Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 22 grudnia 2000 r., III SA 3191/99

Sprawa

sprawy ze skargi Pawła N. na decyzję Ministra Finansów z dnia 11 listopada 1999 r. (...) w przedmiocie uchylenia decyzji o podatku dochodowym od osób fizycznych - skargę oddala.

Teza

Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy podatkowej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością procesową enumeratywnie wymienioną w art. 240 par. 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Jednakże instytucja ta podlega pewnym ograniczeniom. Jednym z nich jest upływ czasu o czym mowa w art. 245 par. 2 tej ustawy. Zgodnie z jego treścią organ podatkowy odmówi uchylenia decyzji w całości lub w części również wówczas, gdy nie mógłby wydać nowej decyzji z uwagi na upływ terminów przewidzianych w art. 68 lub w art. 70.

Oznacza to, że chodzi tu o takie sytuacje, w których istniały podstawy do wznowienia postępowania i nawet poprzednia decyzja mogłaby być dotknięta wadą, to jednak upływ czasu sanuje wady decyzji. A więc upływ czasu pomimo wszczęcia postępowania w terminie, uniemożliwia uchylenie decyzji we wznowieniowym postępowaniu.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny

Uzasadnienie

Urząd Skarbowy P.-W. decyzją z dnia 18 listopada 1996 r. (...) określił Danucie i Pawłowi N. podatek dochodowy za 1992 r. w wysokości 9.220,40zł /po denominacji/. Decyzją z dnia 25 lutego 1998 r. (...) organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Urzędu Skarbowego. Od wymienionej decyzji podatnik złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu, który postanowieniem I SA/Po 786/98 z dnia 18 czerwca 1998 r. umorzył postępowanie przed NSA z powodu cofnięcia przez skarżącego skargi.

W dniu 5 maja 1998 r. Paweł N. złożył wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną Izby Skarbowej w P. z dnia 25 lutego 1997 r. (...). Izba Skarbowa w P. z dnia 10 sierpnia 1998 r. (...) odmówiła wznowienia postępowania w zakresie objętym wnioskiem podatnika. Po rozpatrzeniu odwołania od wymienionej decyzji Izby Skarbowej w P. Minister Finansów decyzją z dnia 30 listopada 1998 r. (...) uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia z powodu naruszenia zasad postępowania podatkowego. W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania podatkowego decyzją z dnia 11 lutego 1999 r. (...) Izba Skarbowa w P. odmówiła uchylenia decyzji Izby Skarbowej w P. z dnia 25 maja 1998 r. (...) wskazując na art. 245 par. 2 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu Izba podała, iż zgodnie z treścią art. 245 par. 2 ustawy Ordynacja podatkowa organ podatkowy w przypadku wznowienia postępowania odmówi uchylenia decyzji jeżeli nie mógłby wydać nowej decyzji z uwagi na wpływ terminów przewidzianych w art. 68 lub art. 70 tej ustawy. Zdaniem Izby Skarbowej w sprawie niniejszej z dniem 1.01.1999 r. przedawnieniu uległo zobowiązanie podatkowe za 1992 r. Nie miało również miejsca przerwanie biegu przedawnienia o którym mowa w art. 70 par. 2-5 ustawy Ordynacja podatkowa.

Minister Finansów decyzją zaskarżoną do Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10.11.1999 r. (...) utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Podtrzymując dotychczasowe stanowisko Izby Skarbowej, organ odwoławczy dodał, że Urząd Skarbowy wszczął postępowanie egzekucyjne w dniu 3.04.1998 r., jednakże w dniu 20.04.1998 r. z uwagi na uregulowanie zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1992 r. wierzyciel wycofał wniosek egzekucyjny co w konsekwencji było podstawą do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Ponadto Minister stwierdził, iż Urząd Skarbowy postanowieniem z dnia 5.05.1998 r. oddalił zarzuty podatnika na postępowanie egzekucyjne, z uwagi na umorzenie postępowania egzekucyjnego.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący podtrzymując zarzuty odwołania wniósł o uchylenie wymienionej decyzji Ministra Finansów. Zarzucił naruszenie art. 245 par. 2 ustawy Ordynacja podatkowa, bowiem w dacie wydania decyzji nie wystąpiło przedawnienie zobowiązania podatkowego, gdyż nastąpiło wszczęcie postępowania egzekucyjnego co nie jest kwestionowane przez organy podatkowe, które następnie zostało umorzone a postanowienie w tej sprawie nie zostało podatnikowi doręczone. Ponadto zdaniem skarżącego niedopuszczalna jest taka wykładnia art. 245 par. 2 ustawy, iż we wznowionym postępowaniu odmowa uchylenia decyzji na skutek przedawnienia zobowiązania podatkowego może nastąpić także w sytuacji, gdy w wyniku weryfikacji decyzji określającej zobowiązanie podatkowe miałaby powstać dla podatnika nadpłata.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 22 ust. 2 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ decyzja podlega uchyleniu jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy. Oceniając rozstrzygnięcie organów podatkowych nie można zarzucić aby naruszało prawo. Stan faktyczny sprawy jest przez strony niekwestionowany a istota sporu sprowadza się do ustalenia, czy w rozstrzyganej sprawie miała miejsce przerwa biegu przedawnienia. Należy wspomnieć, iż wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy podatkowej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością procesową enumeratywnie wymienioną w art. 240 par. 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Jednakże instytucja ta podlega pewnym ograniczeniom. Jednym z nich jest upływ czasu o czym mowa w art. 245 par. 2 tej ustawy. Zgodnie z jego treścią organ podatkowy odmówi uchylenia decyzji w całości lub w części również wówczas, gdy nie mógłby wydać nowej decyzji z uwagi na upływ terminów przewidzianych w art. 68 lub w art.

70. Oznacza to, że chodzi tu o takie sytuacje, w których istniały podstawy do wznowienia postępowania i nawet poprzednia decyzja mogłaby być dotknięta wadą, to jednak upływ czasu sanuje wady decyzji. A więc upływ czasu pomimo wszczęcia postępowania w terminie, uniemożliwia uchylenie decyzji we wznowieniowym postępowaniu. A zatem mając na uwadze powyższe należy sięgnąć do treści art. 70 par. 3 ustawy Ordynacja podatkowa, zgodnie z którym bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek pierwszej czynności egzekucyjnej, o której podatnik został powiadomiony. Za taką czynność w rozumieniu tego przepisu nie możne być uznany moment wszczęcia postępowania egzekucyjnego tj. moment doręczenia tytułu wykonawczego organowi egzekucyjnemu.

W myśl art. 29 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161 ze zm./ organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej przez co należy rozumieć obowiązek organu badania przesłanek wszczęcia egzekucji. Z kolei art. 59 par. 2 w zw. z art. 59 par. 1 pkt 1 cytowanej wyżej ustawy obliguje organ do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w przypadku jeżeli obowiązek został przed wszczęciem postępowania wykonany.

A więc w sprawie niniejszej nie nastąpiła przerwa biegu przedawnienia, o której mowa w wymienionym art. 70 par. 3 ustawy, bowiem wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie jest czynnością egzekucyjną. Ustawodawca nie precyzuje w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161 ze zm./ użytego pojęcia "czynności egzekucyjnych". Należy więc przyjąć, że chodzi tu o rozumienie czynności egzekucyjnych, w ramach postępowania egzekucyjnego. Oznacza to, że w tym postępowaniu są jeszcze inne czynności, których nie można zaliczyć do czynności egzekucyjnych powodujących przerwę biegu terminu przedawnienia. W związku z tym w ocenie Sądu przez czynności egzekucyjne należy rozumieć czynności bezpośrednio zmierzające do wykonania przez organ egzekucyjny lub egzekutora /art. 32 ustawy/ obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a do takich nie można zaliczyć postanowienia o wszczęciu postępowania.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy o NSA.