Uzasadnienie
Decyzją z dnia 18 października 2019 r. Prezydent Miasta G., działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.) w związku z art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 670), orzekł o zatrzymaniu M. R. prawa jazdy kategorii AM, B, B1 do czasu ustania przyczyn zatrzymania i nałożył obowiązek zwrotu prawa jazdy.
W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że wpłynął do niego wniosek Prezydenta Miasta G. z dnia 3 stycznia 2019 r. o zatrzymanie prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu M. R. W przedmiotowym wniosku podniesiono, że dłużnik alimentacyjny zobowiązany jest do świadczenia alimentacyjnego na podstawie zaocznego wyroku Sądu Rejonowego w S. z dnia 22 lipca 2002 r. oraz na podstawie wyroku zaocznego Sądu Rejonowego w W. z dnia 23 września 2010 r. Egzekucja prowadzona przez komornika sądowego jest bezskuteczna. Dłużnik nie wywiązuje się z obowiązku alimentacyjnego.
Dnia 9 sierpnia 2018 r. została wydana decyzja nr [...] o uznaniu dłużnika alimentacyjnego M. R. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, która stała się ostateczna.
Pismem z dnia 17 stycznia 2019 r. M. R. poinformował, że "alimenty płaci na ile go stać" oraz, że w Sądzie Rejonowym w S. złożył wniosek o uchylenie obowiązku alimentacyjnego. [...] Centrum Świadczeń w G., ustosunkowując się do powyższego pisma dłużnika alimentacyjnego, poinformowało pismem z dnia 22 marca 2019 r. organ, że M. R. przez ostatnie 6 miesięcy nie dokonał żadnych wpłat na konta Miejskich Ośrodków Pomocy Społecznej w S. i W., a w okresie od lipca 2018 r. do grudnia 2018 r. dokonywał wpłat niższych niż 50 % kwoty bieżąco ustalonych alimentów. W dniu 10 kwietnia 2019 r. M. R. wniósł o odrzucenie pisma [...] Centrum Świadczeń w G. w związku z wyrokiem Sądu Rodzinnego w S., który uchylił jego obowiązek alimentacyjny na dzieci.
W dniu 2 września 2019 r. wpłynęło do organu pismo z Sądu Rejonowego w S. z dnia 29 sierpnia 2019 r. wraz z prawomocnym wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2019 r., sygn. akt [...] o uchyleniu obowiązku alimentacyjnego wobec dzieci W. R. i D. R. Organ pierwszej instancji zauważył przy tym, że wyrok zaoczny Sądu Rejonowego w W. z dnia 23 września 2010 r., sygn. akt [...], nadal obowiązuje.
Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, który stanowi, że starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie wniosku organu właściwego dłużnika alimentacyjnego o zatrzymanie prawa jazdy, organ pierwszej instancji uznał za zasadne wydanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego M. R. M. R. nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji wniósł odwołanie, w którym zarzucił organowi naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w sprawie, a także naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. polegające na niewystarczającym wykazaniu dowodów, na których organ oparł swoją decyzję oraz niewskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.
Uzasadniając powyższe zarzuty M. R. podniósł, że organ nie wziął pod uwagę faktu, że Sąd Rejonowy w S. uchylił jego obowiązek alimentacyjny, co znacząco wpłynęło na wysokość bieżących zobowiązań alimentacyjnych. Nie wziął również pod uwagę, że przez 24 lata wywiązywał się z obowiązku alimentacyjnego w wysokości realnych możliwości, a nie zasądzonych alimentów, które były zbyt wysokie. Podał, że w okresie od lipca 2018 r. do grudnia 2018 r. wysokość płaconych alimentów była niższa niż 50 % kwoty bieżącej ustalonych alimentów, jednak nie miał możliwości finansowych by płacić je we wskazanej kwocie. Synowie W. i D. byli w tym czasie dorośli i utrzymywali się samodzielnie, ich możliwości finansowe znacznie przewyższały jego możliwości. Podniósł ponadto, że organ nie odniósł się do przedłożonych przez niego dowodów, wskazujących że powodem zaniedbań alimentacyjnych była jego choroba, przez którą ma ograniczone możliwości zarobkowe, a także zbyt duża kwota zasadzonych alimentów.
M. R. podkreślił, że zatrzymanie prawa jazdy nie zapewni skuteczności wyegzekwowania świadczeń alimentacyjnych, a jedynie uniemożliwi mu wykonywanie pracy kierowcy. Praca kierowcy to jedyna praca, którą może wykonywać mając na uwadze stan jego zdrowia i wykształcenie.
Decyzją z dnia 7 stycznia 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta G. Organ odwoławczy wskazał, że starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy wówczas, gdy spełnione zostaną dwie przesłanki. Pierwszą z nich jest wydanie ostatecznej decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, a drugą - wystąpienie przez organ właściwy dłużnika z wnioskiem do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu.
W przedmiotowym postępowaniu organ nie bada innych okoliczności.
W rozpoznawanej sprawie ostateczną decyzją z dnia 9 sierpnia 2018 r. uznano M. R. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, w tym także na rzecz osoby uprawnionej A. R. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w G. prowadzi egzekucję na podstawie dwóch wyroków: Sądu Rejonowego w S. z dnia 22 lipca 2002 r., sygn. akt [...] (na rzecz W. R. i D. R.) oraz Sądu Rejonowego w W. z dnia 23 września 2010 r., sygn. akt [...] (na rzecz A. R.). W dniu 3 stycznia 2019 r. do Wydziału Komunikacji Urzędu Miejskiego w G. wpłynął wniosek Prezydenta Miasta G. (jako organu właściwego dłużnika), o zatrzymanie prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu M. R. Uchylenie obowiązku alimentacyjnego nastąpiło w stosunku do W. R. i D. R., co nie może wpłynąć na zmianę rozstrzygnięcia, zaś obowiązek alimentacyjny orzeczony na rzecz A. R. wyrokiem zaocznym Sądu Rejonowego w W. z dnia 23 września 2010 r., sygn. akt [...], nadal istnieje.
Organ odwoławczy zaznaczył, że kwestie podniesione w odwołaniu nie mają wpływu na rozstrzygnięcie sprawy bowiem w przedmiotowym postępowaniu organ nie bada realizacji przez dłużnika świadczeń alimentacyjnych, charakteru wykonywanej pracy, czy sytuacji osobistej i rodzinnej.
W złożonej skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] M. R. podniósł, że zabranie mu prawa jazdy pogorszyło jego sytuację. Stracił prace, przestał płacić alimenty. Alimenty płacił ponad 24 lata, co miesiąc były to wpłaty, na jakie było go stać.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Uwzględnienie skargi, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako: "p.p.s.a.") następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów postępowania dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Z unormowania art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika ponadto, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów Sąd stwierdził, że nie narusza ona prawa.
Skarga jest bezzasadna.
Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie M. R. (dalej jako - "skarżący") uczynił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 7 stycznia 2020 r., utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia 18 października 2019 r., w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy.
Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 670 ze zm.; zwanej w skrócie - "ustawą").
Zgodnie z art. 5 ust. 3b tej ustawy, jeżeli wobec dłużnika alimentacyjnego zostanie wydana decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych i decyzja ta stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika:
- 1) składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. z 2018 r. poz. 1600 i 2077) oraz
- 2) po uzyskaniu z centralnej ewidencji kierowców informacji, że dłużnik alimentacyjny posiada uprawnienie do kierowania pojazdami, kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego wraz z odpisem tej decyzji.
Na podstawie tego wniosku, starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy (art. 5 ust. 5 ustawy).
Z powyższej regulacji wynika, jak słusznie zauważył organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że organ wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy wówczas, gdy spełnione zostaną dwie przesłanki.
Pierwszą z nich jest wydanie ostatecznej decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych a drugą - wystąpienie przez organ właściwy dłużnika z wnioskiem o zatrzymanie prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu.
Decyzja wydana na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów jest decyzją o charakterze związanym (por. wyrok NSA z dnia 24 maja 2018 r., sygn. I OSK 2773/17). Organ ustala w tego rodzaju sprawie jedynie zaistnienie dwóch ww. przesłanek koniecznych do wydania decyzji.
Organ orzekający o zatrzymaniu prawa jazdy nie może ponownie weryfikować sytuacji materialnej i osobistej dłużnika, skoro tego rodzaju okoliczności powinny być uprzednio ustalone w odrębnym postępowaniu, dotyczącym uznania za dłużnika alimentacyjnego (zob. wyrok NSA z dnia 20 października 2017 r., sygn. I OSK 154/160).
Decyzją Prezydenta Miasta G. z dnia 9 sierpnia 2018 r., nr [...], skarżący został uznany za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W konsekwencji ustatecznienia się przedmiotowej decyzji, wnioskiem z dnia 3 stycznia 2019 r. Prezydent Miasta G. wniósł o zatrzymanie skarżącemu prawa jazdy na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.
Okoliczność uostatecznienia się decyzji orzekającej o uznaniu M. R. za dłużnika alimentacyjnego nie była przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego kwestionowana. Okoliczność tą należało zatem uznać za bezsporną.
Podkreślić należy, że wydając zaskarżoną decyzję zarówno organ odwoławczy, tak jak i organ pierwszej instancji, byli związani ostateczną decyzją o uznaniu skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Kwestia ta była przedmiotem postępowania prowadzonego odrębnie od postępowania w sprawie zatrzymania prawa jazdy i wykraczała poza właściwość rzeczową organów. W tej sytuacji organy miały obowiązek wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Zatrzymanie prawa jazdy jest przewidzianą przez ustawodawcę w przepisie prawa sankcją nakładaną na dłużników uchylających się od zobowiązań alimentacyjnych. Jego celowość nie podlega badaniu organu, podobnie jak wpływ zatrzymania prawa jazdy na sytuację osobistą i majątkową dłużnika.
Zatem podniesione przez skarżącego zarówno w odwołaniu, jak i skardze argumenty związane ze złym stanem zdrowia, trudną sytuacją majątkową czy wywiązywaniem się z obowiązku alimentacyjnego według możliwości finansowych, nie mogły zostać przez organy uwzględnione, z uwagi na treść obowiązujących przepisów prawa. Także treść wyroku Sądu Rejonowego w S. z dnia 9 kwietnia 2019 r., sygn. akt [...], którym orzeczono o uchyleniu obowiązku alimentacyjnego M. R. wobec W. R. oraz D. R. nie mogła mieć znaczenia rozstrzygającego dla sprawy. Należy także zaznaczyć, co podkreślały organy, a co wynika z uzasadnienia decyzji uznającej M. R. za dłużnika alimentacyjnego, że na skarżącym ciążył, oprócz obowiązku alimentacyjnego względem W. R. i D. R., również obowiązek alimentacyjny względem A. R. (wyrok zaoczny Sądu Rejonowego w W. z dnia 23 września 2010 r., sygn. akt [...]). Obowiązek alimentacyjny względem A. R. nie został uchylony.
Podobnie kontrola sądowoadministracyjna nie mogła dotyczyć powyżej opisanych okoliczności. Sąd kontrolując prawidłowość stosowania przepisów prawa przez organy administracji zobowiązany był dokonać oceny prawidłowości zastosowania normy art. 5 ust. 5 ustawy.
W rozpatrywanej sprawie norma ta została zastosowana prawidłowo, bowiem przesłanką wydania decyzji było wyłącznie istnienie ostatecznej decyzji o uznaniu skarżącego za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych i wpływ wniosku organu o wydanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Obie te przesłanki zostały w niniejszej sprawie spełnione.
Zgodnie natomiast z art. 5 ust. 6 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów uchylenie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, jest możliwe na wniosek organu właściwego dłużnika skierowanego do starosty, gdy:
- 1) ustanie przyczyna zatrzymania prawa jazdy, o której mowa w ust. 3, oraz dłużnik alimentacyjny przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów lub
- 2) nastąpi utrata statusu dłużnika alimentacyjnego.
Kontrola Sądu w rozpoznawanej sprawie obejmowała przede wszystkim ocenę legalności merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy i co do zasady sprawowana jest ona pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia naruszenia przez organy przepisów prawa materialnego, ani też przepisów prawa procesowego w sposób mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Brak było podstaw do uwzględnienia skargi.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił wniesioną skargę jako niezasadną.
Sąd wydał w niniejszej sprawie wyrok na posiedzeniu niejawnym na podstawie art.133 § 1 zdanie drugie p.p.s.a. w zw. z art. 15 zzs⁴ ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.). Zarządzeniem Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku nr 49/2020 z dnia 19 października 2020 r. odwołano rozprawy, utrzymując działalność orzeczniczą Sądu w trybie rozpoznawania spraw na posiedzeniach niejawnych.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).