Uzasadnienie
Pismem z dnia 3 czerwca 2004 r. skierowanym do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego [...] T. S. wniosła o dokonanie kontroli i wydanie opinii sanitarnej dotyczącej mieszkania położonego w S. przy ul. [...].
Postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2004 r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny [...] na podstawie art. 65 k.p.a. przekazał pismo T. S. do załatwienia według kompetencji Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego dla Miasta [...], wskazując, iż zgodnie z art. 66 ustawy z dnia 7 lutego 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414 ze zm.) organem właściwym do wydania decyzji o usunięciu stwierdzonych nieprawidłowości obiektu jest Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego; postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2004 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowił przekazać "A" Sp. z o.o. sprawę zagrzybienia mieszkania należącego do T.S., wskazując, iż obowiązek utrzymywania obiektu budowlanego w należytym stanie technicznym i estetycznym spoczywa na właścicielu lub zarządcy, a nie na organie nadzoru budowlanego. Pismem z dnia 30 sierpnia 2004 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego poinformował nadto, iż może nakazać usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w utrzymaniu obiektu budowlanego a nie pojedynczego lokalu
Decyzją z dnia 3 sierpnia 2004 r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. na podstawie art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 1998 r., Nr 90, poz. 575 ze zm.), art.13 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o chorobach zakaźnych zakażeniach (Dz. U. z 2001 r., Nr 126, poz. 1384 ze zm.), rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 sierpnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych (Dz. U. Nr 74, poz. 386) i rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 4 lutego 2004 r. w sprawie opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. Nr 20, poz. 193), art. 104 k.p.a. ustalił opłatę w wysokości 292,02 zł płatną w terminie 7 dni od daty uprawomocnienia się decyzji.
Od w/w decyzji odwołanie wniosło "A" Sp. z o.o. w S. kwestionując obciążenie kosztami przeprowadzonej kontroli sanitarnej.
Decyzją z dnia 31 sierpnia 2004 r. nr [...]04 Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny [...] na podstawie art. 26 i 37 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz art. 138 § 2 pkt 2 k.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując, iż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie podano podstawy prawnej i merytorycznej decyzji oraz nie wyjaśniono dlaczego właśnie odwołujący jest zobowiązany do poniesienia nałożonej opłaty.
W następstwie wniesienia w dniu 9 września 2004 r. pisma T. S. w przedmiocie usunięcia stwierdzonego zagrzybienia oraz ocieplenia ścian Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny [...] postanowieniem dnia 17 września 2004 r. nr [...]na mocy art. 65 § 1 k.p.a. przekazał sprawę do rozpatrzenia Pomorskiemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego [...].
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia 29 września 2004 r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny [...] na podstawie art. 36 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, art.13 ustawy o chorobach zakaźnych, rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych, rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej, art. 104 k.p.a. ustalił opłatę w wysokości 398,02 zł, płatną w terminie 7 dni od daty uprawomocnienia się decyzji.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż w wyniku kontroli sanitarnej wykazano, iż lokal nie spełnia odpowiednich warunków higienicznych i zdrowotnych, co stanowi naruszenie ustawy – Prawo budowlane oraz rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych.
Od w/w decyzji odwołanie wniosło "A" Sp. z o.o. w S. żądając uchylenia zaskarżonej decyzji oraz wydania decyzji obciążającej kosztami badań mykologicznych wnioskodawczynię przedmiotowych badań, tj. T S. W uzasadnieniu odwołująca wskazała, iż szczegółowe warunki użytkowania lokali, wzajemne relacje pomiędzy wynajmującym i najemcą oraz zakres odpowiedzialności regulują przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy oraz o zmianie Kodeksu cywilnego; utrzymanie zaś lokalu w należytym stanie technicznym, naprawa i wymiana zdewastowanych urządzeń grzewczych, wodnych i sanitarnych jest obowiązkiem najemcy lokalu. Tym samym koszty przeprowadzonej kontroli sanitarnej winien ponieść jako wnioskodawca najemca lokalu.
Decyzją z dnia 21 grudnia 2004 r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny [...] na podstawie art. 36 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.
W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, iż do zadań Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie należy ustalanie przyczyn zagrzybienia lokalu oraz rozstrzyganie praw i obowiązków w relacji wynajmujący i najemca; bezspornym zaś jest fakt, iż lokal przy ul. [...] w S. jest mieszkaniem zaniedbanym technicznie i zagrzybionym. W ocenie organu odwoławczego, w świetle ustawy – Prawo budowlane, na właścicielu lub zarządcy obiektu budowlanego ciąży obowiązek utrzymywania i użytkowania obiektu w sposób zapewniający odpowiednie warunki higieniczne i zdrowotne oraz ochrony środowiska.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku "A" Sp. z o.o. w S. wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając naruszenie art. 61 ustawy – Prawo budowlane przez przyjęcie, iż skarżąca jako zarządca obiektu budowlanego jest obowiązana utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami o których mowa w art. 5 ust. 2 ustawy; nadto skarżąca zarzuciła niewłaściwą wykładnię art. 36 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej poprzez przyjęcie, iż to na niej spoczywa obowiązek przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych oraz ponoszenia opłat za dokonane badania mykologiczne.
W uzasadnieniu skargi wskazano, iż przytoczone przez organ II instancji przepisy regulują obowiązki zarządcy w zakresie ogólnych warunków użytkowania budynków. Szczegółowe warunki użytkowania lokali normuje zaś ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy oraz o zmianie Kodeksu cywilnego. Zdaniem skarżącej na powstanie ujawnionych w toku kontroli sanitarnej wykwitów grzybów pleśniczych wpływ miał jedynie najemca, który swoim postępowaniem doprowadził do zaprzestania ogrzewania oraz braku oszklenia lokalu. Stąd też najemca, który doprowadził do określonych szkód w lokalu winien ponosić koszty ich naprawy, w tym koszty oceny mykologicznej. Potwierdza to, zdaniem skarżącej, treść art. 36 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, gdzie wskazano, iż opłaty ponosi osoba lub jednostka organizacyjna obowiązana do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych; tą osobą w świetle stanu faktycznego sprawy jest właśnie najemca przedmiotowego lokalu.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, wskazując, iż skarżąca jako zarządca budynku w świetle art. 61 ustawy – Prawo budowlane jest podmiotem odpowiedzialnym za użytkowanie i utrzymanie obiektu zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 przedmiotowego aktu prawnego; zatem oprócz obowiązku ustalenia przyczyn zagrzybienia do obowiązków zarządcy należy również sprawowanie prawidłowego nadzoru nad oddanym w zarząd mieniem oraz egzekwowanie od najemców właściwego eksploatowania lokalu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
Z kolei postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
W myśl art. 134 § 1 w/w aktu normatywnego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga zasługuje na uwzględnienie jakkolwiek nie z przyczyn w niej wskazanych.
W ocenie Sądu zaskarżona decyzja jak również poprzedzająca ją decyzja organu I instancji dotknięta jest wadą, która zobowiązuje Sąd do stwierdzenia ich nieważności. Otóż zgodnie z art. 107 § 1 kpa. decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Decyzja, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego lub skarga do sądu administracyjnego, powinna zawierać ponadto pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa lub skargi.
Zauważyć należy, że decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego [...] z dnia 29.09.2004r. nr [...] nie zawiera oznaczenia strony. Wynika z niej podstawa prawna wydania a także termin płatności i uzasadnienie faktyczne i prawne natomiast brak jest oznaczenia strony zobowiązanej do uiszczenia należności z niej wynikającej. Ograniczenie się do podania podmiotu, który ma ją otrzymać ze wskazaniem jego roli jaką przypisał mu organ w postępowaniu nie czyni zadość wymogom jakim powinna odpowiadać decyzja na podstawie powołanego przepisu. Decyzja administracyjna może być dotknięta wadami o różnym ciężarze gatunkowym, co prowadzi do zróżnicowania ich następstw prawnych. Decyzja w której brak jest oznaczenia strony jest niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały co stanowi przesłankę stwierdzenia jej nieważności z mocy art.156 § 1 pkt 5 kpa. Decyzja organu II instancji utrzymująca w mocy decyzję od której zostało złożone odwołanie a która to decyzja organu I instancji nie zawierała oznaczenia strony jest również dotknięta wadą skutkującą stwierdzeniem jej nieważności z mocy powołanego przepisu.
Sąd nadto zwraca uwagę, że w art.7 kpa. ustanowiona została ogólna zasada kontroli i nadzoru nad przestrzeganiem prawa w postępowaniu administracyjnym. Wynika z niej obowiązek działania z urzędu organu administracji publicznej, który podejmując każdą czynność procesową obowiązany jest zbadać zgodność z prawem, np. wszczynając postępowanie obowiązany jest zbadać swoją właściwość /art.19 kpa./ a w razie ustalenia naruszenia przepisów prawa obowiązany jest podjąć czynności w celu usunięcia stanu niezgodnego z prawem /w przypadku np. wszczęcia postępowania niezgodnie z prawem z powodu braku właściwości, organ powinien zakończyć postępowanie wydając decyzję o jego umorzeniu/ W niniejszej sprawie organy winny rozważyć jakie postępowanie należałoby prowadzić aby wniosek z dnia 30.05.04r. T. S. doprowadził do załatwienia sprawy w rozumieniu art.7 kpa.
Niezależnie od powyższych rozważań Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, stoi na stanowisku, iż w stanie faktycznym sprawy podmiotem obowiązanym do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych, który na podstawie art.36 ust.1 ustawy z dnia 14.03.1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej [Dz.U.98.575 z póz. zm.] obowiązany jest do ponoszenia opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego jest z mocy art.61 ustawy z dnia 7.07.1994r. Prawo budowlane[Dz.U.03.207.2016] właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. Stosownie do przywołanego przepisu jest on obowiązany utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art.5 ust.2 tej ustawy. Uzasadniając powyższy pogląd wskazać przede wszystkim należy na zadania i zakres działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej określone w ustawie z dnia 14 marca 1985r. o PIS.
Zadaniem organów inspekcji sanitarnej jest sprawowanie nadzoru nad warunkami higieny w różnych szeroko rozumianych środowiskach w celu ochrony zdrowia ludzkiego przed niekorzystnym wpływem szkodliwości i uciążliwości środowiskowych. W myśl art.4 ust.1 pkt 2 tejże ustawy do zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie bieżącego nadzoru sanitarnego należy kontrola przestrzegania przepisów określających wymagania higieniczne i zdrowotne, w szczególności dotyczących utrzymania należytego stanu higienicznego nieruchomości. Skoro mowa jest o nieruchomości to stwierdzone nieprawidłowości i powstałe jako ich konsekwencja koszty powinny obciążać podmiot zarządzający nieruchomością w rozumieniu obiektu budowlanego o jakim mowa w art.61 prawa budowlanego.Nie sposób bowiem uznać, zważywszy cel powołania inspekcji sanitarnej, aby w zakresie jej kompetencji było prowadzenie szczegółowego postępowania dowodowego i ustalanie winnego w zakresie nieprzestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych.
Sąd nie kwestionuje, że również najemca jest obowiązany utrzymywać lokal oraz pomieszczenia, do używania których jest uprawniony, we właściwym stanie technicznym i higieniczno- sanitarnym /art.6b ustawy z dnia 21 czerwca2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego / jednakże usytuowanie tego przepisu we wskazanej ustawie pozwala na wniosek, że regulacja ta dotyczy relacji wynajmujący najemca co oznacza, iż w przypadku obciążenia właściciela, zarządcy /wynajmującego/ kosztami powstałymi z winy najemcy w zakresie wymagań higienicznych i zdrowotnych, będzie on mógł dochodzić ich zwrotu od najemcy na zasadach ogólnych.
W reasumpcji powyższych rozważań Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego [...] z dnia 29 września 2004r. nr [...].
Na mocy art.200 powołanej ustawy rozstrzygnięto o kosztach postępowania.
W oparciu o przepis art.152 ustawy orzeczono, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana.