Uzasadnienie
Dziesięcioma decyzjami z dnia 27 lipca 1998 r. Inspektora UKS w R. określono podatek od towarów i usług za poszczególne miesiące 1995 r. w odniesieniu do Spółdzielni Transportu Wiejskiego w S. Od tychże decyzji nie wniesiono odwołań, wobec czego stały się one ostateczne.
Wnioskiem datowanym 14 grudnia 1998 r. Spółdzielnia wniosła o wznowienie postępowania w sprawie tych decyzji /a także decyzji dotyczących podatku VAT za 1996 r. oraz podatków dochodowych od osób prawnych za 1995 i 1996 r./.
Do wniosku Spółdzielni dotyczącego podatku VAT za 1995 r. Inspektor UKS Danuta K. odniosła się w ten sposób, że decyzją z dnia 22 lutego 1999 r. (...) odmówiła wznowienia postępowania ze stwierdzeniem, iż strona nie zachowała terminu określonego w art. 148 par. 1 Kpa a nadto zgłoszone przez stronę nowe okoliczności faktyczne dotyczyć mogą jedynie roku podatkowego 1996.
Inspektor UKS postanowieniem z dnia 22 lutego 1999 r. (...) odmówiła wstrzymania wykonania decyzji ostatecznych w przedmiocie podatku od towarów i usług za 1995 r.
Spółdzielnia nie pogodziła się z rozstrzygnięciami Inspektora UKS i wniosła środki zaskarżenia zarówno od decyzji jak i postanowienia.
Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej decyzją z dnia 8 czerwca 1999 r. nie uwzględnił odwołania i utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W tejże decyzji GIKS stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie nie ma zastosowania art. 240 par. 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej albowiem do wznowienia postępowania w myśl art. 26 ust. 3 ustawy o kontroli skarbowej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, a nie Ordynacji.
Generalny Inspektor stwierdził następnie, iż skoro powołane przez Spółdzielnię oświadczenia dwu pracowników mogące stanowić podstawy do rozważań w zakresie zaistnienia nowych okoliczności faktycznych i nowych dowodów, zostały sporządzone w okresach 17 i 20 listopada 1998r, to wniosek strony o wznowienie postępowania winien być złożony najpóźniej do 20 grudnia 1998 r. Jeżeli zaś z wnioskiem tym zwrócono się do Izby Skarbowej w Krośnie dopiero w dniu 30 grudnia 1998 r., to ów wniosek został złożony z przekroczeniem terminu z art. 148 par. 1 Kpa, co skutkuje koniecznością odmowy wznowienia postępowania.
Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej postanowieniem z dnia 8 czerwca 1999 r. utrzymał również w mocy postanowienie Inspektora UKS w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania owych decyzji ostatecznych wywodząc, iż brak przesłanek do wznowienia postępowania, skutkował niejako automatycznie odmową wstrzymania wykonalności tychże decyzji.
Oba rozstrzygnięcia Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej zaskarżone zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskami o uchylenie tychże rozstrzygnięć.
W obu skargach Spółdzielnia wywodziła, iż oba organy kontroli skarbowej nie wykonały żadnych czynności mogących wyjaśnić sprawę rzeczywistego obrotu węglem z udziałem strony na przestrzeni 1995 r. Tymczasem Spółdzielnia wskazała jaki podmiot gospodarczy sprowadzał węgiel, za który ją niesłusznie obciążono.
Spółdzielnia poinformowała przy tym, iż na skutek złożonego przez nią zawiadomienia organów ścigania podjęte, zostały czynności kontrolno-podatkowe w s.c. "A." dla ustalenia, że sporny węgiel sprowadzała ta właśnie spółka.
W skardze podniesiony został także zarzut naruszenia przepisów postępowania. Spółdzielnia wywodziła bowiem, że bezzasadnie przyjęto twierdzenie o spóźnionym wniosku o wznowienie postępowania. Skarżąca dysponuje dowodem nadania listu poleconego z dnia 14 grudnia 1998 r. zawierającego wniosek o wznowienie postępowania. W tej sytuacji powoływanie się organu na datę prezentaty wpływu pisma do Izby Skarbowej nie może mieć decydującego znaczenia na odmowę wznowienia postępowania z powodu uchybienia terminu z art. 148 par. 1 Kpa.
W odpowiedzi na skargi GIKS wniósł o ich oddalenie wywodząc, że zebrane w sprawie materiały wskazywały i nadal wskazują, iż wprawdzie Spółdzielnia nadała list polecony w dniu 14 grudnia 1998 r., ale zawierał on odwołanie Spółdzielni z dnia 9 grudnia 1998 r. dotyczące postępowania egzekucyjnego.
W piśmie procesowym z dnia 8 maja 2000 r. Spółdzielnia podjęła polemikę z treścią odpowiedzi na skargę zarówno w kwestiach dotrzymania terminu jak i kwestiach braku merytorycznego stanowiska organu w sprawie zaofiarowanych przez stronę dowodów przemawiających za zasadnością żądania.
Spółdzielnia załączyła ponadto odpisy dwu decyzji Ministra Finansów z dnia 30 grudnia 1999 r. dotyczące uchyleń decyzji Izby Skarbowej w R. z dnia 11 marca 1999 r. w sprawie odmowy wznowienia postępowań zakończonych ostatecznymi decyzjami Izby Skarbowej w K. z dnia 27 listopada 1998 r. w sprawach wymiaru podatku dochodowego za lata 1995 i 1996.
W tymże piśmie procesowym Spółdzielnia wywodziła, iż Minister Finansów powołał w swoich decyzjach odmienną argumentację w kwestii zachowania terminu do wznowienia postępowania. Toteż zdaniem skarżącej nie powinno być dwóch różnych rozstrzygnięć organów administracyjnych w tej samej sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Obie skargi należało uznać za usprawiedliwione, lecz z innych przyczyn niż wskazane przez skarżącą.
Zarówno bowiem Inspektor Kontroli Skarbowej w swej decyzji pierwszoinstancyjnej jak i Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej przyjęli, iż ustawa z dnia 28 września 1991r o kontroli skarbowej /Dz.U. nr 100 poz. 442/ w brzmieniu obowiązującym w chwili podjęcia spornych rozstrzygnięć obligowała ich do stosowania w pełnym zakresie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego odnoszących się do instytucji wznowienia postępowania. Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej powołał się w szczególności na przepis art. 26 ust. 3 ustawy ustrojowej dla organów kontroli skarbowej.
To zapatrywanie nie jest uzasadnione, albowiem cytowany wyżej przepis dotyczy jedynie właściwości rzeczowej organów kontroli w sprawach dotyczących wznowienia postępowania.
Zdaniem Sądu ustęp 3 art. 26 zdanie ostatnie, nie może być interpretowany w oderwaniu od całości przepisów zawartych w art. 26 ustawy o kontroli skarbowej.
Przepis ten określa tryb i termin wnoszenia odwołań od decyzji, o których mowa w art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy /art. 26 ust. 2/ oraz określa organy właściwe do rozpatrzenia odwołań w zależności od tego, gdzie jest zatrudniony inspektor kontroli wydający decyzję wyżej wspomnianą.
W art. 26 ust. 3 przesądzona natomiast została właściwość Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej jako jedynie właściwego do uchylenia, zmiany lub stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej inspektora niezależnie od miejsca jego zatrudnienia. Chodzi oczywiście w tym wypadku o właściwość organu do podejmowania rozstrzygnięć w nadzwyczajnych trybach wzruszania decyzji.
W zdaniu ostatnim art. 26 ust. 3 stwierdzono zaś, że do wznowienia postępowania stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, co oznacza, iż chodzi o organy wymienione w art. 150 Kpa.
W postępowaniu podatkowym tych organów jest kilka w zależności przede wszystkim od tego który z nich wydał decyzję w ostatniej instancji /art. 150 par. 1 Kpa/, a także w zależności od tego czy przyczyną wznowienia postępowania jest działalność organu, który wydał decyzję w ostatniej instancji /art. 150 par. 2 Kpa/.
Tak więc wśród organów właściwych do podejmowania rozstrzygnięć w sprawach o wznowienie postępowania /postanowień i decyzji/ można wymienić: inspektora zatrudnionego w urzędzie kontroli skarbowej, inspektora zatrudnionego w Ministerstwie Finansów, Izbę Skarbową, Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej, Ministra Finansów.
W związku z wejściem w życie ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się do spraw uregulowanych w tejże Ordynacji /z wyjątkiem przepisów działów IV, V, VII i VIII/.
Stanowi o tym art. 307 Ordynacji jako przepis dotyczący zmian w przepisach obowiązujących w części dotyczącej Kpa.
Skoro więc instytucja wznowienia postępowania podatkowego uregulowana została w rozdziale 17 Ordynacji podatkowej w pełnym zakresie dotyczącym rozwiązań materialnoprawnych i proceduralnych, to organy kontroli skarbowej muszą się stosować do przyjętych rozwiązań w tejże Ordynacji.
Podkreślenia wymaga, że przepisy Ordynacji podatkowej nie ograniczają w czasie uprawnienia do złożenia podania o wznowienie postępowania.
Jedyny wyjątek w tym zakresie przewidziany został w art. 242 par. 1, który stanowi, że podanie o wznowienie postępowania w przypadku, gdy strona nie brała udziału bez swej winy w postępowaniu, powinno być złożone w terminie jednego miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji.
Fakt dochowania tego terminu powinien zostać wykazany przez stronę w złożonym przez nią wniosku o wznowienie postępowania.
W rozpatrywanej sprawie chodzi natomiast o przesłanki wznowienia postępowania wymienione w art. 240 par. 1 pkt 5 Ordynacji, a zatem wniosek w tym względzie nie podlega czasowym ograniczeniom.
Reasumując powyższe stwierdzić należało, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego obowiązują na gruncie ustawy o kontroli skarbowej jedynie w szczególnym zakresie, gdy chodzi o treść art. 26 ust. 3 tej ustawy i dotyczą wyłącznie właściwości rzeczowej i miejscowej organów kontroli skarbowej.
Treść tego przepisu nie koliduje z zapisami art. 244 Ordynacji podatkowej, albowiem artykuł ten stanowi niemal dosłowny odpowiednik art. 150 Kpa.
Mając zatem powyższe na uwadze Sąd stwierdził, iż decyzja Ministra Finansów oraz poprzedzająca ją decyzja Inspektora Kontroli Skarbowej dotknięte są wadami dotyczącymi naruszeń prawa procesowego mającymi istotny wpływ na wynik sprawy.
Zatem na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 oraz na podstawie art. 29 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ obie te decyzje podlegały uchyleniu, co przyczyni się do końcowego załatwienia sprawy.
Powyższe podstawy prawne mają także zastosowanie do postanowień wyżej wymienionych organów w kwestii odmowy wstrzymania wykonania decyzji ostatecznych, o których wzruszenie zabiega strona skarżąca.
W kwestii kosztów postępowania sądowego orzeczono po myśli art. 55 ust. 1 ustawy o NSA.