Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2020 r., sygn. akt (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło B.G. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty z dnia 4 listopada 2019 r. w sprawie obciążenia B.G. kosztami usunięcia, przechowania, oszacowania i złomowania pojazdu (...).
W uzasadnieniu organ wskazał, że w świetle przesłanek z art. 58 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm) dalej powoływanej w skrócie jako: "k.p.a." strona nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy.
Organ wskazał, że we wniosku o przywrócenie terminu podniesiono, że skarżący od wielu lat choruje na chorobę alkoholową i w związku z tym nie był w stanie samodzielnie pokierować swoim postępowaniem. Ram czasowych terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania strona upatruje w fakcie otrzymania przez matkę strony (która ze stroną zamieszkuje) kierowanej do B.G. korespondencji z Urzędu Skarbowego ze stycznia 2020 r., związanej z postępowaniem egzekucyjnym dotyczącym obowiązku wynikającego z decyzji Starosty z dnia 4 listopada 2019 r. Wskazano następnie, że tytuł wykonawczy został najpewniej odebrany przez matkę skarżącego gdy skarżący przebywał na leczeniu uzależnienia alkoholu tj. w okresie od dnia 13 lutego 2020 r. do dnia 20 marca 2020 r. Korespondencja ta została przekazana bratu skarżącego, który zapomniał go o niej poinformować i przekazał mu ją w dniu 12 kwietnia 2020 r.
Organ podkreślił ponadto, że w załączonej do wniosku kopii umowy o podjęcie terapii oraz o krótkotrwałe zakwaterowanie przerobiono datę, co ma istotne znaczenie, gdyż jak wynika z karty szpitalnej skarżący w okresie od dnia 15 lutego 2020 r. do dnia 20 lutego 2020 r. przebywał na Oddziale Psychiatrycznym NSP ZOZ [...] Ośrodku Leczenia Nerwic w C. i podważa to wiarygodność przedłożonych umów.
W ocenie organu wieloletnia choroba alkoholowa i związaną z nią u skarżącego utrata kontaktu z rzeczywistością, nie ma niespodziewanego lub nagłego charakteru. Zły stan zdrowia spowodowany wieloletnim nadużywaniem alkoholu nie uzasadnia przyjęcia braku winy w uchybieniu terminu. Powyższe nie wyklucza możliwości dokonania czynności procesowej przez skarżącego z zachowaniem terminu, osobiście lub korzystając z pomocy innych osób w tym domowników i innych członków rodziny. Wystąpienie choroby alkoholowej (potwierdzone wyłącznie wypisem ze szpitala) nie może automatycznie zwalniać wnioskodawcy z jakiejkolwiek odpowiedzialności za konsekwencje swoich działań i zaniechań oraz dbałości o własne sprawy.
B.G. wniósł skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o jego uchylenie.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych, wynikający z nieprawidłowej oceny dowodów zebranych przez organ w sprawie, a polegającej na pominięciu wpływu choroby skarżącego na jego stan świadomości oraz możliwości kierowania przez niego swoim zachowaniem a także konsekwencji występowania choroby alkoholowej u skarżącego (braku możliwości świadomego kierowania swoim zachowaniem i zaburzenia funkcji poznawczych). Zarzucono także brak nadania odpowiedniego znaczenia oświadczeniu brata skarżącego odnośnie daty, w jakiej przekazał on skarżącemu dokumenty organu egzekucyjnego, a tym samym daty, w której skarżący dowiedział się o wydaniu decyzji Starosty z dnia 4 listopada 2019 r.
Ponadto zarzucono bezpodstawne uznanie, iż umowy przedłożone przez skarżącego do sprawy zostały przez niego przerobione, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia przepisu art. 58 § 1 i 2 k.p.a. przez jego błędne zastosowanie i uznanie przez organ, że skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania w związku z chorobą alkoholową.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a." sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Instytucja przywrócenia uchybionego terminu została uregulowana w art. 58 k.p.a., zgodnie z którym w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). O przywróceniu terminu do wniesienia odwołania postanawia ostatecznie, stosownie do przepisu art. 59 § 2 k.p.a., organ właściwy do rozpatrzenia odwołania.
Przedstawione powyżej przesłanki muszą zostać spełnione łącznie. Niespełnienie choćby jednej z nich skutkuje odmową przywrócenia terminu na dokonanie określonej czynności procesowej.
W realiach rozpoznawanej sprawy nie jest sporne, że skarżący uchybił terminowi do wniesienia odwołania.
Z akt sprawy wynika, że decyzja Starosty (...) z dnia 4 listopada 2019 r. została doręczona skutecznie do rąk dorosłego domownika – matki skarżącego w dniu 19 listopada 2019 r., a zatem stosownie do art. 57 § 1 k.p.a. termin do wniesienia odwołania rozpoczął swój bieg w dniu 20 listopada 2019 r., a zakończył się z dniem 3 grudnia 2019 r. Natomiast wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wraz z odwołaniem wpłynął do Starostwa Powiatowego w dniu 21 kwietnia 2020 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2020 r., sygn. akt (...) stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania złożonego przez B.G. od decyzji Starosty z dnia 4 listopada 2019 r. Skarga na to postanowienie została oddalona wyrokiem WSA w Gdańsku z dnia 8 kwietnia 2021r. sygn. akt III SA/Gd 1110/20.
Całość argumentacji skarżącego zawartej we wniosku o przywrócenie terminu, mającej na celu wykazanie braku winy skarżącego w uchybieniu przez niego terminu do wniesienia odwołania dotyczy zdarzeń, które miały miejsce w okresie luty – kwiecień 2020r., pomijając fakt, że skuteczne doręczenie zaskarżonej odwołaniem decyzji nastąpiło już 19 listopada 2020r.
Z akt sprawy wynika, że decyzję Starosty odebrała matka skarżącego. Zatem doręczenie nastąpiło w trybie doręczenia zastępczego uregulowanego przez art. 43 k.p.a., ustanawiającego domniemanie, że osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru pisma jako dorosły domownik, która pokwitowała odbiór, przyjęła je w celu oddania adresatowi. Rodzi to skutek tożsamy z doręczeniem korespondencji do rąk adresata.
Bez wpływu na ocenę skuteczności doręczenia decyzji Starosty z dnia 4 listopada 2019r. pozostaje kwestia, czy faktycznie przesyłka zostaje przekazana. Istotą doręczenia zastępczego jest już samo powstanie domniemania takiego przekazania, czyli samo pobranie przesyłki przez domownika oraz pokwitowanie jej odbioru. Samo oświadczenie strony, że dana osoba nie przekazała odebranej przesyłki adresatowi w określonym dniu, jest niewystarczające do podważenia skuteczności doręczania zastępczego (por. wyroki NSA z dnia 14 czerwca 2019 r., II OSK 2022/17 oraz z dnia 18 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 395/19).
Zatem wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania powinien co do zasady odnosić się do okoliczności związanych czasowo z doręczeniem decyzji i okresem 14 dni do wniesienia odwołania następujących po doręczeniu. Tymczasem żadne podniesione we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności, oprócz samej choroby alkoholowej skarżącego (z istoty swej mającej charakter długotrwały) nie dotyczą okresu pomiędzy dokonaniem doręczenia decyzji organu I instancji i umieszczeniem skarżącego na leczeniu przeciwalkoholowym w lutym 2020r.
Sąd nie kwestionuje występowania choroby skarżącego, jednak nie może ona stanowić generalnego usprawiedliwienia dla wszelkich uchybień procesowych. Nie sposób też przyjąć, by choroba ta zwalniała wręcz skarżącego od obowiązku zachowywania terminów procesowych.
W orzecznictwie sądowym na gruncie art. 58 k.p.a. przyjmuje się, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wówczas, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy. Z brakiem winy mamy natomiast do czynienia tylko wówczas, gdy wystąpiły niezależne od strony i niemożliwe do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu (postanowienie NSA z dnia 4 kwietnia 2017 r. sygn. akt II OZ 333/17). Brak winy, jako przesłanka przywrócenia terminu do dokonania czynności, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, rozumianej obiektywnie, to jest takiej, której można wymagać od każdej osoby należycie dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w uchybieniu terminu można zaś mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.
Brak jest podstaw prawnych by przyjąć, iż organ oprócz oceny okoliczności wskazanych przez wnioskodawcę winien z urzędu wyjaśniać powody naruszenia terminu i poszukiwać przyczyn uzasadniających wniosek o przywrócenie terminu (wyrok NSA z dnia 21 marca 2012 r.; sygn. akt II GSK 278/11).
Biorąc te wszystkie okoliczności pod uwagę i oceniając je z punktu widzenia warunków przywrócenia terminu, wynikających z art. 58 k.p.a., sąd uznał, że argumentacja skargi nie zasługuje na uwzględnienie. Z tych przyczyn, na mocy art.151 p.p.s.a., należało ją oddalić
Kontrola legalności zaskarżonego postanowienia została dokonana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Orzeczenia powołane powyżej dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).