Uzasadnienie
Decyzją z dnia 25 października 2012 r. Prezydent Miasta G., w oparciu o art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.),odmówił wymeldowania A. M. z pobytu stałego w lokalu nr 18 przy ul. [...] 95/97 w G. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że z wnioskiem o wymeldowanie wystąpiła B. M. (właścicielka lokalu) informując, że jej syn A. M. od dnia 10 lutego 2010 r. przebywa w Areszcie Śledczym w G. Do odbycia kary został zabrany z mieszkania przez policję. W omawianym lokalu pozostały jego rzeczy osobiste. Nadmieniła, że obecnie sporządzona jest przedwstępna umowa sprzedaży lokalu, a sporządzenie umowy przyrzeczonej uzależnione jest od wymeldowania wszystkich osób z lokalu.
Organ wskazał, że zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 4 ustawy o ewidencji ludności pobyt w areszcie śledczym jest traktowany jako pobyt czasowy i jako taki nie może być podstawą decyzji o wymeldowaniu. W toku postępowania A. M. potwierdził, że w lokalu pozostawił rzeczy osobiste i dokumenty oraz, że po odbyciu kary ma zamiar powrócić do tego lokalu, w którym wcześniej zamieszkiwał przez cały czas przebywania na wolności.
W odwołaniu od decyzji B. M. wniosła o jej uchylenie. Wskazała, że rozstrzygnięcie oparto na błędnie ustalonym stanie faktycznym, ponieważ począwszy od 2000 r. obecność syna w lokalu była sporadyczna. Potwierdziła, że syn przynosił i składował w lokalu swoje rzeczy, ale centrum życiowym jego życia osobistego stanowił inny lokal przy ul. [...] - należący do matki jego małżonki oraz zakłady poprawcze i karne, w których od ukończenia szesnastego roku życia przebywał z krótkimi przerwami. W ocenie B. M. odmowa wymeldowania syna prowadzi do utrzymania fikcji meldunkowej. Wskazała, że w związku z zadłużeniem lokalu postanowiła go sprzedać i nabyć inny o mniejszym metrażu, na który będzie ją stać.
W związku z tym zostały zawarte dwie przedwstępne umowy sprzedaży. Brak wymeldowania syna pozbawi odwołującą się możliwości utrzymania dotychczasowego lokalu i narazi na sankcje wynikające z niewykonania umów przyrzeczonych. B. M. podkreśliła, że poczyniła wszelkie starania, aby mieć gdzie mieszkać i opłacać czynsz oraz mieć miejsce do zameldowania siebie i synów. Podkreśliła, że A. M. myli fakt posiadania tytułu prawnego do lokalu z samą rejestracją danych meldunkowych oraz, że jego działania są zwykłą złośliwością wymierzoną przeciwko matce. Zaproponowała ona bowiem synowi możliwość zamieszkania i zameldowania pod nowym adresem. Do odwołania załączono dwie umowy przedwstępne sprzedaży lokali wskazanych przez B. M. Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda [...] decyzją z dnia 20 grudnia 2012 r. uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji i orzekł o wymeldowaniu A. M. z pobytu stałego w lokalu nr 18 przy ul. [...] 95/97 w G
Zdaniem organu odwoławczego w sprawie zostały spełnione przesłanki określone w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności.
Organ zgodził się, że pobyt w zakładzie karnym i aresztowanie z miejsca pobytu stałego nie pozwalają na wymeldowanie. Jednakże, jak słusznie wskazano w odwołaniu, w sprawie pojawiło się szereg okoliczności świadczących o tym, że utrzymanie meldunku A. M. w spornym lokalu nie ma żadnego uzasadnienia. Abstrahując od faktu, że w sprawie nie zbadano podnoszonych przez B. M. okoliczności sporadycznego zamieszkiwania przez A. M. w lokalu od 2000 r., organ odwoławczy uznał, że w sprawie należy zwrócić uwagę także na okoliczność planowej sprzedaży lokalu oraz na fakt długoletniego przebywania syna w zakładzie karnym, co może świadczyć o tym, że nie ma on centrum życiowego w spornym lokalu. W uzasadnieniu wskazano, że z pisemnych wyjaśnień A. M. zawartych w piśmie z dnia 16 października 2012 r. wynika, że nie wiąże on swojej przyszłości z przedmiotowym lokalem. Wskazał m.in., że w trakcie odwiedzin w AŚ matka zaproponowała skarżącemu 5 tysięcy złotych za wymeldowanie, jednak A. M. nie zgodził się na to i podał wysokość kwoty, która by go satysfakcjonowała.
Ponadto podał, że dokona wymeldowania tylko wtedy, gdy otrzyma lokal zastępczy. W ocenie organu trudno jest zatem mówić, aby A. M. zależało na dalszym zamieszkiwaniu w lokalu, skoro skarżący uzależnia swoje wymeldowanie od uzyskania stosownej kwoty pieniędzy lub otrzymania lokalu zastępczego. Trudno zatem powiedzieć, aby skarżący miał zamiar dalszego przebywania i zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu - co po sprzedaży lokalu będzie też niemożliwe.
A. M. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku.
Skarżący zwrócił uwagę, że kwestionowane rozstrzygnięcie zostało wydane pomimo niewyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co przyznał sam organ odwoławczy w swoim uzasadnieniu.
Skarżący wskazał na fakty mające świadczyć, że jego przebywanie w spornym lokalu nie było sporadyczne takie jak: wielokrotne zatrzymywanie go w lokalu po ucieczkach z domu poprawczego, zamieszkiwanie w lokalu w przerwach pomiędzy osadzeniami w zakładzie karnym czy fakt, że w dniu 7 lutego 2004 r. jego była konkubina została zabrana na porodówkę z przedmiotowego lokalu.
Skarżący podkreślił, że wbrew sugestiom organu odwoławczego, lokal stanowi jego centrum życiowe, co mogą także potwierdzić notatki sporządzane w trakcie pobytu w zakładzie karnym, wywiady kuratorów i Policji. Ponadto oświadczył, że po opuszczeniu aresztu chciałby powrócić do lokalu, z którego ma być wymeldowany, co uchroni go przed bezdomnością i umożliwi powrót do normalnego funkcjonowania na wolności. Brak zameldowania rodzi dotkliwe konsekwencje w postaci np. niemożności uzyskania przerwy w odbywaniu kary czy przedterminowego zwolnienia.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga jest uzasadniona.
Podstawą prawną podjętych decyzji jest art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (j.t. Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz.993 ze zm.), który stanowi, że "Organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się", i art. 8 ust. 1 pkt. 4 ustawy,cyt. "Osoba zameldowana na pobyt czasowy i przebywająca w tej samej miejscowości nieprzerwanie dłużej niż 3 miesiące jest obowiązana zameldować się na pobyt stały, chyba że zachodzą okoliczności wskazujące na to, iż pobyt ten nie utracił charakteru pobytu czasowego. Za okoliczności uzasadniające zameldowanie na pobyt czasowy trwający ponad 3 miesiące uważa się w szczególności: 4) pobyt w zakładach karnych i poprawczych, aresztach śledczych, schroniskach dla nieletnich i zakładach wychowawczych".
Zatem podjęcie prawidłowej decyzji o wymeldowaniu danej osoby z pobytu stałego w konkretnym lokalu wymaga ustalenia, czy opuszczenie przez tę osobę miejsca pobytu stałego miało charakter trwały i było dobrowolne i czy dana osoba nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.
W niniejszej sprawie jej okoliczności faktyczne zostały odmiennie ocenione przez organy obu instancji, przy czym organ odwoławczy nie dokonywał własnych, dodatkowych ustaleń lecz - inaczej zinterpretował i ocenił dowody już zebrane w sprawie.
W szczególności organ ten wskazał w uzasadnieniu do decyzji, że "bezspornym w niniejszej sprawie był fakt aresztowania A. M. w miejscu pobytu stałego i przebywania – od tego czasu – w zakładzie karnym. Zgodzić się należy, że co do zasady pobyt w zakładzie karnym i aresztowanie z miejsca pobytu stałego nie pozwalają na wymeldowanie z miejsca pobytu stałego /..../.Abstrahując od faktu, że nie zbadano podnoszonych przez odwołującą się okoliczności sporadycznego zamieszkiwania przez wymienionego w spornym lokalu od 2000 roku, zwrócić należy uwagę na dwie okoliczności, czyli – planowaną przez B. M. sprzedaż mieszkania i – długoletni pobyt skarżącego w zakładzie karnym, co może świadczyć o tym, ze trudno mówić o posiadaniu przez A. M. centrum życiowego w spornym lokalu."
Z tak uzasadnionym rozstrzygnięciem, zdaniem Sądu w składzie orzekającym, nie sposób się zgodzić.
Do pisma procesowego z dnia 4 marca 2013 r. (data wpływu do Sądu) A. M. dołączył poświadczoną kserokopię listu, jaki w dniu 21 stycznia 2013 r. wysłała do skarżącego B. M. żądając zabrania – do dnia 26 stycznia 2013 r. – rzeczy pozostawionych przez syna w spornym lokalu.
Świadczy to jednak, że oświadczenie skarżącego, iż lokal przy ul. [...] był miejscem zamieszkania i centrum życiowym A. M. było zgodne z prawdą. Można się również zgodzić z organem odwoławczym, że co najmniej brak nadal jednoznacznych ustaleń, co do miejsca stałego pobytu skarżącego przed aresztowaniem.
Natomiast nawet ważne sprawy życiowe matki skarżącego, B. M., takie jak - chęć sprzedaży mieszkania i przeniesienia się w inne miejsce nie mają żadnego wpływu na ocenę zaistnienia przesłanek wymeldowania zamieszczonych w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności.
Po stronie skarżącego istnieją równie ważne względy życiowe (niemożność uzyskania przerwy w odbywaniu kary itp.), przemawiające za utrzymaniem stałego zameldowania w miejscu wcześniejszego zamieszkiwania.
Prawne przyczyny niemożności wymeldowania A. M. z miejsca pobytu stałego w lokalu nr 18 przy ul. [...] 95/97 w G. [...] przedstawił w uzasadnieniu do swojej decyzji organ I instancji przeprowadzając trafną analizę treści mających zastosowanie przepisów.
Mając powyższe na uwadze i stwierdziwszy, że zaskarżona decyzja Wojewody [...] podjęta została z naruszeniem przepisów art. 7, 77§ 1 i 80 kpa, co miało wpływ na wynik sprawy, bowiem prowadziło do naruszenia art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, Sąd, na mocy art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c p.p.s.a orzekł jak w pkt. 1 sentencji. Orzeczenie zamieszczone w pkt. 2 sentencji wyroku znajduje umocowanie w art. 152 tej ustawy.
Rozpoznając ponownie odwołanie B. M. organ odwoławczy ponownie przeanalizuje materiał dowodowy sprawy, mając na uwadze ocenę Sądu i, w razie potrzeby, przeprowadzi bądź zleci przeprowadzenie dodatkowych dowodów.