Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 16 kwietnia 2012 r., uzupełnionym na urzędowym formularzu w dniu 30 kwietnia 2012 r., skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że nie posiada nieruchomości, przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro; dysponuje natomiast oszczędnościami w kwocie 2 000 zł. Źródłem dochodu wnioskodawcy jest renta tytułu niezdolności do pracy w wysokości 1 371 zł brutto miesięcznie. Skarżący mieszka w wynajętym pokoju, za który opłaca miesięczny czynsz w kwocie 500 zł. Dodatkowo pomaga córce w utrzymaniu.
Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. Nr z 2012 r., Poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
W myśl art. 246 § 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
- 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
- 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Stosownie do przepisu art. 246 § 3 P.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy.
Zatem to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.
W związku z tym, iż oświadczenie strony skarżącej zawarte we wniosku okazało się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, na podstawie art. 255 P.p.s.a., zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 7 maja 2012 r., doręczonym w dniu 10 maja 2012 r. wezwano skarżącego do przedłożenia – w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania – następujących dokumentów: odpisów zeznań podatkowych za 2011 r., lub odpisów imiennych informacji o wysokości osiągniętego dochodu lub rocznego obliczenia podatku za ten rok; wyciągów ze wszystkich posiadanych przez niego rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych, z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji, a w przypadku ich nieposiadania – złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie; kopii dokumentów potwierdzających aktualną wysokość otrzymywanej renty; obrazujących miesięczną wysokość ponoszonych kosztów utrzymania (czynsz najmu, opłaty za mieszkanie, energię elektryczną, gaz, ogrzewanie itp.); oświadczenia w przedmiocie wszystkich zarejestrowanych na niego pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji i aktualnej wartości); dodatkowego oświadczenia, czy korzysta obecnie z jakichkolwiek form pomocy społecznej; w przypadku odpowiedzi twierdzącej - przedłożenia kopii dokumentów potwierdzających charakter pomocy oraz jej wysokość.
W odpowiedzi na to wezwanie, skarżący nadesłał wyciąg z rachunku bankowego obejmujący okres od 1 marca 2012 r. do 5 kwietnia 2012 r. oraz dwie decyzje organu rentowego w przedmiocie wymiaru renty z tytułu niezdolności do pracy oraz dodatkowe oświadczenie z dnia 12 maja 2012 r.
Na podstawie przedłożonych na wezwanie dokumentów źródłowych ustalono, że obecnie miesięczny dochód skarżącego z tytułu renty wynosi 1 153,71 zł netto miesięcznie. Analiza operacji na rachunku bankowym skarżącego wskazuje, że w dniu 1 marca br. skarżący dokonał wpłaty w wysokości 4 300 zł, a następnie złożył dyspozycję otwarcia lokaty terminowej na kwotę 2 800 zł. Na rachunek wnioskodawcy wpływają również świadczenia rodzinne w kwocie 153 zł.
Według dodatkowego oświadczenia, skarżący jest współwłaścicielem samochodu [...], rok produkcji 1986; aktualna wysokość opłacanego przez niego czynszu za najem pokoju wynosi 600 zł miesięcznie. W piątki, soboty i niedziele wnioskodawca mieszka w tym pomieszczeniu razem z córką. Wyjaśnił ponadto, że nie korzysta z innych form pomocy.
Dokonując oceny zasadności złożonego wniosku, należy podkreślić, iż instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby, które pozbawione są środków do życia bądź których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (postanowienie NSA z dnia 19 października 2005 r., I GZ 107/05). Przepis art. 246 § 1 P.p.s.a. co do zasady nie ma więc zastosowania do osób osiągających dochody z własnej pracy i posiadających jakikolwiek majątek, nawet jeśli koszty postępowania stanowią poważną kwotę w miesięcznym budżecie rodziny (por. postanowienie NSA z dnia 18 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1099/04). Tymczasem skarżący posiada obecnie stałe źródło dochodu w postaci renty wysokości 1 153,71 zł netto miesięcznie; suma wpływów na należący do niego rachunek bankowy w marcu br. wyniosła 5 606,71 zł, z których kwotę 2 800 zł zdeponował na lokacie terminowej. Dodać przy tym należy, że wnioskodawca uiścił wpis od skargi w niniejszej sprawie w kwocie 100 zł.
W tych okolicznościach faktycznych nie można zatem przyjąć, że wnioskodawca nie ma możliwości finansowych poniesienia kosztów zastępstwa prawnego z wyboru oraz kosztów sądowych, jakie mogą ewentualnie powstać w niniejszej sprawie.
Wobec stwierdzenia, że skarżący nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy, na podstawie przepisu art. 246 § 1 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia