.a. określają ponadto tzw. względne przesłanki wyłączenia.
Zgodnie zaś z art. 19 p.p.s.a., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.
Użyte w powołanym przepisie sformułowanie "uzasadniona wątpliwość" oznacza, że chodzi tu o wątpliwość co do bezstronności sędziego, uzasadnioną obiektywnymi powodami. Wyjaśnić więc należy, że rozumieć przez to trzeba takie przyczyny, które pozostają w związku przyczynowym między ich wystąpieniem, a powstaniem oceny, że prawdopodobnym jest, iż w konkretnych okolicznościach sprawy sędzia może okazać się nieobiektywnym. Samo subiektywne przekonanie strony co do stronniczości sędziego nie stanowi jednak wystarczającej przesłanki do uwzględnienia żądania. Wątpliwość w tym zakresie musi być obiektywna a nie wyłącznie oparta na subiektywnym odczuciu strony. Ponadto musi ona w danej sprawie faktycznie wystąpić, tzn. nie może mieć jedynie charakteru potencjalnego.
W orzecznictwie przyjmuje się, że strona – domagając się wyłączenia sędziego od udziału w jej sprawie – powinna wskazać rozsądny, zobiektywizowany powód, zdatny wzbudzić realne, również dla obiektywnego obserwatora, wątpliwości co do bezstronności danego sędziego. Wyłączenie sędziego ma bowiem zapewnić obiektywizm sądu i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania z postępowania sądowego sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów (por. np. postanowienie NSA z 26 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OSK 2274/15; postanowienie NSA z 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OZ 340/14 czy postanowienie Sądu Najwyższego z 17 czerwca 2003 r., sygn. akt SNO 32/00).
Dodatkowo jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny, przesłanki wyłączenia sędziego nie może stanowić także okoliczność, że brał on udział w rozpoznawaniu innych spraw skarżącego, wyrażając przy tym określone poglądy prawne, które nie podobają się skarżącemu. Wykonywanie przez sędziów funkcji orzeczniczych - które w przypadku sędziów sądów administracyjnych polega na kontroli zgodności z prawem działalności administracji - zawsze wiąże się z określoną oceną prawną działań organów, a więc wyrażeniem konkretnego poglądu prawnego w danej sprawie. Przyjęcie więc, że sędzia podlega wyłączeniu od rozpoznania sprawy tylko dlatego, że dokonał oceny prawnej w innych sprawach - nawet między tymi samymi stronami postępowania - byłoby naruszeniem zasady niezawisłości sędziowskiej i prowadziłoby do paraliżu sądownictwa, gdyż z istoty sądowego rozstrzygania spraw wynika, że przynajmniej dla jednej ze stron orzeczenie sądowe lub wyrażony w nim pogląd jest niekorzystne (zob. postanowienie NSA z 26 lutego 2020 r., sygn. akt I GSK 262/18, LEX nr 3065516).
W konsekwencji stwierdzić należy, że instytucja wyłączenia sędziego nie może służyć umożliwianiu stronie wybierania składów sędziowskich według jej subiektywnych odczuć i przekonań.
Z treści oświadczeń złożonych do akt sprawy przez sędziów i asesorów, których dotyczył przedmiotowy wniosek nie wynika, by w niniejszej sprawie zachodziły okoliczności wymienione w art. 18 p.p.s.a. lub inne, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości, co do ich bezstronności. Ponadto skarżący nie podał żadnych okoliczności, które mogłyby podważyć prawdziwość ww. oświadczeń sędziów i asesorów, co uzasadniało negatywne rozpatrzenie wniosku o ich wyłączenie od orzekania w rozpoznawanej sprawie. Skarżący nie wykazał również, by pomiędzy nim a wskazanymi sędziami i asesorami, o wyłączenie których wnosi, istniał jakiś szczególny stosunek osobisty mogący poddawać w wątpliwość ich bezstronność przy orzekaniu; przyczyną złożenia wniosku o wyłączenie jest bowiem wyłącznie niezadowolenie skarżącego z dotychczas zapadłych w jego sprawie rozstrzygnięć.
Ostatecznie wyjaśnić należy, że wniosek skarżącego w zakresie w jakim dotyczył Sędziego NSA Jacka Pruszyńskiego oraz Sędziego NSA Wojciecha Stachurskiego, był bezpodstawny z uwagi na fakt, że obaj wymienieni sędziowie nie orzekają w WSA w Białymstoku, a zatem nie jest możliwy ich udział w postępowaniu zainicjowanym przez skarżącego.
Mając na uwadze powyższe, tutejszy Sąd uznał, że złożony w sprawie wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż nie zaistniały przesłanki określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a.
Z tego względu, na podstawie art. 22 § 2 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie orzekł, jak w sentencji postanowienia.