Uzasadnienie
Pismem z 10 lutego 1994 r. Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Usługowo-Handlowe "N." Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w D. K. zwróciła się do Urzędu Gminy i Miasta L. o "zaniechanie egzekwowania" podatku rolnego za okres pięciu lat. Wniosek ten uzasadniła faktem zawarcia dziesięcioletniej umowy dzierżawy nieruchomości rolnej z Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa. Wspomniana Agencja, na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. nr 107 poz. 464 ze zm./, dysponuje nieruchomościami wchodzącymi w skład Państwowego Funduszu Ziemi. Zdaniem wnioskodawcy, wzięta w dzierżawę nieruchomość zwolniona jest od podatku rolnego na podstawie przepisów ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym /Dz.U. 1993 nr 94 poz. 431/.
Decyzją z 7 marca 1994 r. burmistrz gminy i miasta L., na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 4 wymienionej wyżej ustawy o podatku rolnym, "(...) odmówił zwolnienia od podatku rolnego (...)". W uzasadnieniu wyraził pogląd, że powołany przepis stosuje się w przypadku kupna gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, a nie w sytuacji, gdy zawarto umowę dzierżawy. Ponadto organ pierwszej instancji dodał, że wydzierżawione nieruchomości nie wchodziły w skład Państwowego Funduszu Ziemi, były natomiast w użytkowaniu Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej, która przekształciła się w przedsiębiorstwo. Przedsiębiorstwem tym jest właśnie strona wnioskująca.
Spółka "N." odwołała się od decyzji burmistrza i podniosła, że w rozumieniu art. 12 ust. 6 ustawy o podatku rolnym objęcie gruntów w dzierżawę na lat 10 uważa się za trwałe ich zagospodarowanie. Sporne grunty - w przekonaniu autora odwołania - są gruntami Państwowego Funduszu Ziemi i nie zmieniły swego charakteru także wtedy, gdy były użytkowane przez Rolniczą Spółdzielnię Produkcyjną.
9 maja 1994 r. Kolegium Odwoławcze (...) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Zauważyło, że z treści umowy dzierżawy nie wynika, aby grunty były własnością Państwowego Funduszu Ziemi. Wynika natomiast, że dzierżawca zobowiązał się w par. 17 do ponoszenia obciążeń publicznoprawnych, w tym podatku od nieruchomości i podatku rolnego.
Spółka "N." wniosła skargę na decyzję organu drugiej instancji, twierdząc, że jej poprzedniczka, Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna w D.K., gospodarowała gruntami przejętymi w użytkowanie od Państwowego Gospodarstwa Rolnego. To ostatnie przedsiębiorstwo otrzymało grunty z Państwowego Funduszu Ziemi. Na poparcie swych twierdzeń strona skarżąca dołączyła do skargi postanowienie Sądu Powiatowego we W. z 20 lutego 1959 r. o wpisie do rejestru spółdzielni Spółdzielczego Gospodarstwa Rolnego "N.O." w D.K. (...) oraz rejestr pomiarowo-klasyfikacyjny wykonany przez geodetę 29 stycznia 1966 r.
Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podkreślając że umowę dzierżawy zawarto z Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa, a nie z dysponentami gruntów Państwowego Funduszu Ziemi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wychodząc poza granice skargi, na podstawie art. 206 Kpa, zauważyć należy, że decyzje organów obu instancji dotknięte są nieważnością. Nieważność decyzji burmistrza gminy i miasta L. wynika z faktu, że organ ten odmówił zwolnienia od podatku rolnego, podczas gdy art. 12 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym /Dz.U. 1993 nr 94 poz. 431/ nie upoważnia organów administracyjnych ani do zwalniania, ani do odmawiania zwolnienia. Przepis ten przesądza, które grunty zwolnione są od podatku rolnego. Skoro więc zwolnienie następuje z mocy prawa, żaden organ administracyjny nie ma podstawy prawnej do orzekania w tym zakresie. Jeżeli natomiast dany stan faktyczny nie odpowiada przesłankom z art. 12, a podatnik nie uiści podatku rolnego, obowiązkiem organu administracyjnego jest wydać decyzję wymiarową na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./. W uzasadnieniu decyzji organ ten powinien przytoczyć fakty, które zadecydowały, że dany podatnik nie podlega zwolnieniu ustawowemu.
Skoro więc burmistrz wydał decyzję bez podstawy prawnej, decyzja ta dotknięta była nieważnością /art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa/. Nieważna była także decyzja Kolegium Odwoławczego, albowiem utrzymanie w mocy nieważnej decyzji stanowiło rażące naruszenie prawa. Z tych przyczyn, na podstawie art. 207 par. 1 i par. 3 Kpa w związku z art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, postanawiając o kosztach postępowania zgodnie z art. 208 Kpa.
Obecnie burmistrz powinien rozważyć, czy stan faktyczny sprawy uzasadnia wymierzenie spółce "N." podatku rolnego. Rozstrzygając to zagadnienie, organ pierwszej instancji będzie musiał ocenić, czy zwolnienie z art. 12 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku rolnym dotyczy także gruntów Państwowego Funduszu Ziemi przejętych przez Agencję Własności Rolnej Skarbu Państwa.
Niezbędne będzie także ustalenie, czy wydzierżawione przez Spółkę grunty wchodziły w skład wspomnianego Funduszu, co wymagać będzie oceny dokumentów złożonych przez stronę skarżącą w postępowaniu sądowym.