Uzasadnienie
Skarżącemu W. K. zostało przyznane postanowieniem starszego referendarza sądowego z dnia 26 sierpnia 2016 r., sygn. akt III SA/Gd 654/16, prawo pomocy przez ustanowienia adwokata. Okręgowa Rada Adwokacka wyznaczyła tym adwokatem – M. S. (por. pismo Izby Adwokackiej z dnia 16 września 2016 r., k. 31 akt).
Pełnomocnik w dniu 17 listopada 2016 r., z zachowaniem ustawowego terminu, złożył do tut. Sądu skargę kasacyjną od postanowienia tut. Sądu z dnia 30 września 2016 r., wnosząc jednocześnie o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej skarżącemu w niniejszym postępowaniu, oświadczając, że nie zostały one uiszczone w całości, ani w części.
Zgodnie z treścią art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków.
W świetle utrwalonego w orzecznictwie poglądu, który orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, przywołany powyżej przepis art. 250 p.p.s.a. nie nakłada na obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Pełnomocnikowi, ustanowionemu na podstawie art. 244 p.p.s.a., należy się wynagrodzenie, w zakresie określonym w art. 250 p.p.s.a., jedynie za pomoc prawną rzeczywiście udzieloną. Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej powoduje bowiem, że to Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to konieczność ustalenia przez Sąd (referendarza sądowego), czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt I OZ 1226/13; z dnia 21 października 2010 r., sygn. akt II FSK 83/09 Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że wyznaczony na pełnomocnika z urzędu radca prawny – M. S. w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji nie podjął żadnych czynności procesowych polegających czy to na przejrzeniu akt sprawy, czy też sporządzeniu jakiegokolwiek pisma procesowego w sprawie. Z tego względu, brak jest podstaw do przyznania pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia za pomoc prawną przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji.
Odnośnie zaś wynagrodzenia za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej referendarz sądowy miał na względzie, że w odniesieniu do adwokatów zasady ponoszenia kosztów niepłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu od dnia 2 listopada 2016 r. określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1714). Od tego dnia utraciło moc rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1801). Jednakże na mocy § 22 nowego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji.
W związku z powyższym wniosek o przyznanie wynagrodzenia za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej, tj. za czynności podjęte w postępowaniu w drugiej instancji rozpoczętym w dniu wydania postanowienia z dnia 30 września 2016 r. należało rozpoznać na starych zasadach wynikających z rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r.
W myśl § 4 ust. 1 wyżej wskazanego rozporządzenia opłatę ustala się w wysokości co najmniej 1/2 opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Jednak zgodnie z dyspozycją § 4 ust. 2 cytowanego rozporządzenia ustalenie opłaty w wysokości wyższej niż określona w ust. 1, a nieprzekraczającej opłaty maksymalnej następuje z uwzględnieniem stopnia zawiłości sprawy oraz nakładu pracy adwokata oraz wkładu jego pracy w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjętych w sprawie, w tym czynności podjętych w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu, wartości przedmiotu sprawy, wkładu pracy adwokata w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie, a także trybu i czasu prowadzenia sprawy, obszerności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności.
Opłata maksymalna w sprawie przed sądem administracyjnym, w sprawie, w której przedmiotem sporu nie jest należność pieniężna oraz nie należy ona do właściwości Urzędu Patentowego, wynosi w pierwszej instancji - w myśl § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia - 480 zł. Zgodnie zaś z § 21 ust. 1 pkt 2 lit b rozporządzenia opłata maksymalna za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie wynosi 240 zł, albowiem pełnomocnik skarżącego z urzędu został wyznaczony przed wydaniem orzeczenia kończącego postepowanie przed sądem w pierwszej instancji.
Tak określona opłata maksymalna, stanowi podstawę wyliczenia należnej opłaty, która zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia, wynosi 1/2 jej wysokości, a więc, w niniejszym przypadku, 120 zł. W ocenie referendarza sądowego przedmiotowa kwota jest adekwatna do udziału pełnomocnika w postępowaniu po wzięciu pod uwagę niezbędnego nakładu pracy pełnomocnika, a także charakteru przedmiotowej sprawy i stopnia jej zawiłości.
Wskazaną powyżej opłatę, zgodnie z § 4 ust. 3 powołanego rozporządzenia, należało podwyższyć o obowiązującą stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności (obecnie 23 %).
W konsekwencji finalne wynagrodzenie należne pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu wynosi 147,60 zł.
Z powyższych względów, referendarz sądowy działając na podstawie art. 250 § 1 i art. 258 § 2 pkt 8 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz cytowanych powyżej przepisów orzekł jak w sentencji postanowienia.