Uzasadnienie
1 III SA 529/03
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 31 stycznia 2003r. Izba Skarbowa w O., utrzymała w mocy postanowienie Urzędu Skarbowego w O. z dnia 31 października 2002r. Nr "[...]" w sprawie zaliczenia wpłaty z dnia 1 października 2002r. w kwocie 70.000 zł na poczet zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym za 1999r. od dochodu nie znajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu oraz odsetek za zwłokę.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w dniu 15 maja 2002r. Urząd Skarbowy w O. wydał dwie decyzje, którymi ustalił odpowiednio: K. S. i J. S. zryczałtowany podatek za 1999r. od dochodu z nieujawnionych źródeł przychodów w kwocie po 40.179,80 zł. Ustalony podatek należało wpłacić na konto Urzędu Skarbowego w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji - w niniejszej sprawie od 20 maja 2002r.. Zgodnie bowiem z art.47 §1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. nr 137, poz.926 ze zm.) termin płatności podatku wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego. W dniu 1 czerwca 2002r. K. S. i J. S. wnieśli od opisanych decyzji ustalających odwołania, które zawierały również wniosek o wstrzymanie ich wykonania. Postanowieniami z dnia 21 czerwca 2002r. Urząd Skarbowy odmówił wstrzymania wykonania przedmiotowych decyzji. Po rozpatrzeniu odwołań Izba Skarbowa w O., decyzjami z dnia 4 września 2002r.: utrzymała w mocy decyzję dotyczącą K. S. oraz uchyliła w całości decyzję organu pierwszej instancji dotyczącą J. S. i ustaliła zryczałtowany podatek dochodowy za 1999r. w kwocie 39.654,70 zł od dochodu nie znajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu. W dniu 1 października 2002r. podatnicy wpłacili kwotę 70.000 zł na poczet podatków ustalonych ww. decyzjami.
Powołując się na art.51 §1, art.53 §1 i art.55 §1 Ordynacji podatkowej, Izba zauważyła, iż podatek nie zapłacony w terminie jest zaległością, od której naliczane są odsetki za zwłokę, wpłacane bez wezwania organu podatkowego.
Organ odwoławczy podniósł, iż w niniejszej sprawie odsetki naliczone były za okres od dnia 4 czerwca 2002r., tj. od 15-stego dnia od doręczenia decyzji, do dnia 1 października 2002r.,tj. do dnia wpłaty. Zgodnie z art.55 §2 Ordynacji wpłata dokonana 1 października 2002r. zaliczona została proporcjonalnie na poczet kwoty zaległości podatkowej oraz kwoty odsetek za zwłokę.
W skardze J. S. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zaliczenie dokonanej wpłaty w kwocie 70.000 zł w całości na poczet zobowiązania podatkowego. Argumentując skargę podkreślił, że Izba Skarbowa zaliczyła wpłatę na poczet odsetek za zwłokę za okres poprzedzający wydanie decyzji, czyli za okres, w którym zobowiązanie podatkowe nie było zaległością. Przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy (przed 4 września 2002r.), zdaniem skarżącego, to zobowiązanie, a tym bardziej zaległość, nie istniało, gdyż Izba w całości uchyliła decyzję wymiarową Urzędu Skarbowego i ustaliła zobowiązanie we własnym zakresie.
Izba Skarbowa podtrzymała w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniosła o oddalenie skargi. Nie zgodziła się za stanowiskiem skarżącego co do charakteru i konsekwencji swoich decyzji z dnia 4 września 2002r., stwierdzając że były to decyzje reformatoryjne, co oznacza, że ustalenie zobowiązania podatkowego nastąpiło w decyzjach organu pierwszej instancji z dnia 15 maja 2002r., wydanych na podstawie art. 30 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym os osób fizycznych (tekst jedn.: Dz.U. z 1993r. Nr 90, poz.413 ze zm.). Zobowiązanie powstało z chwilą doręczenia decyzji Urzędu Skarbowego, bowiem miały one charakter konstytutywny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie niezależnie od jej granic (art.134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 150, poz. 1270, zwana dalej jako p.p.s.a.).
Wyrokami z dnia 3 czerwca 2004r sygn. akt "[...]" oraz "[...]" Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił decyzje Izby Skarbowej w O. z dnia 4 września 2002r. ustalające odpowiednio: J. S. i K. S. zobowiązanie w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999r. z tytułu nieujawnionych źródeł. Decyzje te były podstawą wydania postanowienia będącego przedmiotem skargi w rozpoznanej sprawie. Wobec utraty bytu prawnego tychże decyzji brak jest podstaw prawnych do istnienie zaskarżonego postanowienia.
Obowiązek zapłaty odsetek za zwłokę związany jest bowiem wyłącznie z faktem niezapłacenia zobowiązania podatkowego w terminie. Odsetki za zwłokę przede wszystkim pełnią funkcję kompensacyjną, są formą odpłatności za to, że budżet państwa nie otrzymał w terminie należnych mu środków pieniężnych. Naliczanie odsetek jest następstwem zachowania podatnika, który w terminie nie uiścił podatku w należytej wysokości, zaś w przypadku zapłacenia podatku w zawyżonej wysokości, na skutek wydania błędnej decyzji podatkowej przysługuje podatnikowi oprocentowanie nadpłaty.
Reasumując stwierdzić należy, iż odsetki za zwłokę jako należność uboczna są nierozerwalnie związane z zaległością podatkową, czyli zobowiązaniem podatkowym nie uiszczonym w terminie, jako należnością główną. W wyniku uchylenia decyzji wymiarowych przestały istnieć ustalone zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych. Tym samym brak jest podstaw prawnych do utrzymania w mocy postanowienia w sprawie zaliczenia wpłaty, proporcjonalnie, na poczet zaległości podatkowych w zryczałtowanym podatku dochodowym za 1999r. oraz odsetek za zwłokę.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na mocy art.145 §1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach orzeczono stosownie do art. 200 i art. 205 p.p.s.a.. Na mocy art.152 powołanej ustawy, określono, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.