Uzasadnienie
Decyzją z dnia 26 października 2020 r. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej (...) Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w (...) Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 12 sierpnia 2020 r., którą określono "A" w I. opłatę zmienną za pobór wód podziemnych za okres: II kwartału 2019 r. w kwocie 8266 zł, III kwartału 2019 r. w kwocie 8024 zł, IV kwartału 2019 r. w kwocie 2146 zł.
Organ I instancji wskazał, że w dniach 6, 7 i 8 kwietnia 2020 r., Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni w (...) na podstawie przepisu art. 272 ust. 17 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j.: Dz.U. z 2020 r., poz. 310) dalej powoływanej jako: "u.p.w.", ustalił w formie informacji kwartalnej "A" opłatę zmienną za pobór wód podziemnych odpowiednio za okres: II kwartału 2019 r. w kwocie 8266 zł, III kwartału 2019 r. w kwocie 8024 zł, IV kwartału 2019 r. w kwocie 2146 zł.
Ponadto organ podkreślił, że strona korzysta z usługi wodnej na podstawie pozwolenia wodnoprawnego wydanego przez Dyrektora Zarządu Zlewni w (...) decyzją z dnia 16 grudnia 2019 r. [...] na pobór wód podziemnych, z utworów czwartorzędowych ze studni głębinowych nr 1 i nr 2 ujęcia wód podziemnych, zlokalizowanego w I. i szczególne korzystanie z wód - nawadnianie gruntów "A" w I., co oznacza, że zgodnie z art. 298 pkt 1 u.p.w. strona obowiązana jest ponosić opłaty za usługi wodne.
Organ wskazał, że opłata została obliczona zgodnie z art. 272 ust. 1 u.p.w., to jest jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty zmiennej do celów innych (0,115 zł za 1 m3) pomnożonej przez współczynnik różnicujący (2) i ilości pobranych wód podziemnych wyrażonej w m3. Ilość pobranej wody została określona na podstawie oświadczenia przesłanego przez podmiot w II, III, i IV kwartale 2019 r.
Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w (...) Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji wskazał, że strona skarżąca posiada pozwolenie wodnoprawne udzielone jej decyzją Dyrektora Zarządu Zlewni w (...) PGWWP z dnia 16 grudnia 2019 r. [...] na pobór wód podziemnych ze wskazanych ujęć i lokalizacji, na okres 10 lat. Zatem, w ocenie organu, strona ma prawnie zagwarantowaną możliwość korzystania z wód podziemnych w zakresie poboru tych wód, z czego faktycznie korzysta i o czym świadczą złożone do organu przez stronę oświadczenia z dnia 24 i 26 marca 2019 r. o ilości pobranych wód podziemnych, stanowiące podstawę przyjętych przez organ w niniejszej sprawie wyliczeń wysokości opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych. Strona jest niewątpliwie podmiotem korzystającym z usług wodnych w rozumieniu przepisów u.p.w. i w konsekwencji na postawie art. 298 pkt 1 u.p.w. ciąży na niej obowiązek ponoszenia opłat za usługi wodne.
Ponadto organ wskazał, że z treści odwołania nie wynika by strona była właścicielem gruntu. Teren którym strona dysponuje został jej przekazany w użytkowanie wieczyste przez Gminę Miasta I. Zgodnie z przedmiotową ustawą zwykłe korzystanie z wód służy zaspokojeniu potrzeb własnego gospodarstwa domowego lub własnego gospodarstwa rolnego. Zwykłe korzystanie z wód obejmuje pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych w ilości średniorocznie nieprzekraczającej 5 m³ na dobę. Natomiast strona posiada pozwolenia wodnoprawne, w którym ustalono wielkość poboru na 530,0 m³/d. oraz wskazano, że udziela się stronie pozwolenia wodnoprawnego na "szczególne korzystanie z wód".
"A" w I. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zarzucając jej naruszenie:
- - przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.: art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na zaniechaniu poczynienia dokładnych ustaleń faktycznych odnośnie wielkości dobowego poboru wody oraz sposobu korzystania z wody podziemnej pobieranej z ujęcia wody, pod kątem zbadania, czy nie dochodzi do zwykłego korzystania z wody, o którym mowa w art. 33 ust. 4 pkt 1 u.p.w., co spowodowało niewłaściwe uznanie, iż skarżący jest podmiotem zobowiązanym do ponoszenia opłat z tego tytułu,
- - naruszenie przepisów prawa materialnego tj.: art. 33 w zw. z art. 35 ust. 1 u.p.w., poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że zwykłe korzystanie z wód nie może dotyczyć podmiotu jakim jest "A", bez oceny występowania przesłanki określonej w art. 33 ust. 3 u.p.w., uwzględniającej cele, dla których pobierana jest woda podziemna. Zarzucono także naruszenie art. 14 ust. 2 i 4, art. 272 ust. 1 oraz art. 300 ust. 1 u.p.w. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie do stanu faktycznego niniejszej sprawy i nałożenie opłat stałych i zmiennych za pobór wód podziemnych, podczas gdy wymienione przepisy nie mają zastosowania do skarżącej.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w (...) Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie wniósł o oddalenie skargi w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie lecz z innych przyczyn niż w niej powołane.
Oczywiście nietrafne są bowiem argumenty skargi, wskazujące na zwykłe korzystanie z wód przez stronę skarżącą.
W sprawach dotyczących opłat za usługi wodne – pobór wód podziemnych przez jednostki organizacyjne Polskiego Związku Działkowców ukształtowało się bogate już orzecznictwo sądów administracyjnych.
W jego świetle uznać należy, że podstawowe znaczenie w takich sprawach powinno mieć ustalenie celu, jaki został określony w pozwoleniu wodnoprawnym udzielonym danemu podmiotowi w zakresie poboru wód podziemnych (por. wyrok NSA z 10 listopada 2020 r. sygn. akt II OSK 1949/20).
Art. 33 ust. 3 u.p.w. stanowi, że zwykłe korzystanie z wód służy zaspokojeniu potrzeb własnego gospodarstwa domowego lub własnego gospodarstwa rolnego, przy czym z art. 33 ust. 4 pkt 1 u.p.w. wynika, że zwykłe korzystanie z wód obejmuje pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych w ilości średniorocznie nieprzekraczającej 5 m3 na dobę.
Nie może budzić wątpliwości, że teren Rodzinnych Ogrodów Działkowych nie stanowi gospodarstwa rolnego, a tym bardziej nie jest gospodarstwem rodzinnym własnym skarżącego stowarzyszenia. Ponadto dzienne zużycie wody na podstawie pozwolenia wodnoprawnego, którym legitymuje się strona skarżąca wielokrotnie przekracza limit 5 m ³, o którym mowa w art. 33 ust. 4 u.p.w.
Zgodnie z art. 272 ust. 1 u.p.w. wysokość opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty i ilości pobranych wód podziemnych lub wód powierzchniowych wyrażonej w m³.
W niniejszej sprawie strona skarżąca uzyskała pozwolenie wodnoprawne z dnia 16 grudnia 2019 r. (nr (...)) na pobór wód podziemnych z utworów czwartorzędowych ze studni głębinowych nr 1 i nr 2 ujęcia wód podziemnych, zlokalizowanego w I. w ilości maksymalnej godzinowej – 79,2 m³, maksymalnej rocznej 81 090 m³ oraz średniej dziennej 530 m³. i na szczególne korzystanie z wód - nawadnianie gruntów "A" w I. w ilości większej niż 5 m³ na dobę.
Dyrektor Zarządu Zlewni w (...) Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w zaskarżonej decyzji określił wysokość opłaty zmiennej w oparciu o stawkę jednostkową określoną w § 5 ust. 1 pkt 36 lit a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz. U. poz. 2502) powoływanego dalej jako rozporządzenie, a więc przyjmując, że pobór wody następuje do innych celów niż wymienione w pkt 1-35 rozporządzenia określonych w Polskiej Klasyfikacji Działalności.
Stosownie do art. 5 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (t.j. Dz. U. z 2017r. poz. 2176 ze zm.) powoływanej dalej jako: u.r.o.d. rodzinne ogrody działkowe stanowią tereny zielone i podlegają ochronie przewidzianej w przepisach o ochronie gruntów rolnych i leśnych, a także w przepisach dotyczących ochrony przyrody i ochrony środowiska.
Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (t.j. Dz. U. z 2017r. poz. 1161 ze zm.) w art. 2 ust. 1 pkt 6 wprost stwierdza, że w rozumieniu tej ustawy gruntami rolnymi są grunty rodzinnych ogrodów działkowych. Tereny rodzinnych ogrodów działkowych to tereny zielone, stanowiące grunty rolne, których ochrona polega na ograniczeniu innego niż rolnicze ich wykorzystania.
W związku z tym pobór wód w celu nawadniania upraw trzeba uznać za pobór do celów rolniczych (por. wyrok NSA z dnia 9 lutego 2021r. sygn. akt III OSK 3325/21).
Stosownie do art. 34 pkt 12 u.p.w. szczególnym korzystaniem z wód jest korzystanie z wód wykraczające poza powszechne korzystanie z wód oraz zwykłe korzystanie z wód, obejmujące korzystanie z wód "do nawadniania upraw", a także "na potrzeby działalności rolniczej" w rozumieniu art. 2 ust. 2 ustawy z 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1256 z późn. zm.) w ilości większej niż średniorocznie 5 m³ na dobę.
Zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 36 lit. a rozporządzenia do innych celów niż wymienione w jego pkt 1-35, określonych w Polskiej Klasyfikacji Działalności, jednostkowe stawki opłat za usługi wodne za pobór wód w formie opłaty zmiennej, w zależności od ilości pobieranych wód w ramach pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego, wynosi 0,115 zł za 1 m³ pobranych wód podziemnych.
W niniejszej sprawie zastosowano powołaną wyżej stawkę, ustalając w oparciu o nią wysokość opłaty zmiennej, mimo że celem poboru wód przez stronę skarżącą było nawadnianie upraw.
Wysokość opłaty zmiennej powinna zostać zatem prawidłowo ustalona na podstawie § 5 ust. 1 pkt 39 rozporządzenia, zgodnie z którym jednostkową stawkę opłaty zmiennej w wysokości 0,05 zł za 1 m³ pobranych wód podziemnych stosuje się w przypadku, gdy m.in. pobór wody podziemnej za pomocą urządzeń pompowych następuje dla celów rolniczych na potrzeby nawadniania (czyli podlewania) upraw.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję organu pierwszej instancji.
Rzeczą organu rozpoznającego sprawę ponownie będzie uwzględnienie przedstawionej powyżej oceny prawnej.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. wobec uwzględnienia skargi.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod internetowym adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl.
Wyrok został wydany w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a.