Uzasadnienie
K. N. (dalej też: wnioskodawca) pismem z dnia 18 kwietnia 2023 r. złożył wniosek o wymierzenie grzywny Dyrektorowi II Liceum Ogólnokształcącego im. Mikołaja Kopernika w Kędzierzynie-Koźlu (dalej też: organ) za nieprzekazanie skargi sądowoadministracyjnej z dnia 16 listopada 2022 r. do WSA w Opolu w terminie ustawowym czyli 15 dni.
W odpowiedzi na wniosek organ wniósł o jego oddalenie, ewentualnie odstąpienie od wymierzenia grzywny. Organ wyjaśnił, że skargę przekazano z opóźnieniem z uwagi na trudności techniczne w dostępie do ePUAP.
Z urzędu jest Sądowi wiadome, że skarga strony wniesiona w dniu 16 listopada 2022 r. była nadana przez organ w dniu 1 czerwca 2023 r. i będzie rozpoznawana pod sygnaturą akt II SAB/Op 32/23.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje
Wniosek jest zasadny.
Zgodnie z art. 54 § 1 i § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, ze zm.), dalej w skrócie: "P.p.s.a.", skargę do sądu administracyjnego, w formie dokumentu elektronicznego, wnosi się do elektronicznej skrzynki organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Na podstawie art. 54 § 2 P.p.s.a. organ przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, przy czym w przypadku skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, stosownie do art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 2176, ze zm.) przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi.
W świetle przytoczonych przepisów należy uznać, że obowiązek przekazania sądowi skargi istnieje niezależnie od tego, czy dany podmiot uznaje, że skarga nie należy do kognicji sądu administracyjnego, czy też uzna, że nie jest organem administracji albo nie jest dysponentem żądanych informacji. Już tylko samo żądanie strony nadania skardze określonego biegu obliguje podmiot, do którego skarga ta została skierowana, do uczynienia zadość temu żądaniu. Sąd bowiem dopiero w toku postępowania zainicjowanego skargą zobowiązany jest dokonać oceny wniosku i ustalić, czy skarga będąca pismem kierowanym do sądu mieści się w zakresie właściwości sądów administracyjnych, czy żądane informacje były informacją publiczną oraz czy adresat wniosku o udzielenie tych informacji zobowiązany był do rozpoznania wniosku stosownie do przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Natomiast wedle art. 55 § 1 P.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym.
W postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 55 § 1 P.p.s.a. sąd bada zatem, czy organ wykonał obowiązki określone w art. 54 § 2 P.p.s.a. Stosownie też do art. 55 § 1 P.p.s.a., w razie niezastosowania się organu do obowiązku przekazania skargi wraz z aktami i odpowiedzią na skargę, sąd może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a., czyli do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.
Przywołane przepisy statuują dwa warunki, których spełnienie pozwala sądowi na wymierzenie grzywny. Pierwszym z nich jest stwierdzenie uchybienia przez organ terminowi do przekazania sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, natomiast drugim - złożenie przez stronę wniosku o wymierzenie grzywny. Wobec tego przesłanką do wymierzenia grzywny jest sam fakt nieprzekazania skargi sądowi w ustawowym terminie, bez względu na przyczyny takiego stanu rzeczy.
Zauważyć też należy, że ustawodawca określił wyłącznie górną granicę grzywny, nie wskazał natomiast jej minimalnej kwoty oraz nie określił dyrektyw jej wymierzania. Ustalając grzywnę w określonej wysokości, sąd powinien zatem wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności danej sprawy, w tym między innymi przyczyny niewypełnienia przez organ ciążącego na nim obowiązku.
Podkreślić przy tym trzeba, że dopełnienie obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 P.p.s.a. z uchybieniem terminu nie skutkuje oddaleniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny czy umorzeniem postępowania sądowoadministracyjnego. Jak wskazano w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 2009 r. (sygn. akt II GPS 3/09, dostępna, jak wszystkie powołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia, na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl), skoro z art. 54 § 2 P.p.s.a. wynika obowiązek dochowania określonego terminu, to uchybienie tej powinności mieści się w "niezastosowaniu się do obowiązków", będącym przesłanką wymierzenia grzywny na podstawie art. 55 § 1 P.p.s.a. W istocie zatem przedmiot zaskarżenia określony w art. 55 § 1 P.p.s.a. obejmuje nie tylko zaniechanie przekazania sądowi skargi wraz z odpowiedzią na skargę i akt sprawy, ale także zwłokę organu w dopełnieniu tej czynności (por. postanowienie NSA z dnia 30 stycznia 2013 r., sygn. akt I OZ 45/13).
W przekonaniu Sądu podzielić należy pogląd, że grzywna, o jakiej mowa w art. 55 § 1 P.p.s.a., ma charakter mieszany, tj. dyscyplinująco-restrykcyjny, a wyłączną materialnoprawną przesłanką jej wymierzenia jest niewypełnienie obowiązku przekazania skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami administracyjnymi do sądu (por. postanowienia NSA: z dnia 18 maja 2021 r., sygn. akt III OSK 4560/21; z dnia 23 września 2014 r., sygn. akt I OZ 759/14; z dnia 22 lipca 2014 r., sygn. akt I OZ 489/14; z dnia 6 czerwca 2013 r., sygn. akt I OZ 429/13; z dnia 25 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OZ 278/13). W związku z tym, jak już wcześniej wskazano przyczyny, które spowodowały nieprzekazanie sądowi skargi, nie mają znaczenia w sprawie samego wymierzenia grzywny. Mogą one mieć wpływ jedynie na określenie wysokości grzywny.
Sąd stwierdził, że ustalone w niniejszej sprawie okoliczności odpowiadają dyspozycji przepisu art. 55 § 1 P.p.s.a., wobec czego wniosek o wymierzenie organowi grzywny jest uzasadniony i podlega uwzględnieniu. Organ nie wykonał bowiem ustawowego obowiązku przekazania skargi w przewidzianym do tego terminie.
Skoro skarga wpłynęła do organu w dniu 16 listopada 2022 r., za pośrednictwem platformy ePUAP, co potwierdza załączony do wniosku skarżącego wydruk Urzędowego Poświadczenia Przedłożenia, to określony w art. 21 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej termin 15 dni na przekazanie przez organ Sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę upływał z dniem 1 grudnia 2022 r. Tymczasem w niniejszej sprawie organ przekazał skargę do Sądu dopiero w dniu 1 czerwca 2023 r., czyli 5 miesięcy po upływie ustawowego terminu.
Sąd uwzględnił argumentację przedstawioną w odpowiedzi na wniosek i uznał, że opóźnienie w realizacji omawianego obowiązku nie posiadało cech celowego i umyślnego naruszenia przepisów. Jak bowiem wyjaśnił organ, spóźnione przekazanie skargi wynikało z problemów technicznych związanych z obsługą platformy ePUAP, a gdy tylko organ faktycznie dowiedział się o skardze, to bez zbędnej zwłoki przekazał skargę i udzielił na nią stosownej odpowiedzi.
Odnośnie do wskazanej przez organ okoliczności wystąpienia problemów technicznych w odbiorze korespondencji wnoszonej przez ePUAP Sąd przyjął jednak ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że do obowiązków organu administracji publicznej należy taka konfiguracja poczty elektronicznej oraz takie zorganizowanie jej obsługi technicznej, aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór korespondencji przesyłanej drogą elektroniczną. Skutki ewentualnych trudności, błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami (np. poczty elektronicznej, systemu ePUAP) nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów.
Tym samym, ryzyko nieodebrania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku, skierowanego na oficjalnie podany adres poczty elektronicznej organu, obciążało ten organ, a nie stronę skarżącą. Z orzecznictwa wynika również domniemanie, że jeżeli wiadomość została prawidłowo nadana na oficjalny adres poczty elektronicznej organu, to znaczy, że dotarła ona do adresata (por. wyrok NSA z dnia 1 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 708/17 oraz powołane tam orzecznictwo; wyroki: WSA w Białymstoku z dnia 23 lutego 2021 r., sygn. akt II SAB/Bk 248/20, WSA w Rzeszowie z dnia 17 lutego 2021 r., sygn. akt II SAB/Rz 98/20). Odmienne zapatrywanie, jak słusznie podnosił wnioskodawca sprawiałoby, że w praktyce skuteczność prawa do wnoszenia różnego rodzaju pism do organu drogą elektroniczną zależna byłaby od woli organu.
Niezależnie więc od wskazanych przez organ problemów technicznych związanych z obsługą platformy ePUAP należało przyjąć, że skarga wnioskodawcy na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej wpłynęła skutecznie do organu w dniu 16 listopada 2022 r. Z kolei fakt, że pomimo posiadania wiedzy o problemach technicznych, po ich ustaniu, organ nie podjął czynności w celu odebrania korespondencji i przekazał skargę do Sądu z uchybieniem terminu, dopiero po złożeniu wniosku o wymierzenie grzywny, obciążał wyłącznie organ.
W przedstawionych okolicznościach, zdaniem Sądu, grzywna w kwocie 100 zł jest adekwatna do wagi naruszenia dokonanego przez organ, zaś wymierzenie jej w tej wysokości służyć będzie realizacji funkcji represyjnej, a także funkcji prewencyjnej przez zapobiegnie popełnianiu w przyszłości podobnych naruszeń zarówno przez ukarany organ, jak i przez inne organy (por. powołana uchwała NSA z dnia 3 listopada 2009 r. i postanowienie NSA z dnia 30 stycznia 2013 r.). W przedmiotowej sprawie wymierzona grzywna nie ma natomiast charakteru dyscyplinującego, ponieważ przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie grzywny organ wypełnił ciążący na nim obowiązek i przekazał skargę do WSA w Opolu.
Z tych względów, na podstawie art. 55 § 1 w zw. z art. 154 § 6 P.p.s.a., orzeczono jak w punkcie 1 sentencji postanowienia. Na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 i art. 64 § 3 P.p.s.a., w pkt 2 sentencji postanowienia, orzeczono natomiast o kosztach, na które składa się uiszczony przez wnioskodawcę wpis od wniosku w wysokości 100 zł.