Uzasadnienie
Decyzją z dnia 15 lipca 2016 r., wydaną na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 i pkt 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 627), Starosta odmówił J. K. zwrotu zatrzymanego prawa jazdy w zakresie kategorii C, CE.
Organ pierwszej instancji stwierdził, że wyrokiem z dnia 15 marca 2016 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy G. w G. orzekł wobec J. K. środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych wymagających prawa jazdy kategorii B na okres trzech lat.
Starosta, cytując przepisy art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, wyjaśnił, że wymieniają one przesłanki, które uniemożliwiają wydanie prawa jazdy, nawet wówczas gdy kandydat spełnia wymagane warunki, do których zalicza się wiek, brak przeciwskazań zdrowotnych, odbycie przeszkolenia, zdanie egzaminu. Zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych orzeczony ww. wyrokiem jest nie tylko pozbawieniem uprawnień do prowadzenia pojazdów, ale równocześnie oznacza zakaz wydania takich uprawnień.
W odwołaniu od powyższej decyzji J. K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając jej naruszenie art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami poprzez błędne uznanie, że przepis ten ma zastosowanie do sytuacji skarżącego, podczas gdy z jego treści wynika, iż odnosi się on do wydania dokumentów osobom dotychczas prawa jazdy nieposiadającym. Zdaniem skarżącego jeżeli ustawodawca różnicuje wymogi stawiane osobom, które ubiegają się o wydanie uprawnienia do kierowania pojazdami określonej kategorii od wymogów stawianych osobom, które ubiegają się o przywrócenie uprawnień, to tym bardziej brak podstaw do przyjęcia, że przepisy dotyczące wydania prawa jazdy będą miały zastosowanie do sytuacji osób, które część uprawnień do kierowania pojazdami określonej kategorii zachowały. Przepisy art. 12 ust. 1, 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami nie mogły mieć zastosowania przy rozpoznawaniu wniosku skarżącego o zwrot zatrzymanego prawa jazdy.
Zastosowanie powinien znaleźć art. 102 ww. ustawy. W postępowaniu o zwrot zatrzymanego prawa jazdy organ administracji nie może poszerzać ani modyfikować zakresu prawomocnie orzeczonego przez sąd zakazu.
Decyzją z dnia 12 października 2016 r., wydaną na podstawie art. 102 w zw. z art. 12 ustawy o kierujących pojazdami, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Zdaniem Kolegium art. 12 ust. 2 pkt 1, 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami wynika, że zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B pozbawia wszelkich kategorii praw jazdy wymienionych w ustawie. Przemawia za tym nie tylko wykładnia językowa, ale i celowościowa. Ratio legis zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych stanowi wykluczenie z ruchu drogowego takich kierowców, którzy wykazali, że zagrażają bezpieczeństwu w komunikacji, zwłaszcza jeżeli uczynili to znajdując się w stanie nietrzeźwości. Decyzja organów administracji konkretyzuje swą treścią obowiązujące wobec skarżącego zakazy wynikające z przepisów ustawy o kierujących pojazdami, które to dolegliwości są skutkiem orzeczonego środka karnego przez sąd karny.
W skardze na powyższą decyzję J. K. wniósł o zmianę decyzji organów obu instancji poprzez wydanie skarżącemu prawa jazdy kategorii C, CE. Skarżący powtórzył zarzut oraz argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódznr ki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej w skrócie "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przede wszystkim wskazać należy, że bezspornie prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego G. z dnia 15 marca 2016 r., sygn. akt [...], wobec skarżącego został orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, do których prowadzenia wymagane jest uprawnienie kategorii B na okres trzech lat.
W dniu 29 czerwca 2016 r. skarżący złożył wniosek o zwrot prawa jazdy kategorii C,CE.
W konsekwencji wystąpienia przez skarżącego z powyższym wnioskiem organy obu instancji odmówiły zwrotu zatrzymanego prawa jazdy kategorii C,CE, co zostało zakwestionowane przez niego jako nieuprawnione rozszerzenie jego odpowiedzialności karnej.
Oceniając legalność zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, podnieść trzeba, że podstawę materialnoprawną rozstrzygnięć organów stanowiły przepisy art. 12 ust. 2 pkt 3 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 roku o kierujących pojazdami (Dz. U z 2016r. poz.627), dalej jako u.k.p. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz. U. poz. 970).
Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt u.k.p., prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Z kolei w myśl art. 12 ust. 2 u.k.p., wskazany wyżej przepis stosuje się także, wprost, wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy w zakresie prawa jazdy kategorii:
"3) B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D."
Wymaga podkreślenia w tym miejscu, że z dniem 25 października 2014 r. nastąpiła nowelizacja art. 12 ust. 2 u.k.p. poprzez wskazanie, że przepis ten odnosi się nie tylko do osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy określonej kategorii, lecz także do osoby ubiegającej się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy danej kategorii.
Poprzednio, to jest przed nowelizacją regulacja art. 12 ust. 2 u.k.p. stanowiła jedynie, że przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy, nie określając wprost, że należy go stosować także względem osoby ubiegającej się o jego zwrot. Przepis art. 12 ust. 2 u.k.p. w znowelizowanym brzmieniu znajduje zastosowanie jedynie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy, co wynika wprost z brzmienia art. 3 ustawy nowelizującej ustawę o kierujących pojazdami. Ponadto art. 12 ust. 2 u.k.p. w nowym brzmieniu wszedł w życie w dniu 25 października 2014 r. (art. 15 pkt 1 ustawy nowelizującej).
Zważywszy, że przepisy znowelizowanej ustawy mają zastosowanie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy, to jest po dniu 25 października 2014 r., nie ulega wątpliwości, że w stosunku do skarżącego znowelizowane przepisy znajdą zastosowanie, albowiem zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych przez skarżącego został orzeczony już po tej dacie, to jest w dniu 15 marca 2016 r. W konsekwencji w rozpatrywanej sprawie zastosowanie mają przepisy art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 3 u.k.p. w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą.
Na podstawie zatem tak określonego stanu prawnego należało ocenić istotę sporu w niniejszej sprawie, to jest czy regulacje powołane wyżej dawały podstawę do pozytywnego załatwienia wniosku skarżącego o zwrot zatrzymanego prawa jazdy.
Ustawa o kierujących pojazdami rozróżnia osoby ubiegające się o wydanie prawa jazdy (nie posiadające uprawnień do kierowania pojazdami), od osób, które takie uprawnienia do kierowania pojazdami posiadają i które wnoszą jedynie o zwrot dokumentu prawa jazdy. Do tej ostatniej kategorii należy skarżący, posiadający uprawnienie do kierowania pojazdami kategorii C,C+E (sąd karny tych uprawnień skarżącego nie pozbawił), dlatego też wystąpił on z wnioskiem o zwrot zatrzymanego prawa jazdy w zakresie wskazanych kategorii.
W art. 12 ust. 1 u.k.p. wymienione zostały okoliczności, których wystąpienie uniemożliwia wydanie prawa jazdy. Jedną z takich okoliczności stanowi wskazany w pkt 2 tego przepisu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu, w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu.
Z kolei art. 12 ust. 2 u.k.p. stanowi, że okoliczność wyłączająca możliwość wydania prawa jazdy określona w pkt 2 art. 12 ust. 1, odnosi się także do innych kategorii uprawnień w zakresie prawa jazdy, niż objętych orzeczonym zakazem.
Tym samym więc w aktualnym stanie prawnym, skutek zdarzenia prawnego, jakim jest skazanie prawomocnym wyrokiem zakazującym prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie danej kategorii, został rozciągnięty na inne uprawnienia do prowadzania pojazdów, zarówno względem osób ubiegających się o prawo jazdy innej kategorii, jak i dysponującym już takim prawem jazdy.
Zauważyć należy, że wykonując wyrok Sądu Rejonowego w G. organ pierwszej instancji wydał decyzję z dnia 4 lipca 2016 r., nr [...] o cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B, BE natomiast nie orzekł o cofnięciu mu uprawnień do kierowania pojazdami kat. C,C+E, ponieważ sąd karny nie pozbawił skarżącego tych uprawnień.
Nie zmienia to jednak faktu, że to samo zdarzenie prawne (fakt skazania skarżącego i orzeczenie wobec niego środka karnego) może wywoływać różne i niezależne od siebie skutki prawne na gruncie innych, niż prawo karne gałęzi prawa. Zgodnie bowiem z utrwalonym poglądem w literaturze prawa, każde zdarzenie prawne podlega niezależnej ocenie z punktu widzenia norma prawa karnego, cywilnego i administracyjnego. W polskim porządku prawnym nierzadko określone zdarzenia prawne mogą wywoływać jednocześnie sankcje zarówno karne, cywilne jak i administracyjne. Art. 12 ust. 2 u.k.p. nie pozostawia wątpliwości, że wolą ustawodawcy było wywołanie dodatkowej, niezależnej od sankcji karnej, sankcji administracyjnej poprzez uniemożliwienie osobie z orzeczonym zakazem prowadzenia pojazdów podstawowych kategorii, odzyskania dokumentu umożliwiającej kierowanie pojazdami innych kategorii i to nawet wówczas, gdy sąd karny nie pozbawił skazanego uprawnień do kierowania nimi.
Niewątpliwie mamy tu zatem do czynienia ze zbiegiem sankcji karnej i administracyjnej. Zwrócić uwagę należy, że inna jest funkcja sankcji - administracyjnej w postaci zatrzymania prawa jazdy oraz sankcji karnej tj. odpowiedzialności prawnokarnej za popełnienie wykroczenia. Trybunał Konstytucyjny, wielokrotnie wypowiadał się w kwestii istoty sankcji administracyjnej, której główną funkcją jest prewencja a nie odpłata za popełniony czyn zabroniony. Sankcja administracyjna jest wymierzana za naruszenie porządku prawnego, niezależnie od okoliczności tego naruszenia, co świadczy o prewencyjnej funkcji tej sankcji. Natomiast sankcja karna z założenia ma charakter represyjny.
Mając powyższe na względzie należało uznać, że w ustalonych okolicznościach faktycznych sprawy zarówno zaskarżona decyzja jak też poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji są zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Organy obu instancji dokonały prawidłowej wykładni i właściwie zastosowały nie budzące żadnych wątpliwości interpretacyjnych przepisy art. 12 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami. Z tych uregulowań jednoznacznie bowiem wynika, że gdy wobec określonej osoby został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu karnego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmujący uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B – to w okresie obowiązywania tego zakazu osobie tej nie może być wydane lub zwrócone, a także przywrócone uprawnienie w zakresie prawa jazdy m.in. kategorii C,C+E. Oznacza to, że zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, do których prowadzenia wymagane jest prawo jazdy kategorii B pozbawia prawa do uzyskania prawa jazdy kategorii C,C+E.
Tym samym dokument prawa jazdy dla kategorii C,C+E nie może być zwrócony skarżącemu w okresie obowiązywania orzeczonego prawomocnym wyrokiem sądu karnego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Nie zachodzą zatem podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.
W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd skargę oddalił.