Uzasadnienie
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku postanowieniem z dnia 21 maja 2013 r. odmówił J. J. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata wskazując, że ww. nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania tego prawa.
W dniu 28 maja 2013 r. (data stempla pocztowego), tj. w ustawowym terminie, wnioskodawca wniósł do Sądu sprzeciw od ww. postanowienia.
We wniesionym sprzeciwie J. J. zakwestionował odmowę przyznania prawa pomocy wskazując, że cyt.: " z treści oświadczenia o moim stanie majątkowym wynika brak poniesienia przeze mnie kosztów udzielenia mi pomocy prawnej z urzędu." Nadto podaje, że przedstawił nowe okoliczności, które są ujęte w ww. oświadczeniu.
Do sprzeciwu wnioskodawca dołączył zaświadczenie Dyrektora Aresztu Śledczego w W. z dnia 22 maja 2013 r, z którego wynika że wnioskodawca posiada na koncie depozytowym (jako akumulację) kwotę 1.235,18 zł; z kolei łączna kwota zadłużenia wnioskodawcy z tytułu zajęć komorniczych wynosi 112.869,88 zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Na wstępnie należy wskazać, że przedmiotem rozpoznania Sądu jest kolejny, a mianowicie drugi wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. W wyniku rozpoznania pierwszego wniosku, postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 16 stycznia 2013 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy. Zażalenie od tego orzeczenia zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2013 r. sygn. akt II OZ 164/13.
Trzeba wskazać, że po prawomocnym oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca może złożyć kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, przy czym rozpoznanie tego wniosku nie może polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia objętego wcześniejszym prawomocnym postanowieniem.
Prawomocne postanowienie w tym zakresie wiąże bowiem nie tylko strony, ale także sąd.
Tym samym ponowne rozstrzygnięcie w tym przedmiocie jest dopuszczalne, ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt II OZ 830/11, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl).
W myśl art. 246 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 ustawy.
To wnioskodawca powinien wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.
Biorąc pod uwagę uregulowania ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd winien zatem w pierwszej kolejności zbadać, czy w okresie po wydaniu postanowienia z dnia 16 stycznia 2013 r. sytuacja materialna skarżącego uległa zmianie, a jeśli tak, to czy zmiana ta uzasadnia przyznanie skarżącemu prawa pomocy.
W postępowaniu zakończonym wydaniem postanowienia z 16 stycznia 2013 r. skarżący oświadczył, że z treści jego oświadczenia o stanie majątkowym i dołączonego zaświadczenia w A.Ś. W. wynika brak możliwości poniesienia przez niego kosztów sądowych. Podał również, że zasadzone na jego rzecz tytułem odszkodowania kwoty: w sprawach o sygn. akt I C 256/11 i XVI S 32/12, w łącznej wysokości 5 000, 00 zł, nie zostały fizycznie przez niego pozyskane z uwagi na pobranie ich przez komornika oraz przekazanie przez niego części z nich w ramach darowizny.
Z zaświadczenia Dyrektora Aresztu Śledczego w W. z dnia 21 grudnia 2012 r wynikało, że wnioskodawca posiadał wówczas na koncie depozytowym (jako akumulację) kwotę 1.094,70 zł; z kolei łączna kwota zadłużenia wnioskodawcy z tytułu zajęć komorniczych wynosiła 63.110,31 zł.
W dniu 1 marca 2013 r. do Sądu wpłynął kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
Celem ustalenia, czy zaszły jakiekolwiek nowe okoliczności w sprawie, które mogłyby skutkować odmienną oceną sytuacji wnioskodawcy w kontekście jego wniosku o przyznanie prawa pomocy, referendarz sądowy skierował do wnioskodawcy zarządzenie z dnia 9 kwietnia 2013 r., w którym wezwał go do przedstawienia:
- a) pisemnej informacji od Dyrektora Aresztu Śledczego w W. czy wnioskodawca świadczy aktualnie pracę podczas odbywania kary a jeżeli tak to jaka jest wysokość jego aktualnego dochodu miesięcznego;
- b) oświadczenia czy w okresie od dnia 15 grudnia 2012 r. do chwili obecnej wnioskodawca inicjował jakikolwiek postępowania w przedmiocie przewlekłości postępowania sądowego (przed sądami powszechnymi i administracyjnymi); jeżeli tak – wnioskodawca winien podać przed jakimi sądami przedmiotowe postępowania zostały zainicjowane, jakie zapadły w tych postępowaniach rozstrzygnięcia oraz jakie kwoty pieniężne w następstwie rozpoznania ewentualnych skarg zostały wnioskodawcy przyznane i wypłacone;
- c) oświadczenia czy w okresie od dnia 15 grudnia 2012 r. do chwili obecnej wnosił do sądów powszechnych pozwy o zapłatę przeciwko Skarbowi Państwa (w tym Aresztowi Śledczemu w W.), osobom prawnym lub osobom fizycznym (w tym przeciwko reprezentującym go pełnomocnikom procesowym); w przypadku odpowiedzi twierdzącej wnioskodawca został zobowiązany do wskazania sądów, przed którymi przedmiotowe postępowania zostały zainicjowane, dat i sygnatur wydanych orzeczeń oraz podania informacji o treści zapadłych rozstrzygnięć z uwzględnieniem wysokości kwot zasądzonych oraz ewentualnie wypłaconych na jego rzecz;
- d) oświadczenia w przedmiocie dat oraz kwot środków pieniężnych przekazanych przez wnioskodawcę osobom fizycznym w ramach darowizn w okresie ostatnich trzech lat.
W odpowiedzi na zawarte tam wezwanie wnioskodawca nadesłał pismo, w którym wskazał, że w okresie ostatnich sześciu miesięcy nie składał jakichkolwiek pozwów oraz skarg na przewlekłość postępowania sądowego. Ponadto oświadczył, że z uwagi na posiadanie wykształcenia podstawowego i zły stan zdrowia nie podejmował zatrudnienia w trakcie osadzenia. Równocześnie wnioskodawca oświadczył, że nie przekazywał jakichkolwiek kwot pieniężnych tytułem darowizn.
Do nadesłanego pisma wnioskodawca załączył zaświadczenie z dnia 12 kwietnia 2013 r. (podpisane przez Zastępcę Dyrektora Aresztu Śledczego w W.), zgodnie z którym posiada na koncie depozytowym jako akumulację kwotę 1.235,18 zł.
Z treści przedmiotowego oświadczenia wynikało ponadto, że wnioskodawca obciążony jest zajęciami komorniczymi w łącznej kwocie 104.881,19 zł.
W kolejnym zaświadczeniu z dnia 2 maja 2013 r. ww. kwoty uległy zwiększeniu odpowiednio do wysokości: 1.235,18 zł i 112.869,88 zł.
W tym stanie należało uznać, co następuje:
Ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy stanowił w istocie powtórzenie argumentacji, jaką zawierał wcześniejszy wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w tej sprawie. Nie sposób uznać podnoszonych w nim kwestii (jak np. niepodejmowanie zatrudnienia przez wnioskodawcę, oświadczenie, że nie składał w okresie ostatnich 6 miesięcy żadnych pozwów i skarg na przewłokę) za nowe okoliczności, skoro istniały one już podczas rozpoznawania poprzedniego wniosku w niniejszej sprawie.
W pewnym zakresie wnioskodawca podał jednakże nowe okoliczności, które należało zweryfikować, tj. wynikający z zaświadczenia administracji Aresztu Śledczego w W. stan zadłużenia i wysokość środków pieniężnych na koncie depozytowym.
Zdaniem Sądu powyższa okoliczność nie może być uznana za taką, która automatycznie przesądza o zasadności złożonego wniosku.
Analiza złożonego formularza PPF oraz przedłożonych pism zawierających szereg oświadczeń wnioskodawcy ponownie wykazała, że dane co do sytuacji materialnej i rodzinnej wnioskodawcy są niepełne, a sam wnioskodawca nie usunął wszelkich zaistniałych niejasności.
I tak: złożony przez niego formularz PPF nie zwiera żadnych informacji o sytuacji wnioskodawcy. Stosownie zaś do treści art. 252 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym.
Nadto wnioskodawca nadal podważa swoją wiarygodność składając w dniu 18 kwietnia 2013 r. oświadczenie, że nie wnosił w okresie ostatnich 6 miesięcy skarg na przewlekłość postępowania, gdy tymczasem w toku niniejszego postępowania wnioskodawca dwukrotnie zainicjował przed Naczelnym Sądem Administracyjnym postępowanie w przedmiocie przewlekłości postępowania sądowego, składając stosowne skargi w dniach 3 stycznia i 2 kwietnia 2013 r.
Okoliczności faktyczne w zestawieniu z niewiarygodnymi oświadczeniami wnioskodawcy przemawiają za uznaniem, że wnioskodawca w sposób selektywny i niepełny stara się przedstawiać swoją sytuację materialną. Tymczasem koniecznością jest żeby oświadczenie strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy było jak najbardziej rzetelne i kompletne (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2013 r., sygn. akt II OZ 164/13; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).
Reasumując należy wskazać, że w kolejnym postępowaniu o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca nie umożliwił dokonania rzetelnej i pełnej oceny swojej sytuacji majątkowej. Ponadto należy mieć na uwadze, że po rozpoznaniu poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie miały miejsca zdarzenia umożliwiające inną ocenę rozpatrywanego żądania.
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjnego w Gdańsku na mocy art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.