Uzasadnienie
K. B. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. wniosek o wymierzenie Wójtowi Gminy M. grzywny za nieprzekazanie do sądu skargi z [...] grudnia 2021 r. na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Ponadto Skarżąca wniosła o: zobowiązanie organu do przekazania akt skargi, odpowiedzi na skargę, a także dalszego procedowania skargi po uzyskaniu wskazanych dokumentów; przeprowadzenie dowodów z dokumentów w postaci skargi wraz z załącznikami, potwierdzenia nadania przesyłki i wydruku z systemu poczty polskiej na potwierdzenie otrzymania skargi przez organ [...] grudnia 2021 r., wiadomości e-mail z [...] stycznia 2022 r. – na okoliczność zasadności przedmiotowego wniosku; zasądzenie od organu kosztów postępowania w przedmiocie wymierzenia grzywny, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych.
Skarżąca wskazała, że [...] grudnia 2021 r. wysłała na adres pocztowy organu wymienioną skargę. Skarga dotarła do organu [...] grudnia 2021 r., organ zaś zobligowany był do jej przekazania sądowi najdalej do 25 grudnia 2021 r. 21 stycznia 2022 r. organ przekazał na adres poczty elektronicznej Skarżącej wiadomość, która stanowić miała odpowiedź na wniosek o udostępnienie informacji publicznej z 5 listopada 2021 r. Ze względu na chaotyczność tej wiadomości nie sposób ustalić, w jakim zakresie odpowiada ona na wiosek Skarżącej.
W odpowiedzi na wniosek organ wniósł o niewymierzanie grzywny oraz o nieobciążanie kosztami postępowania sądowego. Organ wyjaśnił, że skarga nie została przekazana w ustawowym terminie, ponieważ pracownik, któremu przydzielono koordynowanie rozpatrzenia wniosku i przygotowania odpowiedzi jest zatrudniony w ramach zastępstwa pracownika przebywającego na urlopie macierzyńskim i przy swoim braku doświadczenia był przekonany, że skarga wniesiona została do WSA w Szczecinie bezpośrednio przez Skarżącą. Organ wniósł o uwzględnienie okoliczności, że udzielił odpowiedzi (uwzględnił skargę) w zakresie udostępnienia informacji publicznej. Bezczynność organu nie była działaniem zamierzonym i spowodowana była w szczególności brakami kadrowymi w urzędzie oraz ograniczeniami w funkcjonowaniu urzędu związanymi z pandemią COVID-19. Organ poinformował, że podjęte zostały niezbędne działania mające na celu wyeliminowanie w przyszłości zarówno opieszałości w przekazywaniu odpowiedzi na wnioski o udostępnienie informacji publicznej, jak i skarg do sądu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 55 § 1 w związku z art. 16 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2022.329 t.j.; dalej: "P.p.s.a.").
Stosownie do art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U.2020.2176 t.j. ze zm.; dalej: "u.d.i.p.") do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), z tym że przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi.
Jak stanowi art. 54 § 1 P.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Zgodnie zaś z art. 54 § 2 P.p.s.a. organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Przepis art. 21 pkt 1 u.d.i.p. stanowi przy tym lex specialis w stosunku do przepisu art. 54 § 2 P.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 grudnia 2021 r., III OZ 1012/21 – orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Na podstawie art. 55 § 1 P.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 P.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 tej ustawy, czyli do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.
Zgodnie z obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z 18 lutego 2022 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2021 r. i w drugim półroczu 2021 r. (M.P.2022.266) przeciętne wynagrodzenie miesięczne wyniosło w 2021 r. 4944,79 zł.
Sąd podkreśla, że instytucja wymierzenia organowi grzywny w sytuacji braku wywiązania się z nałożonych na niego ustawowych obowiązków w zakresie postępowania sądowoadministracyjnego ma charakter dyscyplinujący, restrykcyjny i prewencyjny, a wyłączną, materialnoprawną przesłanką wymierzenia tejże grzywny jest brak wypełnienia obowiązku przekazania skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami administracyjnymi do sądu. Grzywna ta ma mobilizować organ do niezwłocznego przekazania skargi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy oraz odpowiedzią na skargę, a jednocześnie stanowi sankcję za niedokonanie tych czynności w wymaganym terminie. Zapobiega także naruszeniom tego obowiązku w przyszłości (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 grudnia 2017 r., I OZ 1702/17; z 6 czerwca 2014 r., I OZ 429/13 oraz z 12 lutego 2014 r., I OZ 72/14.
Z niespornych okoliczności rozpoznawanej sprawy wynika, że Wójt Gminy M. otrzymał skargę Strony na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 10 grudnia 2021 r. Organ zobligowany był zatem do jej przekazania sądowi w terminie do 27 grudnia 2021 r. (poniedziałek).
Jak wiadomo sądowi z urzędu, skarga wraz z odpowiedzią na skargę została przesłana do sądu 23 lutego 2022 r. (spr. o sygn. II SAB/Sz 36/22), a zatem z uchybieniem terminu wskazanego w art. 21 pkt 1 u.d.i.p. Niedotrzymanie tego terminu przez organ powoduje wyczerpanie przesłanek, o których stanowi art. 55 § 1 P.p.s.a. i stanowi podstawę wymierzenia grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a.
Wymierzając grzywnę w wysokości 100,00 zł sąd wziął pod uwagę wielkość opóźnienia oraz fakt, że skarga wraz z odpowiedzią i aktami sprawy została przekazana do sądu, a więc odpadła potrzeba odwoływania się do funkcji dyscyplinującej grzywny. Pomimo to aktualna pozostaje jej funkcja represyjna i prewencyjna. Powoływane przez organ okoliczności dotyczące organizacji pracy w urzędzie nie uzasadniają przy tym odstąpienia od wymierzenia grzywny.
Grzywna za przekroczenie terminu wiąże się z funkcją represyjną i prewencyjną niezależnie od tego, czy organ ostatecznie przesłał skargę, odpowiedź na skargę i akta sprawy, czy też nie. W obu przypadkach spotyka go represja za niedopełnienie tej czynności w przepisanym terminie. Różnica sprowadza się do tego, że w pierwszym przypadku funkcja represyjna występuje obok funkcji dyscyplinującej, zaś w drugim już nie. W rozpoznawanej sprawie sąd wymierza zatem grzywnę wyłącznie za nieterminowe przekazanie skargi. Przedmiot zaskarżenia określony w art. 55 § 1 P.p.s.a. obejmuje bowiem nie tylko zaniechanie przekazania sądowi skargi, odpowiedzi na skargę i akt sprawy, ale także zwłokę organu w dopełnieniu tej czynności.
Sąd uznał, że grzywna w kwocie 100 zł będzie adekwatna do stopnia naruszenia obowiązku przekazania skargi z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w określonym prawem terminie. Miarkując wysokość grzywny, sąd wziął bowiem pod uwagę okoliczności wskazane przez organ w odpowiedzi na wniosek.
Sąd pragnie podkreślić, że w rozpoznawanej sprawie wymierzenie grzywny oprócz funkcji represyjnej, pełnić ma nade wszystko funkcję prewencyjną. Ukaranie organu przez sąd służyć ma bowiem zapobieganiu analogicznym naruszeniom prawa w przyszłości.
O zwrocie kosztów postępowania sąd orzekł na podstawie art 200 P.p.s.a., art. 205 § 2 i art. 209 w zw. z art. 64 § 3 P.p.s.a. Na koszty te składają się: koszty zastępstwa procesowego adwokata w kwocie [...] zł, ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.2015.1800); kwota [...] zł tytułem uiszczonego wpisu sądowego ustalona na podstawie § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U.2021.535) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie [...] zł.