Uzasadnienie
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2016 r. odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy.
W uzasadnieniu wydanego postanowienia referendarz sądowy wskazał, że wniosek dotyczył zwolnienia od kosztów i ustanowienia adwokata. Według oświadczenia wnioskodawcy, odbywającego karę pozbawienia wolności, nie jest on zatrudniony odpłatnie i nie posiada jakichkolwiek środków finansowych. Zarządzeniem referendarza z dnia 14 marca 2016 r. wnioskodawca został zobowiązany do uzupełnienia złożonego oświadczenia przez przedłożenie określonych dokumentów i oświadczeń, dotyczących środków pieniężnych i postępowań sądowych, zainicjowanych przez wnioskodawcę, w tym dotyczących przewlekłości postępowania sądowego. W złożonym w odpowiedzi na wezwanie oświadczeniu wnioskodawca zaprzeczył, by we wskazanym okresie inicjował jakiekolwiek postępowania sądowe.
Referendarz uznał, że oświadczenie wnioskodawcy jest niewiarygodne i – w kontekście niewyjaśnienia sytuacji materialnej wnioskodawcy - musi rzutować na odmowę przyznania prawa pomocy. Referendarz wskazał, że z urzędu znany jest mu fakt inicjowania przez wnioskodawcę kolejnych postępowań, zmierzających do uzyskania odszkodowań. Przykładem takiego postępowania jest postępowanie przed Sądem Rejonowym w K., sygn. akt I C 426/15, stanowiące tło wydania zaskarżonej w niniejszym postępowaniu decyzji Wojewody Pomorskiego. Sprzeczne ze stanem faktycznym i niewiarygodne oświadczenia wnioskodawcy przemawiają za uznaniem, że stara się on przedstawiać swoją sytuację materialną w sposób selektywny i niepełny. Referendarz sądowy przywołał stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, że wykonanie konstytucyjnego prawa do sądu poprzez przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od wykazania przez osobę ubiegającą się o nie swojej trudnej sytuacji finansowej, a w sytuacji, gdy wnioskodawca uchyla się od tego obowiązku, nie można wniosku o przyznanie prawa pomocy rozstrzygnąć pozytywnie (postanowienie NSA z dnia 21 sierpnia 2013 r., sygn. akt II FZ 711/13, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W tym stanie rzeczy referendarz sądowy odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie.
W ustawowym terminie J. J. wniósł od ww. postanowienia sprzeciw (zatytułowany "zażalenie").
We wniesionym sprzeciwie zakwestionował odmowę przyznania prawa pomocy wskazując, że z treści złożonego przez niego oświadczenia oraz z zaświadczenia z Aresztu Śledczego wynika brak możliwości opłacenia przez niego kosztów sądowych w całości, a zawiłość sprawy, profesjonalizm strony przeciwnej oraz warunki zdrowotne wnioskodawcy uzasadniają przyznanie mu pełnomocnika z urzędu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718), zwanej dalej "p.p.s.a.", sąd rozpatrując sprzeciw wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z § 2 tego przepisu wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.
Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie.
Przepis art. 245 p.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy może nastąpić bądź w zakresie całkowitym, bądź częściowym. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny(art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie oświadczenia, obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym, majątku i dochodach. Ocenie podlega, czy złożone przez wnioskodawcę oświadczenie jest wystarczające dla przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest instytucją, stanowiącą wyjątek od zasady, że strona powinna partycypować w kosztach postępowania.
W niniejszej sprawie istotne znaczenie ma fakt, że skarżący składa niepełne, a przez to niewiarygodne oświadczenia w zakresie swej sytuacji materialnej.
Referendarz sądowy przedstawił analizę oświadczeń skarżącego i okoliczności znane referendarzowi z urzędu. Analiza ta prowadziła do wniosku, że skarżący unika udzielenia pełnych i rzetelnych odpowiedzi na kierowane do niego wezwania.
Dodać należy, że Sądowi także znany jest z urzędu fakt zainicjowania w omawianym okresie przez wnioskodawcę postępowania (w sprawie o sygn. akt II OPP 11/16), które dotyczyło przewlekłości postępowania. Zarządzenie referendarza z dnia 14 marca 2016 r., skierowane do wnioskodawcy, dotyczyło udzielenia informacji także o tego rodzaju postępowaniach.
Wnioskodawca nie przedstawił też żądanej przez referendarza informacji Dyrektora Zakładu Karnego w S., dotyczącej dysponowania przez wnioskodawcę kwotami pieniężnymi, a jedynie pismo ze stycznia 2016 r., dotyczące braku odpłatnego zatrudnienia. Treści tego pisma nie można uznać za wykonanie zobowiązania, dotyczącego środków pieniężnych posiadanych przez wnioskodawcę, przekazywanych przez niego lub przekazywanych wnioskodawcy, nałożonego na wnioskodawcę wspomnianym zarządzeniem referendarza.
W ocenie Sądu referendarz sądowy zasadnie uznał, że wnioskodawca w sposób selektywny i niepełny przedstawia swoją sytuację materialną.
Należy zauważyć, że oświadczenia ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy muszą być jak najbardziej rzetelne i kompletne, a sam fakt pozbawienia wolności nie przemawia automatycznie za zasadnością złożonego w tej materii wniosku (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2013 r., sygn. akt II OZ 164/13; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 września 2013 r., sygn. akt II OZ 740/13; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).
Podniesione w sprzeciwie okoliczności, dotyczące stanu zdrowia wnioskodawcy oraz zawiłości sprawy nie mieszczą się w katalogu ustawowych przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy (art. 246 § 1 p.p.s.a.).
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.