Orzeczenie SN z 12 grudnia 1997 r., III RN 89/97

Sprawa

sprawy ze skargi Stoczni S.A. (...) na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł (...) w przedmiocie odmowy zwrotu cła uchylić zaskarżone postanowienie.

Od orzeczenia

na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego (...) od postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie z dnia 13 marca 1997 r. SA/Sz 2987/95 postanawia:

Sentencja

Sąd Najwyższy

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy zważył, co następuje

Wobec tego, że rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny sprawa dotyczy skargi Stoczni S.A. wniesionej przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ podlega ona rozpoznaniu - w myśl art. 68 tej ustawy - według przepisów dotychczasowych którymi są wówczas obowiązujące przepisy działu VI Kpa, które z kolei - w sprawach nie uregulowanych w tym dziale /por. art. 211 Kpa/ nakazywały rozpoznanie skargi według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. Z kolei w myśl art. 165 par. 1 Kpc terminy oblicza się według przepisów prawa cywilnego a wynikająca z rewizji nadzwyczajnej kwestia obliczenia końcowego dnia upływu terminu unormowane jest w art. 115 Kodeksu cywilnego. Stosownie do tego przepisu jeżeli koniec terminu do wykonania czynności przypada na dzień uznany ustawowo za wolny od pracy, termin upływa dnia następnego. Interpretacja zawartego w art. 115 Kc zwrotu: "dzień uznany ustawowo za wolny od pracy" powinna - jak to zasadnie uważa rewidujący - uwzględniać analizę podobnych regulacji w obszarze procedury administracyjnej i karnej.

Przepis art. 57 par. 4 Kpa stanowi, że "jeżeli koniec terminu przypada na dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się najbliższy następny dzień powszedni". Art. 108 par. 3 Kpk w sposób zbliżony do innych procedur określał, że "jeżeli koniec terminu przypada na dzień uznany przez ustawę za dzień wolny od pracy, czynność można wykonać następnego dnia".

W dacie wniesienia skargi do sądu administracyjnego przez Stocznię obowiązywało wydane na podstawie obowiązującego wówczas art. 150 Kodeksu pracy rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 1988 r. w sprawie czasu pracy w zakładach pracy /t.j. Dz.U. 1991 nr 117 poz. 511 ze zm./, które w par. 1 ust. 3 upoważniło Ministra Pracy i Polityki Socjalnej do określenia terminów dodatkowych dni wolnych od pracy. Zarządzeniem Ministra z dnia 20 grudnia 1994 r. w sprawie terminów udzielania dodatkowych dni wolnych od pracy w 1995 r. /M.P. nr 68 poz. 603/ wyznaczony został w 1995 r. jako dodatkowy dzień wolny od pracy m.in. dzień 5 sierpnia.

W uchwałach Sądu Najwyższego z dnia 17 grudnia 1987 r., III CZP 81/87 /OSNCP 1989 z. 5 poz. 73/ oraz z dnia 29 grudnia 1987 r

. VI KZP 35/87 /OSNKW 1988 z. 3-4 poz. 20/, wyrażono stanowisko, że dodatkowe dni wolne od pracy, wprowadzone na zasadach i w trybie przewidzianego w przepisach wykonawczych, na podstawie art. 150 Kp nie są w rozumieniu art. 165 par. 1 Kpc i art. 108 par. 3 Kpk w związku z art. 115 Kc ustawowo uznanymi za wolne od pracy, ponieważ nie maja charakteru powszechnego obejmując tylko pracowników uspołecznionych zakładów pracy. Jednak późniejsze zmiany tej regulacji wprowadziły dodatkowe dni wolne od pracy dla pracowników wszystkich zakładów pracy. Przepisy o dodatkowych dniach wolnych od pracy w 1995 r. miały już charakter powszechnie obowiązujący w związku z tym utracił znaczenie argument dotyczący nieustawowego źródła warunków wprowadzenia dodatkowych dni wolnych od pracy na podstawie art. 150 Kp. Pozwala to zatem uznać, że tzw. "wolne soboty" są dniami ustawowo wolnymi od pracy i tym samym odpowiadają wymaganiom art. 115 Kc w związku z art. 165 par. 1 Kpc. Takie też stanowisko zostało wyrażone w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 20 września 1996 r. I KZP 20/96 /OSNKW 1996 z. 11-12 poz. 80/.

W myśl tej uchwały "dodatkowe dni wolne od pracy, wyznaczone zarządzeniem Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 8 grudnia 1995 r. o sprawie określenia terminów dodatkowych dni wolnych od pracy w 1996 r. /M.P. nr 69 poz. 702/ są dniami uznanymi przez ustawę za dni wolne od pracy w rozumieniu art. 108 par. 3 Kpk". Z uwagi na to, że zarówno przepisy o postępowaniu cywilnym, karnym i administracyjnym w omawianej kwestii spełniają takie same cele i funkcje gwarancyjne w obowiązującym systemie prawnym, nie byłaby prawnie uzasadniona odmienna wykładnia i stosowanie w istocie takich samych przepisów art. 165 par. 1 Kpc w związku z art. 115 Kc, art. 57 par. 4 Kpa i art. 108 par. 3 Kpk, w każdej z tych procedur z innymi skutkami procesowymi. Ratio legis wymienionych przepisów postępowania polega na zagwarantowaniu stronom możliwości dokonywania czynności procesowych w terminie określonym ustawowo Sąd Najwyższy w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela poglądy i argumentację składu orzekającego w wymienionej sprawie I KZP 20/96. Przyjęcie, że "wolna sobota" nie stwarza podstawy do zastosowania zasady z art. 115 Kc oznaczałoby w istocie, że: z powodów procesowych strona będąca zakładem pracy nie może korzystać z tej "wolnej soboty". Ponadto należy mieć na uwadze określoną sytuację faktyczną, wynikającą na tle takich wolnych dni od pracy, podczas których w zasadzie nie funkcjonują - poza dyżurującymi - urzędy pocztowe co powoduje co najmniej poważne trudności w dostępie do tych urzędów pocztowych.

Powstałaby niezrozumiała sprzeczność między opartym na podstawie ustawowej udzieleniu ogółu zatrudnionym dodatkowych dni wolnych od pracy przy jednoczesnym odmawianiu przez organy procesowe uznania tych dni za wolne w rozumieniu przepisów o zachowaniu terminów do dokonania czynności procesowych. Mając to na uwadze Sąd Najwyższy uznał, że jeżeli koniec terminu do dokonania czynności procesowej przypada na dzień uznany ustawowo za wolny od pracy, w tym powszechnie obowiązujący dodatkowy dzień wolny od pracy, wprowadzony w okresie obowiązywania art. 150 Kp oraz wydanych na jego podstawie przepisów par. 1 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 1988 r. w sprawie czasu pracy w zakładach pracy /t.j. Dz.U. 1991 nr 117 poz. 511 ze zm./ i par. 1 zarządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 20 grudnia 1994 r. w sprawie terminów udzielania dodatkowych dni wolnych od pracy w 1995 r. /M.P. nr 68 poz. 603/, to za ostatni dzień terminu należy uważać najbliższy dzień powszedni.

W świetle powyższych wywodów okazuje się, że rewizja nadzwyczajna jest uzasadniona, gdyż zaskarżone orzeczenie rażąco narusza powyższe przepisy prawa i wskazane w zarzutach rewizji nadzwyczajnej. Dlatego Sąd Najwyższy na zasadzie art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw /Dz.U. nr 43 poz. 189/ w związku z art. 393[15] Kpc orzekł, jak w sentencji.