Uzasadnienie
Wnioskiem zawartym w skardze, sprecyzowanym co do zakresu i uzupełnionym poprzez złożenie urzędowego formularza PPF w dniu 13 marca 2014 r., skarżący W. P. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu.
Z uwagi na fakt, iż oświadczenie o majątku i dochodach zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 19 marca 2014 r., wezwano wnioskodawcę do przedłożenia – w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania – następujących dokumentów i oświadczeń:
- a) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę rachunków bankowych, na których gromadzone są środki pieniężne, obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania do złożenia stosownych oświadczeń w tym przedmiocie;
- b) dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania wnioskodawcy (opłaty, świadczenia za media, lekarstwa, inne);
- c) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę wszelkich pojazdów mechanicznych (z podaniem ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości);
- d) kserokopii dokumentów obrazujących aktualną wysokość świadczeń pieniężnych egzekwowanych względem wnioskodawcy.
Powyższe wezwanie nie zostało przez wnioskodawcę wykonane. W związku z tym postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy przez zwolnienie w zakresie całkowitym wskazując, iż niewykonanie ww. zarządzenia uniemożliwia dokonanie rzetelnej i kompleksowej analizy sytuacji finansowej strony.
W dniu 5 maja 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynął nadany w dniu 30 kwietnia 2014 r. sprzeciw od ww. postanowienia.
W złożonym sprzeciwie wnioskodawca wskazał na następujące okoliczności:
- - jest osobą bezdomną, przebywającą w tymczasowym ośrodku opiekuńczym i pozbawioną środków finansowych;
- - jest osobą, względem której egzekwowane są świadczenia alimentacyjnych (potrącenia dokonywane są w wysokości 80 % renty;
- - nie posiada rachunku bankowego;
- - nie ma pojazdów mechanicznych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie wydane przez referendarza sądowego, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Dla oceny zasadności złożonego przez skarżącego wniosku w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu podstawowego znaczenia nabierają tym samym postanowienia art. 245 i 246 ww. ustawy określające przesłanki przyznania prawa pomocy.
Zgodnie z art. 245 § 1 przedmiotowego aktu normatywnego prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym; prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego; prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje jedynie ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
W myśl art. 246 § 1 przyznanie prawa pomocy następuje:
- 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania,
- 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Sąd wskazuje, iż instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu, a zakres przyznanego prawa pomocy powinien być kształtowany obiektywnymi potrzebami strony podyktowanymi względami racjonalnego prowadzenia swojej sprawy.
Stąd też przedmiotowe przepisy stanowią odstępstwo od wyrażonej w art. 199 ww. ustawy zasady, zgodnie z którą poza wyjątkami określonymi w przepisie szczególnym, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.
Na wnioskodawcy ciąży zaś obowiązek wykazania, że jego trudna sytuacja materialna uzasadnia wyjątkowe traktowanie.
Postanowienie w przedmiocie prawa pomocy powinno być wydane po wyjaśnieniu wszystkich okoliczności dotyczących sytuacji finansowej strony, która złożyła wniosek o jego przyznanie.
Sąd po ponownym zbadaniu akt sprawy, w tym przedłożonych na etapie składania sprzeciwu oświadczeń o stanie majątkowym i dochodach wnioskodawcy doszedł do przekonania, że wnioskodawca wykazał obecnie w sposób dostateczny, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Za powyższą oceną przemawia zwłaszcza zestawienie wysokości dochodów netto, którymi wnioskodawca może dysponować po dokonaniu potrąceń egzekucyjnych, z comiesięcznymi koniecznymi kosztami utrzymania wnioskodawcy, będącego osobą przebywającą w tymczasowym ośrodku opiekuńczym.
W reasumpcji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowił przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym, o czym orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.