Uzasadnienie
Inspektor kontroli skarbowej przeprowadził w spółce akcyjnej kontrolę w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych za 1995 r. W trakcie kontroli inspektor ustalił, że Spółka dopuściła się szeregu nieprawidłowości.
Inspektor zarzucił podatnikowi, że niezasadnie potraktował dochód ze sprzedaży na Giełdzie Papierów Wartościowych akcji B. jako dochód zwolniony od podatku na mocy art. 37 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Zdaniem inspektora z niniejszego przepisu wynika, że zwolnione z podatku dochodowego są dochody ze sprzedaży akcji, gdy spełnione zostały dwa warunki łącznie: 1/ akcje dopuszczone zostały do publicznego obrotu, 2/ akcje nabyte zostały na giełdzie. Akcje sprzedane przez spółkę spełniały jedynie pierwszy z tych warunków W postępowaniu kontrolnym spółka żądała ponadto od inspektora, aby ten uwzględnił w decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w CIT za 1995 r. dwie rezerwy utworzone na wierzytelności nieściągalne, które nie zostały przez spółkę uwzględnione jako koszty uzyskania przychodu w złożonej deklaracji rocznej CIT-8. Wierzytelności te były bowiem potwierdzone wyrokami sądów, co zdaniem spółki uzasadniało zaliczenie rezerw na pokrycie tych wierzytelności do kosztów uzyskania przychodów, stosownie do art. 16 ust. 1 pkt 26 w zw. z art. 16 ust. 2a ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Inspektor odmówił uwzględnienia rezerw na niniejsze wierzytelności jako kosztów w 1995 r.
Ustalił, że w 1995 r. nie została wszczęta egzekucja tych wierzytelności.
Izba skarbowa uchyliła decyzję inspektora w części. Zgodziła się jednak ze stanowiskiem inspektora w zakresie powyżej opisanych zarzutów wobec spółki.
W skardze do NSA spółka zarzuciła organom skarbowym naruszenie m.in. art. 37 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, poprzez przyjęcie, że do zastosowania zwolnienia dochodu ze sprzedaży akcji niezbędne jest, aby akcje te były dopuszczone do publicznego obrotu i jednocześnie zostały nabyte na GPW. Zdaniem spółki z brzmienia tego przepisu wynika, że wystarczy spełnienie jednego z tych warunków, aby zastosować zwolnienie z podatku tego dochodu. Spółka wskazała, że w przepisie art. 37 ust. 1 pkt 4 warunki te oddzielono przecinkiem, co oznacza, że stanowią dwie odrębne przesłanki do zastosowania zwolnienia.
NSA uchylił decyzję izby skarbowej uwzględniając zarzuty skargi odnośnie zwolnienia z podatku dochodów ze sprzedaży akcji. Zdaniem składu orzekającego w art. 37 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych w brzmieniu obowiązującym w 1995 r. mowa jest o dwóch zwolnieniach dotyczących dochodu ze sprzedaży akcji. Pierwsze z nich dotyczy sprzedaży akcji dopuszczonych do publicznego obrotu, natomiast drugie dotyczy akcji nabytych na GPW. Na takie rozumienie tego przepisu wskazuje wykładnia językowa. Mowa jest w nim o "akcjach dopuszczonych do obrotu publicznego, nabytych na giełdzie papierów wartościowych". Użycie w niniejszym przepisie przecinka przesądza o tym, że warunki te należy rozpatrywać rozdzielnie. Jeżeli ustawodawca pragnąłby, aby dochody ze sprzedaży akcji zwolnione były w sytuacji spełnienia obydwu wspomnianych warunków, posłużyłby się spójnikiem "i".
NSA stanął na stanowisku, że spółka nie mogła zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów 1995 r. rezerw na pokrycie wierzytelności, których wierzytelność została uprawdopodobniona. Skład orzekający wskazał na brzmienie art. 16 ust. 2a pkt 1 lit. "c". Zgodnie z tym przepisem nieściągalność wierzytelności uznaje się za uprawdopodobnioną jeżeli wierzytelność została potwierdzona prawomocnym orzeczeniem sądu i skierowana na drogę postępowania egzekucyjnego. Użycie w tym przypadku spójnika "i" powoduje, że aby zaliczyć takie rezerwy do kosztów uzyskania przychodu niezbędne jest spełnienie obydwu wymienionych w tym przepisie przesłanek. Natomiast skarżąca Spółka skierowała przedmiotowe wierzytelności na drogę egzekucji sądowej dopiero w 2000 r.