Orzeczenie SN z 8 września 2000 r., III RN 11/00

Sprawa

sprawy ze skargi Rafała B. i Krzysztofa Ś. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w W. z dnia 29 maja 1998 r., NR (...) w przedmiocie wymiaru cła

Od orzeczenia

na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości (...) od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Poznaniu z dnia 18 czerwca 1999 r. I SA/Po 1519/98 - uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę.

Teza

Reguła 2a Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej, która ma charakter przedmiotowy, stanowi jednoznacznie, że wyroby kompletne oraz wyroby znajdujące się w stanie nie zmontowanym lub rozmontowanym w każdym wypadku powinny być klasyfikowane według pozycji taryfy celnej, która obejmuje wyrób kompletny.

Sentencja

Sąd Najwyższy z udziałem Prokuratora prokuratury Krajowej Włodzimierza Skoniecznego

Uzasadnienie

Decyzjami ostatecznymi z dnia 19 lutego 1996 r. zawartymi w dowodach odpraw celnych Dyrektor Urzędu Celnego w C. dopuścił do obrotu na polskim obszarze celnym nadwozie do samochodu osobowego marki "Volkswagen Golf' oraz inne części tego samego samochodu takie, jak: silnik, skrzynia biegów, zawieszenie przednie i tylne, układ kierowniczy i koła jezdne oraz wymierzył należności celne od sprowadzonego towaru. Importerami tego towaru byli Rafał B. i Krzysztof Ś. Ze sprowadzonych części został zmontowany samochód osobowy marki "VW Golf", który jako tzw. składak został zarejestrowany w Urzędzie Miasta w L. Ujawnienie tego faktu stanowiło w ocenie organów administracji celnej przesłankę do wznowienia postępowania celnego, co nastąpiło postanowieniami Dyrektora Urzędu Celnego w P. z dnia 20 stycznia 1998 r. Podstawę prawną wydanych postanowień stanowił art. 240 par. 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926/. Decyzją z dnia 10 lutego 1998 r., Dyrektor Urzędu Celnego w P. uchylił decyzje ostateczne zawarte w dowodach odpraw celnych z 19 lutego 1996 r. i dopuścił do obrotu na polskim obszarze celnym samochód osobowy marki "VW Golf' w stanie rozmontowanym /niezmontowanym/ i wymierzył stosowne należności celne.

Odwołanie importerów nie zostało uwzględnione decyzją z dnia 29 maja 1998 Prezesa Głównego Urzędu Ceł.

Na tę decyzję złożona została przez importerów skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego z zarzutem naruszenia art. 23 ust. 1 Prawa celnego.

Wyrokiem z dnia 18 czerwca 1999 r., I SA/Po 1519/98 Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w P. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w P. z dnia 10 lutego 1998 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd orzekający stwierdził, że brak było podstaw do wznowienia postępowania celnego na podstawie art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa ponieważ dopiero po zarejestrowaniu tzw. składaka okazało się, że sprowadzone z zagranicy części stanowią w istocie kompletny pojazd samochodowy w stanie niezmontowanym. NSA stwierdził także, że powołana przez organy celne reguła 2a Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej może mieć zastosowanie tylko wówczas, gdy dotyczy towarów sprowadzonych przez jeden podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą, zaś wydanie decyzji o wymierzeniu cła dwóm osobom fizycznym narusza prawo.

W rewizji nadzwyczajnej od tego wyroku Minister Sprawiedliwości zarzucił rażące naruszenie art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ w związku z art. 240 par. 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926/ w związku z regułą 2a Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej i wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz oddalenie skargi. Zdaniem Ministra Sprawiedliwości ujawnienie przez organy administracji celnej faktu, iż części samochodowe sprowadzone nawet przez różnych importerów stanowią w istocie rozmontowany samochód określonej marki, uprawnia te organy do wznowienia postępowania celnego na podstawie art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa /od 1 stycznia 1998 r. na podstawie art. 240 par. 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej/. Przy ocenie, czy istniała wskazana w powołanym przepisie przyczyna wznowienia postępowań celnych zakończonych decyzjami ostatecznymi o dopuszczeniu do obrotu na polskim obszarze celnym sprowadzonych przez dwie różne osoby wzajemnie uzupełniających się części samochodowych z których złożono kompletny pojazd samochodowy, należy uwzględnić przepisy Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 grudnia 1995 r. w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy /Dz.U. nr 151 poz. 737/. Zgodnie bowiem z regułą 2a wszystkie informacje o wyrobie zawarte w treści pozycji dotyczą wyrobu niekompletnego lub niegotowego pod warunkiem, że posiada on zasadniczy charakter wyrobu kompletnego lub gotowego. Informacje te dotyczą także wyrobu kompletnego lub gotowego /oraz wyrobu uważanego za taki w myśl postanowień niniejszej reguły/, znajdującego się w stanie niezmontowanym lub rozmontowanym. W niniejszej sprawie przedmiotem importu nie były zatem części do samochodu marki "VW Golf", lecz taki samochód będący w stanie rozmontowanym /niezmontowanym/, a ujawnienie tego faktu przez organy celne po jego zmontowaniu na polskim obszarze celnym stanowiło nową okoliczność faktyczną w rozumieniu powołanych przepisów.

Okoliczność ta nie była znana organom celnym, ponieważ importerzy w dacie dokonywania odprawy celnej zgłosili do odprawy celnej części samochodowe. Nietrafny jest pogląd NSA, że reguła 2a ma zastosowanie jedynie wówczas, gdy dotyczy towarów w niej wymienionych przywiezionych do Polski przez jeden podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą. Problem ten został już bowiem jednoznacznie rozstrzygnięty w orzecznictwie Sądu Najwyższego /np. wyroku z dnia 8 lipca 1998 r. III RN 44/98 czy z dnia 7 lipca 1999 r. III RN 18/99/.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje

Reguła 2a Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej, która ma charakter przedmiotowy, stanowi jednoznacznie, że wyroby kompletne oraz wyroby znajdujące się w stanie nie zmontowanym lub rozmontowanym w każdym wypadku powinny być klasyfikowane według pozycji taryfy celnej, która obejmuje wyrób kompletny. W rozpoznawanej sprawie jest bezsporne, iż obaj importerzy w dowodach odprawy celnej deklarowali wwiezienie na polski obszar celny jedynie części samochodowych, chociaż - jak się następnie okazało - stanowiły one kompletny samochód osobowy w stanie rozmontowanym, który po odprawie celnej został zmontowany i zarejestrowany na podstawie dokumentów tej odprawy celnej. Dowodzi to, że przy zgłoszeniu towaru do odprawy celnej obaj importerzy nie ujawnili tego, że świadomie wwożą oni części kompletnego samochodu osobowego w stanie rozmontowanym i to w celu jego zmontowania po dokonaniu odprawy celnej, a więc w celu uniknięcia zakwalifikowania zgłaszanych do odprawy celnej części, jako części kompletnego samochodu w stanie rozmontowanym lub nie zmontowanym, a tym samym w celu uniknięcia obowiązku uiszczenia należności celnej obliczanej wedle wyższej stawki celnej, która obejmuje import samochodów /było to typowe działanie w celu obejścia prawa/. W sprawie zostało udowodnione, iż importerzy rozmontowali na części kompletny samochód kupiony w Belgii. Okoliczność ta nie była wcześniej znana organowi celnemu. Została ona ujawniona i mogła zostać udokumentowana dopiero w chwili zarejestrowania samochodu osobowego, zmontowanego z przywiezionych przez obu importerów kompletu części i zarejestrowanego na podstawie dokumentów odprawy celnej tych części. Dlatego, wbrew stanowisku Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonemu w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, przesądzało to tym samym o spełnieniu w danym wypadku przesłanki wznowienia postępowania celnego na podstawie art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa /art. 240 par. 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej/ w związku z art. 3 i art. 23 ust. 1 Prawa celnego i upoważniało organ celny do dokonania z urzędu korekty deklaracji celnych obu importerów, skoro każdy z nich świadomie uczestniczył we wwiezieniu kompletnego samochodu osobowego w stanie rozmontowanym, deklarując jedynie wwiezienie odpowiedniego zestawu części tego samochodu. W tej sytuacji spełnione zostały także przesłanki prawne określone w art. 62 Kpa, co upoważniało organ celny do załatwienia powyższej sprawy w ramach jednego postępowania administracyjnego i przy zastosowaniu reguły 2a Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 393[15] par. 1 Kpc w związku art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego /Dz.U. nr 43 poz. 189 ze zm./ orzekł jak w sentencji.