Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 31 marca 1998 r., III SA 1386/96

Teza

Porozumienie banku oraz jednostki organizacyjnej służby zdrowia, na podstawie którego bank przekazuje tej jednostce corocznie określone środki finansowe na kupno sprzętu medycznego lub naukowego, zaś jednostka ta zobowiązuje się zapewnić pracownikom banku oraz ich rodzinom opiekę lekarską - nie jest umową darowizny, o której mowa w art. 888 par. 1 Kc.

Sentencja

1. oddala skargę w przedmiocie wysokości podatku dochodowego od osób prawnych.

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzję z 23 sierpnia 1996 r. Izba Skarbowa na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa i art. 18 pkt 1 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych /Dz.U. 1993 nr 106 poz. 482 ze zm./ utrzymała w mocy decyzję II Urzędu Skarbowego w W. z 5 stycznia 1996 r., określającą Bankowi R. SA w W. podatek dochodowy od osób prawnych za 1993 r. w kwocie 28.291.087 zł /po denominacji/, Izba Skarbowa stwierdziła, iż Urząd Skarbowy zasadnie przyjął, że dokonana przez odwołujący Bank wpłata w wysokości 44202,39 zł na rzecz Kliniki Akademii Medycznej w W. nie jest darowizną i nie podlega odliczeniu od dochodu w 1993 r. Umowa darowizny, stosownie do art. 888 Kc, jest to taka umowa, w której darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku. Natomiast z treści par. 1 porozumienia z 31 października 1991 r., zawartego pomiędzy Bankiem a Kliniką P. Akademii Medycznej zawartego na czas nieokreślony - Klinika zobowiązała się zapewnić pracownikom Banku oraz członkom ich rodzin opiekę medyczną w pełnym zakresie, natomiast Bank zobowiązał się - zgodnie z par. 3 porozumienia - do przeznaczenia corocznie kwoty 20000 USD na sfinansowanie zakupów sprzętu medycznego lub naukowego dla Kliniki oraz prenumeraty czasopism zagranicznych za 400 USD rocznie, Zdaniem Izby Skarbowej, powyższe porozumienie nie może być traktowane jako darowizna, o której mowa w art. 888-902 Kc, tym samym zobowiązanie Kliniki określone w par. 1 nie może być traktowane jako polecenie w rozumieniu art. 893 Kc.

Zobowiązanie się Kliniki do przyjmowania przez lekarzy Kliniki przez 2 godziny tygodniowo lub w nagłych przypadkach w każdej porze pracowników Banku i członków ich rodzin świadczy o ekwiwalentności świadczeń, Tryb korzystania z usług Kliniki, przewidziany w porozumieniu, odbiega od ogólnie obowiązujących zasad funkcjonowania państwowej służby zdrowia.

W skardze Bank R. SA wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sad Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzut skargi dotyczy rozbieżności stanowisk organów podatkowych i skarżącej Spółki co do rozumienia dokonanej przez Spółkę transakcji zwanej "porozumieniem". Według Banku R. SA zawarte 31 października 1991 r. z Kliniką Akademii Medycznej porozumienie jest darowizną w rozumieniu przepisów Kc, natomiast według organów skarżących jest to umowa ekwiwalentna, na podstawie której Klinika P. AM w W. za określone w porozumieniu roczne kwoty pieniędzy zobowiązała się do świadczenia usług medycznych. Otóż, w myśl art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych /Dz.U. 1993 nr 106 poz. 482 ze zm./ podstawę opodatkowania, z zastrzeżeniem art. 21 i art. 22, stanowi dochód ustalony zgodnie z art. 7, po odliczeniu darowizn na cele, m.in. ochrony zdrowia i pomocy społecznej. Przez umowę darowizny natomiast, stosownie do art. 888 par. 1 Kc, darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku. Świadczenie darczyńcy jest bezpłatne wtedy, gdy druga strona umowy nie zobowiązuje się do jakiegokolwiek świadczenia w zamian za uczynioną darowiznę.

Nieodpłatność ta oznacza, że darczyńca nie może uzyskać jakiegokolwiek ekwiwalentu ani w chwili dokonania darowizny, ani też w przyszłości. Jest konieczne, aby strony traktowały świadczenie subiektywnie jako nieodpłatne, Darowizna połączona z poleceniem /art. 893-895 Kc/ nie jest pozbawiona cech bezpłatności. Jednakże polecenie nigdy nie może wiązać się z uprawnieniami wierzycielskimi. Odnosi się to także do sytuacji, w której obdarowany obowiązany jest podjąć oznaczone działanie w stosunku do osoby trzeciej /Kodeks cywilny Z komentarzem pod redakcją Jana Winiarza, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1980, str. 803/.

W niniejszej sprawie jest rzeczą ewidentną, że strony porozumienia /a nie umowy darowizny/ zobowiązały się do określonego działania. Bank - do przeznaczenia rocznie określonych kwot, zaś Klinika zobowiązała się do zapewnienia opieki medycznej pracownikom Banku i ich rodzinom oraz do zapewnienia w uzasadnionych przypadkach separatki o wysokim standardzie dla pracowników Banku. Stąd też należy uznać za trafny wniosek organów podatkowych, iż łącząca strony umowa rodzi zobowiązanie po obu stronach, a więc nie jest to umowa darowizny.

Prawidłowość powyższej oceny potwierdza par. 8 porozumienia, w którym Klinika zobowiązuje się do składania pisemnych informacji z zakresu świadczeń medycznych wynikających z porozumienia do 31 stycznia - za rok ubiegły, oraz par. 10 tegoż porozumienia, umożliwiający każdej ze stron rozwiązanie niniejszego porozumienia,

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa i na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/ należało orzec jak w sentencji.