Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 17 grudnia 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 3 października 2018 r., którą organ przyznał K. T. dodatek mieszkaniowy od dnia 1 listopada 2018 r. do dnia 30 kwietnia 2019 r.
W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Decyzją z dnia 3 października 2018 r. (nr [...]) Prezydent Miasta - działając na podstawie art. 2, art. 3, art. 4, art. 5, art. 6, art. 7 ust. 1, 5 i 7, art. 8 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz.180 – dalej: "u.d.m."), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. z 2001 r. Nr 156, poz. 1817 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - przyznał K. T. (zwanemu dalej: "stroną", "wnioskodawcą", "skarżącym") dodatek mieszkaniowy na okres od dnia 1 listopada 2018 r. do dnia 30 kwietnia 2019 r. w wysokości 275,44 zł miesięcznie.
W uzasadnieniu organ wskazał, że zostały spełnione przesłanki od przyznania przedmiotowego świadczenia, tzn. wnioskodawca posiada tytuł prawny do zajmowanego mieszkania, zostało spełnione kryterium dochodowe gospodarstwa domowego oraz kryterium powierzchni zajmowanego lokalu.
Organ kierując się postanowieniami ustawy o dodatkach mieszkaniowych dokonał obliczeń wysokości dodatku mieszkaniowego przyjmując następujące ustalenia faktyczne w tym zakresie: 4-osobowe gospodarstwo domowe; powierzchnia lokalu: 52,60 m2 (przy dopuszczalnej powierzchni normatywnej - 55,00 m2); lokal wyposażony w centralne ogrzewanie, ciepłą wodę oraz instalację gazu przewodowego; średni miesięczny dochód gospodarstwa domowego: 2.561,72 zł; dochód miesięczny na jednego członka gospodarstwa domowego: 640,43 zł (przy kryterium dochodowym na osobę: 1.287,25 zł); wydatki na powierzchnię rzeczywistą: 582,85 zł; wydatki na powierzchnię normatywną: 582,85 zł; wydatki na powierzchnię normatywną powiększone o wydatki na ryczałt: 582,85 zł; wskaźnik procentowy do wyliczenia ryczałtu: gospodarstwo wnioskodawcy powinno ponosić 12,00 % dochodu własnego w ponoszonych na lokal wydatkach: 2.561,72 zł x 12,00 % = 307,41 - udział własny. Dodatek mieszkaniowy stanowi: wydatki gospodarstwa na pow. norm. powiększone o wydatki na ryczałt pomniejszone o udział własny czyli 582,85 zł - 307,41 zł = 275,44 zł.
Strona odwołała się od decyzji organu I instancji kwestionując wysokość przyznanego dodatku mieszkaniowego oraz przyjętą przez organ kwotę dochodu, twierdząc że nie powinno się wliczać wyrównania renty socjalnej za czerwiec, lipiec, sierpień i wrzesień 2018 r.
Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 17 grudnia 2018 r. (nr [...]) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy przywołał obowiązujące w sprawie przepisy ustawy o dodatkach mieszkaniowych, m.in. art. 3 ust. 3 u.d.m. stanowiący, że za dochód uważa się wszelkie przychody po odliczeniu kosztów ich uzyskania oraz po odliczeniu składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zostały już zaliczone do kosztów uzyskania przychodu. Do dochodu nie wlicza się świadczeń pomocy materialnej dla uczniów, dodatków dla sierot zupełnych, jednorazowych zapomóg z tytułu urodzenia się dziecka, dodatku z tytułu urodzenia dziecka, pomocy w zakresie dożywiania, zasiłków pielęgnacyjnych, zasiłków okresowych z pomocy społecznej, jednorazowych świadczeń pieniężnych i świadczeń w naturze z pomocy społecznej, dodatku mieszkaniowego, dodatku energetycznego, zapomogi pieniężnej, o której mowa w przepisach o zapomodze pieniężnej dla niektórych emerytów, rencistów i osób pobierających świadczenie przedemerytalne albo zasiłek przedemerytalny w 2007 r., świadczenia pieniężnego i pomocy pieniężnej, o których mowa w przepisach ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. poz. 693 i 1220), świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. poz. 195 i 1579 oraz z 2017 r. poz. 60), oraz dodatku wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2016 r. poz. 575, 1583 i 1860 oraz z 2017 r. poz. 60).
Stosownie do treści art. 3 ust. 1 u.d.m. przysługuje osobom, o których mowa w art. 2 ust. 1, jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie przekracza 125 % kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie wieloosobowym, obowiązującej w dniu złożenia wniosku.
Organ wskazał, że do wniosku została załączona deklaracja o wysokości dochodów strony, z której wynika, iż dochód gospodarstwa domowego za ostatnie 3 miesiące poprzedzające złożenie wniosku (lipiec, sierpień i wrzesień 2018 r.) wyniósł 7.190,86 zł., czyli 599,23 zł. na osobę na miesiąc i składały się na niego: świadczenie pielęgnacyjne strony – 4.431,00 zł. oraz renta socjalna A. T. – 2.759,89 zł. Na deklaracji znajdują się adnotacja pracownika organu odnośnie wysokości renty socjalnej - "3.254,17 zł.", całkowitej wysokości dochodu gospodarstwa domowego -"7.685,17 zł.", "średniego dochodu na 1 członka gospodarstwa domowego – 1.921,29 zł., tj. miesięcznie 640,43 zł". W aktach sprawy znajdują się też przekazy pocztowe z ZUS Odział w G. dla A. T., z których wynika, iż wysokość renty socjalnej wynosiła: lipiec 2018 r. - 865,03 zł (w tym zaliczka na podatek 42,00 zł i składka na ubezpieczenie zdrowotne - 77,85 zł), sierpień 2018 r. - 865,03 zł (w tym zaliczka na podatek 42,00 zł i składka na ubezpieczenie zdrowotne - 77,85 zł), wrzesień 2018 r. – 1.524,11 zł (w tym zaliczka na podatek 110,00 zł i składka na ubezpieczenie zdrowotne - 137,17 zł). Razem więc kwota renty socjalnej za wskazane miesiące wynosiła 3.254,17 zł.
Dalej organ wskazał, że przyjęta przez organ I instancji kwota 640,43 zł dochodu na jednego członka gospodarstwa domowego wnioskodawcy nie przekracza 125 % kwoty najniższej emerytury, która w dniu złożenia wniosku wynosiła 1 029,80 zł miesięcznie (zgodnie z Komunikatem Prezesa ZUS - M.P. z 2018 r., poz.216). Kwota 125 % najniższej emerytury to kwota 1 287,25 zł. Zatem wysokość dochodu rodziny wnioskodawcy nie przekraczała kryterium dochodowego określonego w przepisie art. 3 ust.1 u.d.m.
Organ dokonał ponownego przeliczenia dodatku mieszkaniowego potwierdzając jego wysokość wyliczoną przez organ I instancji na kwotę 275.44 zł.
Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium wyjaśniło, że możliwość przyznania dodatku mieszkaniowego, jak również jego wysokość zostały ściśle określone przez przepisy prawa, do stosowania których jest zobowiązany organ wydający decyzję. Ustawodawca nie przewidział żadnych wyjątków, które pozwoliłyby na przyznanie dodatku mieszkaniowego w większej wysokości, niżby to wynikało z obliczeń. Dodatki mieszkaniowe nie są przyznawane uznaniowo ani w uznaniowej wysokości. Przysługujący dodatek i jego wysokość podlegają ścisłemu obliczeniu arytmetycznemu, zależnie od liczebności gospodarstwa domowego, wielkości powierzchni użytkowej mieszkania, wysokości wydatków mieszkaniowych w miesiącu, w którym składany był wniosek i wysokości dochodów, jakie członkowie gospodarstwa domowego uzyskiwali w okresie trzech miesięcy kalendarzowych przed miesiącem, w którym został złożony wniosek.
W ocenie Kolegium organ I instancji ustalając wysokość dochodu rodziny strony z ostatnich trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku prawidłowo przyjął, że dochód wynosi 7.685,17 zł. i składają się na niego: świadczenie pielęgnacyjne wnioskodawcy – 4.431,00 zł oraz renta socjalna córki – A. T. – 3.254,17 zł, co potwierdzają znajdujące się w aktach przekazy pocztowe z ZUS Oddział w G. dla A. T. Kolegium stwierdziło, że do dochodu rodziny wnioskodawcy uzyskanego w omawianym okresie, należy wliczyć kwotę uzyskaną przez A. T. w wrześniu 2018 r. z tytułu wyrównania renty socjalnej. Nie jest możliwe "odliczenie" tej kwoty od uzyskanego dochodu, bowiem przepis art. 3 ust. 3 u.d.m. jest jasny i nie wymaga - poza wykładnią językową - wykładni celowościowej czy funkcjonalnej. Wynika z niego wprost, że do obliczenia średniego miesięcznego dochodu wnioskodawcy uwzględnia się każdy przychód uzyskany w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku.
Mimo, że wyrównanie renty dotyczyło miesięcy wcześniejszych, to przychód ten został przez A. T. uzyskany we wrześniu 2018 r. i jako "wszelki przychód" w rozumieniu art. 3 ust. 3 u.d.m. został uwzględniony prawidłowo w obliczeniach.
K. T. zaskarżył decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku kwestionując wyliczenia dochodu i wysokość dodatku mieszkaniowego, twierdząc bowiem, że błędnie wliczono do dochodu wyrównanie renty socjalnej za czerwiec, lipiec, sierpień i wrzesień 2018 r.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie jako niezasadnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2017 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – dalej w skrócie jako: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy administracji wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ocena sprawy dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego orzeczenia i co do zasady na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.
Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). W przypadku natomiast braku podstaw do jej uwzględnienia skarga podlega oddaleniu na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a.
Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd uznał, że złożona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 grudnia 2018 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 1 marca 2017 r. o przyznaniu skarżącemu dodatku mieszkaniowego na okres od 1 listopada 2018 r. do 30 kwietnia 2019 r. dodatku mieszkaniowego w wysokości 275,44 zł.
Materialnoprawną podstawę wydania przez organy decyzji w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (t.j.: Dz. U. z 2017 r. poz. 180 ze zm. – dalej w skrócie jako: "u.d.m.").
W sprawie nie było sporne, że rodzina skarżącego spełnia ustawowe przesłanki do przyznania dodatku mieszkaniowego, a jedynie wysokość wyliczonego i orzeczonego przez organy świadczenia. Zarówno bowiem na etapie postępowania administracyjnego, jak również w złożonej skardze, skarżący kwestionował obliczania organów dotyczące dochodu jego rodziny, a w szczególności dotyczące zaliczenia do dochodów renty socjalnej przyznanej jego córce (A. T.) w miesiącu lipcu, sierpniu i wrześniu 2018 r., w szczególności kwestionując fakt jednorazowego (we wrześniu 2018 r.) otrzymania zwiększonej kwoty renty socjalnej spowodowanej jej wyrównaniem za poprzednie miesiące (za czerwiec, lipiec, sierpień oraz wrzesień 2018 r.), co miało wpływ na wysokość przyznanego dodatku mieszkaniowego.
W związku z powyższym należy wskazać, że stosownie do art. 3 ust. 3 u.d.m. stanowił, że za dochód uważa się wszelkie przychody po odliczeniu kosztów ich uzyskania oraz po odliczeniu składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zostały już zaliczone do kosztów uzyskania przychodu. Do dochodu nie wlicza się świadczeń pomocy materialnej dla uczniów, dodatków dla sierot zupełnych, jednorazowych zapomóg z tytułu urodzenia się dziecka, dodatku z tytułu urodzenia dziecka, pomocy w zakresie dożywiania, zasiłków pielęgnacyjnych, zasiłków okresowych z pomocy społecznej, jednorazowych świadczeń pieniężnych i świadczeń w naturze z pomocy społecznej, dodatku mieszkaniowego, dodatku energetycznego, zapomogi pieniężnej, o której mowa w przepisach o zapomodze pieniężnej dla niektórych emerytów, rencistów i osób pobierających świadczenie przedemerytalne albo zasiłek przedemerytalny w 2007 r., świadczenia pieniężnego i pomocy pieniężnej, o których mowa w przepisach ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. poz. 693 i 1220), świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. poz. 195 i 1579 oraz z 2017 r. poz. 60), oraz dodatku wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2016 r. poz. 575, 1583 i 1860 oraz z 2017 r. poz. 60).
Zgodnie natomiast z art. 7 u.d.m. dodatek mieszkaniowy przyznaje, na wniosek osoby uprawnionej do dodatku mieszkaniowego, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji administracyjnej, zaś do wniosku dołącza się deklarację o dochodach gospodarstwa domowego za okres 3 miesięcy kalendarzowych poprzedzających dzień złożenia wniosku oraz inne niezbędne dokumenty.
Mając powyższe uregulowania na uwadze, skoro skarżący złożył do organu wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego w dniu 1 października 2018 r., to tym samym organ obowiązany był do dokonania oceny przysługującego skarżącemu prawa do dodatku mieszkaniowego oraz wyliczenia jego wysokości, w oparciu o uzyskany (zadeklarowany) dochód gospodarstwa domowego w lipcu, sierpniu i we wrześniu 2018 r.
Z akt sprawy wynika, że we wskazanym okresie trzech miesięcy dochód gospodarstwa domowego skarżącego wyniósł 7.685,17 zł, na który to złożyły się wpływy z tytułu otrzymywanego przez K. T. świadczenia pielęgnacyjnego, jak również kwoty pieniężne otrzymane przez A. T. z tytułu otrzymywanej renty socjalnej. W aktach sprawy znajdują się m.in. kopie przekazów pocztowych z ZUS z tytułu wypłaty renty socjalnej dla A. T., odpowiednio za miesiąc: lipiec’18 r. – 865,03 zł; za sierpień’18 - 865,03 zł oraz za wrzesień’18 - 1.524,11 zł.
W ocenie Sądu ww. kwoty zostały - co należy podkreślić wbrew twierdzeniom skarżącego – prawidłowo uznane za dochód rodziny skarżącego za wskazany okres i uwzględnione w wyliczeniach dochodu członka rodziny, a w konsekwencji także w wyliczeniu miesięcznej wysokości przyznanego skarżącemu dodatku mieszkaniowego.
Podkreślenia wymaga, że określenie w ustawie o dodatkach mieszkaniowych dochodu jako "wszelkich przychodów" oznacza, że zaliczone są do niego wszystkie przysporzenia majątkowe (poza wyjątkami wskazanymi w ustawie) uzyskane faktycznie w okresie przyjmowanym do wyliczenia średniego dochodu rodziny (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 lipca 2007 r., sygn. akt II SA/Go 346/07), przy czym nie chodzi tutaj jedynie o przychody regularne, ale także te o charakterze sporadycznym.
W wyroku z dnia 5 maja 2011 r. (sygn. akt I OSK 242/11) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że treść art. 3 ust. 3 u.d.m. nie wymaga stosowania, poza wykładnią językową, jakiejkolwiek wykładni - celowościowej czy funkcjonalnej. Wynika z niego wprost, że do obliczenia średniego miesięcznego dochodu osoby ubiegającej się o dodatek mieszkaniowy uwzględnia się każdy przychód uzyskany w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku. Fakt wypłaty należnych świadczeń emerytalnych przez ZUS z opóźnieniem nie może mieć znaczenia, gdy jednoznacznie brzmiący przepis ustawy definiuje pojęcie dochodu dla ustalenia prawa do dodatku mieszkaniowego oraz obliczenia jego wysokości jako sumy wszelkich przychodów, po odliczeniu kosztów ich uzyskania oraz po odliczeniu składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zostały już zaliczone do kosztów uzyskania przychodu.
Oznacza to, że organy orzekające miały obowiązek doliczyć do dochodu uzyskanego przez skarżącego w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku, również kwotę renty socjalnej otrzymywanej przez córkę i to w rzeczywistej wysokości uzyskanego w tym okresie przez nią z tego tytułu dochodu.
W tej sytuacji Sąd doszedł do przekonania, że organy orzekające nie naruszyły przepisów prawa materialnego zawartych w ustawie o dodatkach mieszkaniowych, jak i przepisów postępowania. Organy w sposób wyczerpujący zebrały materiał dowodowy a następnie dokonały jego rozpatrzenia i w sposób zasadny - stosownie do prawidłowo zastosowanych w sprawie przepisów ustawy o dodatkach mieszkaniowych - przyjęły, że skarżący legitymuje się prawem do przyznania dodatku mieszkaniowego w orzeczonym w kontrolowanych decyzjach rozmiarze.
Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że organy administracji obydwu instancji nie naruszyły prawa materialnego, które miałoby wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ p.p.s.a.) ani nie naruszyły przepisów postępowania, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a.) i w konsekwencji – stosownie do art. 151 p.p.s.a. – orzekł, jak w sentencji.
Powoływane w uzasadnieniu wyroki sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych; http://orzeczenia.nsa.gov.pl.