Uzasadnienie
W dniu 11 września 2018 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęła przekazana przez organ skarga P. K. na uchwałę Rady Miasta [...] z dnia 29 marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie działań Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...].
W odpowiedzi na skargę Rada Miasta [...] wniosła o jej odrzucenie.
W dniu 28 września 2018 r. skarżąca wystąpiła do Sądu o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Zgodnie z art. 243 § 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; dalej w skrócie jako "p.p.s.a.") prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W art. 247 p.p.s.a. zapisano jednakże, że prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi.
Regulacja zawarta w art. 247 p.p.s.a. dotyczy sytuacji, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania strony skarżącej. O oczywistej bezzasadności skargi można mówić wówczas, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym akcentuje się, że przepis powyższy znajduje zastosowanie w szczególności, gdy istnieją podstawy do odrzucenia wniesionej skargi (zob. w tej materii m.in.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2013 r.; sygn. akt II OZ 37/13; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2016 r.; sygn. akt I OZ 432/16; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).
Należy w tym miejscu wskazać, że zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne został określony w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.). W świetle tych przepisów sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stosownie zaś do art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w Kodeksie postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej, postępowań o których mowa w dziele V w rozdziale I ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
- 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie postępowania administracyjnego określonego w k.p.a. oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Powyższe wyliczenie stanowi katalog zamknięty, co oznacza, że skarga wniesiona na akt lub czynność niewymienione w powyższym katalogu podlega odrzuceniu zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., gdyż zainicjowana taką skargą sprawa nie jest objęta właściwością sądu administracyjnego. Jeżeli zatem skarga została wniesione w sprawie nie należącej do właściwości sądu administracyjnego, co uzasadnia jej odrzucenie, Sąd uprawniony jest do oddalenia wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy na podstawie art. 247 p.p.s.a.
W niniejszej sprawie przedmiotem skargi skarżąca uczyniła uchwałę Rady Miasta [...] z dnia 29 marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie działań Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...], podjętą na podstawie art. 229 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1257; dalej w skrócie jako "k.p.a.").
Skarżona uchwała została podjęta w trybie postępowania skargowego uregulowanego w Dziale VIII k.p.a., zatytułowanym "Skargi i wnioski". Przedmiotem takiej skargi, stosownie do treści art. 227 k.p.a., może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe ograny albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Załatwienie takiej skargi następuje na podstawie art. 238 § 1 k.p.a. poprzez zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi, które stanowi prawną formę działania organu administracji.
Należy wskazać, że postępowanie skargowo - wnioskowe uregulowane w całości w Dziale VIII k.p.a. ma cechy uproszczonego postępowania administracyjnego. Na jego administracyjny charakter wskazuje umieszczenie w k.p.a. regulacji odnoszących się do tego postępowania, charakter organów przed którymi jest prowadzone oraz przedmiot skargi. Uproszczenie postępowania wynika w istocie z braku stron oraz mniej sformalizowanego toku postępowania, a także z zastąpienia rozstrzygnięć zawiadomieniami, wreszcie z wyłączenia możliwości kontroli instancyjnej.
Należy podkreślić, że powszechne jest stanowisko, wedle którego sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania skarg, których przedmiotem jest zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi wniesionej w trybie Działu VIII k.p.a. Postępowanie skargowo - wnioskowe uregulowane w Dziale VIII k.p.a. ma bowiem charakter odrębny od postępowania administracyjnego, a do czynności podejmowanych w tym postępowaniu nie stosuje się przepisów Działu II k.p.a., ponieważ - w odróżnieniu od postępowania administracyjnego, postępowanie skargowo - wnioskowe nie kończy się wydaniem decyzji administracyjnej. Tryb ten (art. 221 i następne k.p.a.) jest jednoinstancyjnym postępowaniem o charakterze uproszczonym, którego zakończenie, czyli zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi lub wniosku, nie daje podstaw do uruchomienia dalszego trybu instancyjnego, a więc nie tylko postępowania odwoławczego, ale także postępowania sądowoadministracyjnego (zob. w tej materii m.in.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 27 listopada 2015 r.; sygn. akt I OSK 3045/15; z dnia 19 grudnia 2017 r.; sygn. akt II OSK 3207/17; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Również fakt, że skarga na działalność Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...] została rozpatrzona przez Radę Miasta [...] w formie uchwały, w żadnym wypadku nie może automatycznie skutkować uznaniem, że jest to akt podlegający zaskarżeniu na podstawie art. 101 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1875 ze zm.), na co wskazała skarżąca w treści skargi. Organy jednostek samorządu terytorialnego podejmują uchwały we wszystkich sprawach należących do ich właściwości (co sugerowałoby możliwość zaskarżenia ich do sądu administracyjnego), jednak uchwały podjęte w wyniku skargi wniesionej na podstawie art. 227 k.p.a., mimo specyficznej formy, wykazują cechy czynności informującej o sposobie załatwienia skargi, takiej samej jak czynności innych organów wymienionych w art. 229 k.p.a., którym uchwała nie przypisano uchwały jako prawnej formy działania (zob. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2018 r.; sygn. akt I OSK 2760/17; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Stwierdzenie istnienia podstaw do odrzucenia skargi w oparciu o art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. z uwagi na to, że zainicjowana skargą sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego daje podstawę do uznania oczywistej bezzasadności skargi, warunkującej - jak w realiach rozpatrywanej sprawy - odmowę przyznania skarżącej prawa pomocy na podstawie art. 247 p.p.s.a.
Mając na uwadze powyższe okoliczności oraz wskazaną regulację normatywną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił przyznania prawa pomocy, o czym orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 247 p.p.s.a.