Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 23 października 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę C. D. na postanowienie Wojewody z dnia 12 maja 2008 r.
Wnioskiem z dnia 30 października 2008 r. uzupełnionym na urzędowym formularzu w dniu 12 listopada 2008 r. skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
Skarżącej odmówiono przyznania prawa pomocy postanowieniem referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 grudnia 2008 r. W ocenie referendarza przełożone dokumenty nie potwierdzają sytuacji finansowej skarżącej podstawionej we wniosku o przyznanie prawa pomocy, zaś jej rzeczywiste możliwości płatnicze budzą wątpliwości.
C. D. złożyła sprzeciw od powyższego postanowienia referendarza przyznając, że chciała sprostować pewne pomyłki wynikłe z pośpiechu. Stwierdziła że jej dochód wynosi 2300 zł i prosi o ponowne przeanalizowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Do sprzeciwu dołączyła kopie następujących dokumentów: korekty zeznania PIT 37 za 2007 r., zaświadczenia z zakładu pracy o zarobkach, umowy o kredyt gotówkowy, rachunków z energię, wezwania do zapłaty z dnia 30 czerwca 2008 r. na kwotę 186,97 zł. i z dnia 28 sierpnia 2008 r. na kwotę 811,14 zł.
Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – w skrócie p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
We wniosku złożonym na urzędowym formularzu C. D. oświadczyła, że prowadzi gospodarstwo domowe z dwojgiem dzieci, jest współwłaścicielką nieruchomości zabudowanej domem o powierzchni 250 m2 oraz posiada mieszkanie o powierzchni 38 m2. Nie dysponuje natomiast przedmiotami o wartości powyżej 3000 euro oraz zasobami pieniężnymi, w tym oszczędnościami i papierami wartościowymi. Według danych zawartych we wniosku, jedynym źródłem dochodu trzyosobowego gospodarstwa domowego jest wynagrodzenie ze stosunku pracy skarżącej w wysokości 178 zł brutto miesięcznie. W uzasadnieniu wniosku przedstawiła okoliczności, które miały stanowić przyczynę uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji w sprawie wymeldowania z pobytu stałego oraz wskazała, iż w toku jest sprawa o rozwiązanie jej małżeństwa.
Zgodnie z brzmieniem art. 245 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
- 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
- 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy.
Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a.. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.
Uwzględnienie wniosku w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika jest dodatkowo uwarunkowane niepozostawaniem przez stronę w stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym, z wyjątkiem ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy.
Na podstawie art. 255 p.p.s.a., wezwano wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 7 dni: odpisów zeznań podatkowych za 2007 r., a w przypadku ich nieskładania - odpisów imiennych informacji o wysokości osiągniętego dochodu lub rocznego obliczenia podatku za ten rok; wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych, maklerskich, obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie; zaświadczenia od pracodawcy o wysokości średniego wynagrodzenia brutto/netto za okres ostatnich trzech miesięcy; dodatkowego oświadczenia, czy prowadzi także wspólne gospodarstwo domowe z innymi osobami, niż wskazane we wniosku, a jeżeli tak, podania informacji dotyczących majątku, źródeł i wysokości aktualnego dochodu tych osób, dołączenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie, podania, kto ponosi (i w jakiej części) wydatki związane z utrzymaniem (opłaty za media: woda, prąd, gaz, itp.) i jaka jest ich wysokość (dołączenia stosownych kopii faktur lub dowodów zapłaty); oświadczenia, czy otrzymuje alimenty na rzecz dzieci, a w przypadku odpowiedzi twierdzącej, przedłożenia kopii dokumentów obrazujących ich aktualną wysokość; oświadczenia w przedmiocie wszystkich zarejestrowanych pojazdów mechanicznych; oświadczenia, czy korzysta obecnie z jakichkolwiek form pomocy społecznej; w przypadku odpowiedzi twierdzącej - przedłożenia kopii dokumentów potwierdzających charakter pomocy oraz jej wysokość.
W odpowiedzi skarżąca nadesłała wyciąg z rachunku bankowego za okres od 1 sierpnia do 27 listopada 2008 r., kopie: zaświadczenia o zarobkach, dokumentów obrazujących wysokość alimentów na rzecz dzieci (odpisu wyroku sądu rejonowego z dnia 16 kwietnia 2007 r., postanowienia i protokołu z dnia 21 listopada 2007 r.) oraz faktur za gaz, energię elektryczną i usługi telekomunikacyjne.
Ponadto, w dodatkowym oświadczeniu z dnia 28 listopada 2008 r. skarżąca podała, że w 2007 r. uzyskała przychód w kwocie 30.579,66 zł, nie posiada samochodu, nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z inną osobą oraz nie korzysta z pomocy społecznej. Podniosła, iż wysokość opłat czynszowych wynosi 280 zł, zaś wydatków na zakup ubrań, pomocy naukowych oraz biletów dla dzieci – ogółem 1 360 zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z przedłożonym zaświadczeniem od pracodawcy z dnia 21 listopada 2008 r., średnie miesięczne wynagrodzenie skarżącej z trzech miesięcy wyniosło 1 905,75 zł netto. Z dokumentów wynika ponadto, iż dzieci skarżącej otrzymują alimenty w łącznej kwocie 900 zł miesięcznie. Analiza transakcji dokonanych na rachunku bankowym skarżącej pozwala przyjąć, iż ma ona dodatkowe źródła dochodu. Z nadesłanych faktur za gaz wynika, że dotyczą one dwóch lokali mieszkalnych położonych w G. przy ul. [...] oraz ul. [...]. Na ich podstawie ustalono, że średnia wysokość wydatków z tytułu zużycia gazu wyniosła 389,17 zł miesięcznie. Średnie koszty zużycia energii elektrycznej wyniosły natomiast 261,36 zł miesięcznie. Kopie faktur za usługi telekomunikacyjne (telefon, internet) potwierdzają, iż miesięczne wydatki z tego tytułu wyniosły 84,42 zł.
Powyższe ustalenia świadczą, że skarżąca we wniosku o przyznanie prawa pomocy podała nieprawdziwe, zaniżone dochody.
Reasumując zważyć należy, że skarżąca otrzymuje regularne wynagrodzenie w wysokości ponad 1900 zł. netto oraz alimenty na dzieci w wysokości 900 zł, a jej konto bankowe w dniu 27 listopada 2008 r. wykazywało saldo 2.726,29 zł. Stałe udokumentowane koszy utrzymania (uwzględniono dane wynikające z operacji na rachunku bankowym) za okres od 1 sierpnia do 27 listopada 2008 r. wynoszą miesięcznie ok. 1100 zł. Skarżąca posiada nieruchomości, a także wykazywała zdolność kredytową. W tym stanie rzeczy Sąd uważa, że skarżąca jest w stanie pokryć koszty sądowe oraz opłacić profesjonalnego pełnomocnika ze swoich środków. Tym samym jej wniosek o przyznanie prawa pomocy jest niezasadny.
W konsekwencji na podstawie art. 246 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.