Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 22 lipca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę R. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego.
Wnioskiem z dnia 18 sierpnia 2014 r. skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego.
Zgodnie ze złożonym oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie córką, nie posiada jakichkolwiek nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 3 000 euro.
Źródłem dochodów wnioskodawczyni jest świadczenie rentowe wynoszące w przybliżeniu 759 zł netto miesięcznie.
W związku z tym, iż oświadczenie strony skarżącej zawarte w złożonym wniosku okazało się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 19 sierpnia 2014 r., doręczonym w dniu 25 sierpnia 2014 r. r. (dowód: potwierdzenie odbioru - akta sprawy, k.47) wezwano skarżącą do przedłożenia - w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania - następujących dokumentów i oświadczeń:
- a) oświadczenia do kogo należy nieruchomość w której wnioskodawczyni obecnie zamieszkuje i kto ponosi miesięczne koszty jej utrzymania;
- b) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawczynię rachunków bankowych, na których gromadzone są środki pieniężne (w tym rachunków dewizowych i rachunków lokat terminowych), obrazujących historię (wpłaty, wypłaty) i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy;
- c) kserokopii dokumentu potwierdzającego wysokość świadczenia rentowego otrzymywanego przez wnioskodawczynię;
- d) dokumentów obrazujących wysokość kosztów utrzymania wnioskodawczyni oraz jej córki, poniesionych w okresie ostatnich trzech miesięcy (opłaty za użytkowaną nieruchomość, opłaty za media, wydatki na lekarstwa, inne).
Pomimo upływu wyznaczonego terminu sądowego, do dnia wydania niniejszego orzeczenia skarżąca nie nadesłała żądanych dokumentów źródłowych ani oświadczeń. Nie wnosiła również o przedłużenie tego terminu.
W tym stanie uznano, co następuje.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. W rozpatrywanej sprawie skarżąca wniosła skargę na decyzję w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego. Powyższe oznacza, że skarżąca jest w niniejszej sprawie ustawowo zwolniona od ponoszenia kosztów sądowych (wpisów, opłat), a zatem nie ma obowiązku ich uiszczania.
W konsekwencji wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należało uznać za bezprzedmiotowy i umorzyć postępowanie w tym zakresie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, o czym orzeczono jak w punkcie pierwszym sentencji postanowienia.
Rozpoznania wymaga zaś żądanie skarżącej dotyczące ustanowienia pełnomocnika z urzędu.
W myśl art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Przedmiotowa regulacja normatywna oznacza, że to na podmiocie wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy.
Mając na uwadze ww. regulację normatywną jak i powyższe okoliczności faktyczne, stwierdzić należy, że skarżąca nie udowodniła dostatecznie, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Zważyć bowiem należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawczyni nie są znane, gdyż uchyla się ona od złożenia stosownych dokumentów i oświadczeń w tym przedmiocie.
W realiach sprawy - wobec braku jakiejkolwiek odpowiedzi na ww. zarządzenie referendarza sadowego powodującego niemożliwość wyjaśnienia aktualnej sytuacji finansowej wnioskodawczyni i weryfikacji danych podanych w formularzu PPF (m.in. zestawienia ponoszonych wydatków w stosunku do posiadanych ewentualnie zasobów pieniężnych) - nie jest możliwe określenie, że ww. nie może ponieść kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru.
Warto również podkreślić, że referendarz sądowy w skierowanym do wnioskodawczyni wezwaniu starał się ułatwić uświadomienie całokształtu prawnie doniosłych okoliczności mających wpływ na finalne rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy. Wnioskodawczyni istniejących wątpliwości nie rozwiała. Brak odpowiedzi na ww. zarządzenie referendarza sądowego (w zestawieniu ze szczątkowymi informacjami zawartymi w formularzu PPF) nie może zaś determinować oceny, że w przypadku wnioskodawczyni istnieje obiektywny i rzeczywisty brak możliwości poniesienia wymaganych kosztów.
W konsekwencji, referendarz sądowy działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odmówił przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego, o czym orzeczono jak w punkcie drugim sentencji postanowienia.