Uzasadnienie
III SA/G d 480/10
Skarżący W. Ł. wniósł w dniu 25 sierpnia 2010r. (data złożenia pisma) skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na czynność
Dyrektora Archiwum Państwowego - zarzucając mu utrudnianie wglądu do spisów zdawczo - odbiorczych i żądając wyjaśnienia "gdzie są listy płac ze spisu zdawczo- odbiorczego",
Wzywany do sprecyzowania przedmiotu zaskarżenia skarżący w piśmie z 26 października 2010r. (k-35) wskazał. że jego skarga dotyczy nieudostępnienia następujących dokumentów: "sygn. 4,3,48,47.32, listy płac z lat 1975-76 sygn. APG 1414/464. Dokumenty te są mu potrzebne do określenia wysokości emerytury.
Na rozprawie w dniu 20 stycznia 2011 r. skarżący wskazał jako przedmiot zaskarżenia pismo k - 19 akt sprawy - zawierające następujące adnotacje podpisane przez Dyrektora Archiwum Państwowego P. W.: "Archiwa Państwowe udostępniają akta po 30 latach od ich wytworzenia. Nie wyrażam zgody. Archiwum Państwowe w G. nie posiada akt osobowych i płacowych Pana W. Ł.. Akta osobowe i płacowe Pana W. Ł. posiadają instytucje, których nazwy i adresy podaliśmy mu w trakcie kilkuletniej korespondencji". Skarżący przyznał na rozprawie, że przywołane adnotacje pochodzą z 13 marca 2008r.
Skarżący wskazał także jako przedmiot zaskarżenia pisma Dyrektora "Archiwum Państwowego w G. datowane 20 Iipca 2007r. (k- 15) akt - z informacją, że w trakcie kilkuletniej korespondencji udzielono mu odpowiedzi na wszystkie zadane pytania, oraz pismo z 27 lipca 2007r. (k-17 akt) - zawierające informację, że dokumentacji osobowej i płacowej dotyczącej skarżącego Archiwum nie przechowywało i nie przechowuje.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył. co następuje:
Podzielić należy pogląd wyrażony w postanowieniu z dnia 12 stycznia 2009r. sygn. akt "' SA/Gd 379/08 wydanym w sprawie ze skargi skarżącego w sprawie niniejszej zgodnie z którym sprawa, której przedmiotem jest czynność polegająca na odmowie udostępnienia przechowywanej w zasobie archiwum państwowego dokumentacji ma charakter czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o której mowa wart. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 154, poz. 1270 ze zm.). Przepis art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (Dz. U. z 2006 r. Nr 97, poz. 673 z późn. zm.) reguluje kwestię udostępniania materiałów archiwalnych i stanowi, że materiały archiwalne są udostępniane po upływie 30 lat od ich wytworzenia, jeżeli nie narusza to prawnie chronionych interesów Państwa i obywateli.
Art. 28 pkt 3 cytowanej ustawy stanowi, że do zakresu działania archiwów państwowych należy ewidencja, przechowywanie. opracowanie, zabezpieczenie i udostępnianie materiałów archiwalnych należących do ich zasobu archiwalnego; przy czym udostępnianie materiałów następuje w formie oryginałów do wglądu lub w formach, o których mowa wart. 28 pkt 5 ustawy tj. poprzez wydawanie uwierzytelnionych odpisów, wypisów, wyciągów i reprodukcji przechowywanych materiałów, a także zaświadczeń na podstawie tych materiałów. W sprawie będącej przedmiotem rozpatrzenia skarżący domagał się wglądu do oryginałów dokumentów znajdujących się w archiwum państwowym, zatem działanie organu polegać mogło w tym przypadku na udostępnieniu wglądu do akt bądź odmowie udostępnienia skarżącemu materiałów archiwalnych, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie.
Warunkiem dopuszczalności każdej skargi wniesionej do sądu administracyjnego jest zgodnie z art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a., wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie; przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie.
Jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi. skargę na akty lub czynności, o których mowa wart. 3 § 2 pkt 4 i 4a P.p.s.a., można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 53 § 1 i 2 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie, zaś w przypadkach, o których mowa wart. 52 § 3 i 4, skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa.
Zmierzając do ustalenia, co w istocie stanowiło przedmiot skargi, należało rozważyć treść powołanych przez skarżącego pism Dyrektora Archiwum Państwowego w G.. Analiza ta prowadzi do wniosku, że w istocie wymogom czynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 i 4a p.p.s.a. odpowiadać może jedynie stanowisko tego organu zawarte w formie adnotacji na wniosku o udostępnienie materiałów archiwalnych - z 13 marca 2008r. (k- 19 akt). Tylko ten bowiem dokument zawiera władcze rozstrzygnięcie wniosku skarżącego cechujące czynność z zakresu administracji publicznej.
Za bezsporne należy uznać, że skarżący dowiedział się o odmowie w dacie widniejącej na wniosku - 13 sierpnia 2008r. Zatem w ciągu 14 dni (do 27 sierpnia 2008r.) powinien był zwrócić się do organu, żądając usunięcia naruszenia prawa.
Pismo takie złożył skarżący w wymaganym terminie (pismo z 27 marca 2008r. k-86 akt sprawy). W odpowiedzi Dyrektor Archiwum Państwowego w G. P. W. pismem z 4 kwietnia 2008r. zawiadomił, że "...w związku z faktem, że interesujące Pana materiały archiwalne obejmuje jeszcze 30 - letni okres karencji - zostały wytworzone po roku 1978 - i nie zawierają one Pana dokumentacji osobowej i płacowej, ponownie odmawiam ich udostępnienia...Dodatkowo Archiwum Państwowe w G. zawiadamia, że nigdy nie przechowywało i nie przechowuje obecnie Pana dokumentacji osobowej i płacowej, ponownie odmawiam ich udostępnienia". Pismo to zostało uznane za czynność podlegającą zaskarżeniu w sprawie III SA/Gd 379/08 tutejszego sądu. Skargę odrzucono prawomocnym postanowieniem z dnia 12 stycznia 2009r. z uwagi na brak wezwania do usunięcia naruszenia prawa dokonanego pismem z 4 kwietnia 2008r.
Gdyby jednak zgodnie ze stanowiskiem skarżącego określonym w niniejszej sprawie przyjąć, że w istocie pismo z 13 marca 2008r. jest czynnością mogącą podlegać zaskarżeniu, zaś pismo z 4 kwietnia 2008r. jest odpowiedzią na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa to niewątpliwie pismo to doręczono skarżącemu najpóźniej w dniu 27 sierpnia 2009r. - gdyż z tej daty pochodzi jego pismo do Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych, w którym na "odmowę AP z dnia 2008.04.04" powołał się w liście załączników. Zatem 30 - dniowy termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, liczony zgodnie z art. 53§2 p.p.s.a. od daty doręczenia skarżącemu odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa - upłynął skarżącemu najpóźniej 28 września 2009r.
Skoro zaś skarga wniesiona została w dniu 25 sierpnia 2010r. to uznać należało, że stało się to po upływie ustawowego terminu i skargę odrzucić na podstawie art. 58§1 pkt 2 p.p.s.a.
Orzeczenie w przedmiocie zwrotu uiszczonego wpisu sądowego oparto na art. 232§1 pkt 1 p.p.s.a.
Niezależnie od powyższych wywodów, prowadzących do wniosku, że skargę wniesiono z uchybieniem ustawowego terminu należy wskazać skarżącemu, że sąd administracyjny nie dysponuje instrumentami prawnymi umożliwiającymi zweryfikowanie zawartości zasobów archiwalnych Archiwum Państwowego w sytuacji, gdy jego Dyrektor stwierdza, że określone dokumenty w zasobach tych się nie znajdują.