Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 11 stycznia 2008 r., uzupełnionym na urzędowym formularzu w dniu 22 lutego 2008 r. I. M. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem oraz dwojgiem małoletnich dzieci, mieszka w lokalu o powierzchni 40,95 m2, nie posiada przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro oraz jakichkolwiek zasobów pieniężnych, w tym oszczędności i papierów wartościowych.
Skarżąca uzyskuje dochody ze stosunku pracy w wysokości około 1000 zł brutto miesięcznie, zaś jej małżonek otrzymuje wynagrodzenie z tytułu umowy zlecenia w kwocie około 1600 zł brutto miesięcznie.
W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała m.in., iż brak stałych zleceń powoduje zróżnicowanie wysokości dochodów małżonka w poszczególnych miesiącach. Znaczna część dochodów przeznaczona jest na leczenie dzieci. Skarżąca określiła łączną wysokość kosztów utrzymania na 1160 zł miesięcznie.
Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
W myśl art. 246 § 1 ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
- 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
- 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Stosownie do przepisu art. 246 § 3 ww. ustawy, adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy.
W świetle powołanych uregulowań przyznanie prawa pomocy następuje tylko w sytuacji, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Uwzględnienie wniosku w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika jest dodatkowo uwarunkowane niepozostawaniem przez stronę w stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym.
Zatem to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.
W związku z tym, iż oświadczenie strony skarżącej zawarte we wniosku okazało się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 28 lutego 2008 r., doręczonym w dniu 17 marca 2008 r. wezwano skarżącą do przedłożenia – w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania – następujących dokumentów: zaświadczeń od pracodawcy skarżącej oraz zleceniodawców małżonka o wysokości średniego wynagrodzenia brutto/netto za okres ostatnich trzech miesięcy; odpisów zeznań podatkowych małżonków za 2007 r. (o ile zostały już złożone) a w przypadku ich nieskładania - odpisów imiennych informacji o wysokości osiągniętego dochodu lub rocznego obliczenia podatku za ten rok; wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez nią oraz jej małżonka rachunków bankowych, maklerskich (i innych na których gromadzone są środki pieniężne), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownych oświadczeń w tym przedmiocie; oświadczenia w przedmiocie wszystkich zarejestrowanych na nią lub małżonka pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji i aktualnej wartości), kopii dokumentów potwierdzających ponoszenie wydatków wskazanych we wniosku oraz ich wysokość; oświadczenia, czy skarżąca lub osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym korzystają obecnie lub korzystały w 2007 r. z jakichkolwiek form pomocy społecznej, a jeżeli tak, to jakich i w jakiej wysokości oraz przedłożenia kopii dokumentów potwierdzających te dane.
Pomimo upływu wyznaczonego terminu sądowego, do dnia wydania niniejszego orzeczenia skarżąca nie nadesłała żądanych dokumentów, natomiast w dniu 20 marca 2008 r. uiściła wpis od skargi w kwocie 100 zł.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, stwierdzić należy, iż skarżąca nie udowodniła, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy, gdyż w zakreślonym terminie nie nadesłała żadnego z wymaganych dokumentów, obrazujących jej sytuację finansową.
Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Jak już bowiem wskazano, sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy.
W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.